- ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗಾತಿ

ಶರಣ ಸಂಗಾತಿ

ಡಾ.ಶಶಿಕಾಂತ್‌ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ

ಸಾವಿಲ್ಲದ ಶರಣರು

ಅಪ್ರತಿಮ ಶರಣ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಚನ ಚಳುವಳಿಯ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ

ಅಗ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶರಣ ಮತ್ತು ವಚನಕಾರರು.

ಇವರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಮುದ್ದಣ.

ಶರಣ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನವರ ಹುಟ್ಟೂರು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ.

ಬಳ್ಳಿಗಾವೆಯು ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನವರು ಯೌವನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬಳ್ಳಿಗಾವೆಯ ಸಮೀಪದ ಬನವಾಸಿಯ ಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾ, ಮದ್ದಳೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುವ ಸೇವೆ (ಕಾಯಕ) ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇವರು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಒಡನಾಡಿಯಾದರು.

ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ

ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಸಂಸಾರ ಹೂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇವರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಇವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಒಲವು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ತೀವ್ರತೆ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಲೌಕಿಕ ಸುಖ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಆಸೆಪಟ್ಟು ಅನ್ಯ ಪುರುಷನ ಸಂಗ ಬೆಳೆಸಿದಳು ಎಂದು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ಆಕರಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.

• ವೈರಾಗ್ಯದ ಹಾದಿ:

ಹೆಂಡತಿಯ ಈ ವಿಷಮ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕ್ಲೇಶಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇಸತ್ತ ಮುದ್ದಣನು ಲೌಕಿಕ ಸಂಸಾರವನ್ನು ತೊರೆದು ತೀವ್ರ ವೈರಾಗ್ಯ ತಳೆದರು. ನಂತರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ‘ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶರಣರಾದರು.

ಸಂಸಾರದ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈರಾಗ್ಯ ತಳೆದ ಇವರು ಕಲ್ಯಾಣದ ಶಿವಶರಣರ ಒಡನಾಡಿಯಾದರು.

ಇವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

• ಕಾಯಕ:

ಭಕ್ತನಾಗಿ ಮದ್ದಳೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತಾ, ಶಿವಾನುಭವವನ್ನು ಸಾರುವ ನರ್ತನ ಕಾಯಕವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನರ್ತನ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗಲೇ ಇವರು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಆಕರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗಂಧ ತೇಯುವುದು ಕೂಡ ಇವರ ಕಾಯಕವಾಗಿತ್ತು.

• ಅಂಕಿತನಾಮ: ಇವರ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತನಾಮ “ಚಿಕ್ಕಯ್ಯಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ” ಅಥವಾ “ಚಿಕ್ಕಯ್ಯಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ನಿಲ್ಲು ಮಾಣು”.

• ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇವರ ಸುಮಾರು ೧೪೭ ರಿಂದ ೧೫೦ ವಚನಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ. ಇವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ವನಿಷ್ಠೆ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠುರತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಡೋಂಗುತನವನ್ನು ತಿದ್ದುವ ವೈರಾಗ್ಯದ ಭಾವನೆಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ.

• ಪ್ರಶಂಸೆ: ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನವರ ಘನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಬಸವಣ್ಣ, ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ ಮುಂತಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶರಣರು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶರಣ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥವಾದ ‘ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಇವರಿಗಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನವರ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸರಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ವಚನ ೧

ಅಟ್ಟು ಉಣ್ಣಬಲ್ಲವಂಗೆ ಅಡಿಗೆಯ ಹಂಗೇಕೆ?

ಬೆಟ್ಟಿ ಬೆಳಗಬಲ್ಲವಂಗೆ ಕತ್ತಲೆಯ ಹಂಗೇಕೆ?

ದಿಟ್ಟನಾದ ಭಕ್ತಂಗೆ ಭವದ ಹಂಗೇಕೆ?

ಚಿಕ್ಕಯ್ಯಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ನಿಲ್ಲು ಮಾಣು.

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಚಿಂತನೆ

ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನವರು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ಉಪಮೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

• ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಉಣ್ಣಲು ತಿಳಿದಿರುವವನಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಅಡುಗೆಯ ಹಂಗು (ಆಶ್ರಯ) ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ತಾನೇ ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಮೂಡಿಸಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಕತ್ತಲೆಯ ಭಯವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಬೇರೆಯವರ ಸಹಾಯವಾಗಲಿ ಬೇಕಿರುವುದಿಲ್ಲ.

• ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಸಂದೇಶ:

ಅದೇ ರೀತಿ, ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ “ದಿಟ್ಟ” (ದೃಢವಾದ ನಿಷ್ಠೆ ಉಳ್ಳವನು) ಆದವನಿಗೆ ಸಂಸಾರದ ಮಾಯೆ ಅಥವಾ ಭವಬಂಧನಗಳ ಭಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆದ ಭಕ್ತನು ಲೌಕಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಚನಕಾರರು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಚನ ೨

ಜ್ಞಾನಿಯೆಂಬೆನೆ ಕರ್ಮ ಬಿಡದು,

ಭಕ್ತನೆಂಬೆನೆ ಆಶೆ ಬಿಡದು,

ಯೋಗಿಯೆಂಬೆನೆ ಅಂಗ ಬಿಡದು,

ಈ ಮೂವರ ನಡಾವಳಿ ಒಂದೂ ಕಾಣೆ

ಚಿಕ್ಕಯ್ಯಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ನಿಲ್ಲು ಮಾಣು.

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸಾರ.

ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಡೋಂಗುತನ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.

• ನಕಲಿ ವೇಷಧಾರಣೆ:

ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಾವೇ ‘ಜ್ಞಾನಿಗಳು’ ಎಂದು ಬೀಗುವವರನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಲೌಕಿಕ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮುಳುಗಿರುತ್ತಾರೆ. ತಾವು ದೊಡ್ಡ ‘ಭಕ್ತರು’ ಎಂದು ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಶೆ, ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ತಾವೇ ‘ಯೋಗಿಗಳು’ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಮೋಹ (ಅಂಗಸುಖ) ಹೋಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

• ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧಿ:

ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ವೇಷದಿಂದ ಜ್ಞಾನಿ, ಭಕ್ತ ಅಥವಾ ಯೋಗಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನುಡಿದಂತೆ ನಡೆಯದ ಈ ಮೂವರ ನಡವಳಿಕೆಯೂ ವ್ಯರ್ಥ ಎಂದು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ, ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗದ ಶುದ್ಧಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಶರಣರು ಅಲ್ಲಮ ಬಸವಣ್ಣ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ ಯಾವ ಯಾವ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಮ್ಮ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾನು ಕೈಕೊಂಡ ನೃತ್ಯ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಬಯಲಾದನು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.

______________________

ಡಾ ಶಶಿಕಾಂತ ಪಟ್ಟಣ

ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಬಸವ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ರಾಮದುರ್ಗ ಪುಣೆ ೯೫೫೨೦೦೨೩೩೮