ಕನ್ನಡ ಸಂಗಾತಿ ಕವಿತಾ ಹಿರೇಗೌಡ್ರ “ಸರ್ಕಾರಿ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಡಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು” I.ಸರ್ಕಾರಿ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ತನ್ನದೆ ಹರವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ನಾಗಾಲೋಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಗತಿ ಇಷ್ಟು ವೇಗದ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಹರ್ಷದ ಸಂಗತಿ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳೆಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಜರೂರಿದೆ…1. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆಶಿಕ್ಷಕರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಚಿಂತನೆ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.2. ಕನ್ನಡದ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಕೌಶಲಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಡಿಪಾಯ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಓದಲು, ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಪೋಷಕರಲ್ಲಿಯೂ ಮೂಡಬೇಕಾಗಿದೆಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಓದಿದರೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು3. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ತರಗತಿಗಳು, ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳು, ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಆಟದ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು4. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಹ ಮತ್ತು ನುರಿತ ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿಸಬಹುದು.5. ಪೋಷಕರ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸುವುದುಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಗತಿ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮ ಪರೀಕ್ಷಾ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೋಷಕರಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ . ಪೋಷಕ-ಶಿಕ್ಷಕ-ಮಕ್ಕಳ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ಪಾಲಕರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸಬೇಕು 6. ಶಾಲಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಪಾತ್ರಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನಿಗಳು, ಆಸಕ್ತರು ಶಾಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು. ಶಾಲಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೆಪಿಸಬೇಕು7. ಕನ್ನಡದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದುಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕವಿತೆ, ಕಥೆ, ನಾಟಕ, ಜನಪದ ಕಲೆ, ಗಾದೆ ಮತ್ತು ಒಗಟುಗಳ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಬದುಕಿನ ಮಹತ್ವಗಳು, ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನೆಲೆಯೂರಿ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.8. ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ನಿರಂತರ ತರಬೇತಿಹೊಸ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು,ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪೂರೖಕೆ,ಮಕ್ಕಳ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನೂ ಬೆಳೆಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ವಹಿಸಬೇಕು9. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದುಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕ್ರೀಡೆ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಬಹುಮಾನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡುತ್ತದೆ.10. ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಸರ್ಕಾರವು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಅನುದಾನ, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳ ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ, ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ದಾಪುಗಾಲು ಇಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಪರಿಹರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು.4. ಸರ್ಕಾರಿ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪಾತ್ರಶಿಕ್ಷಕರು ಶಾಲೆಯ ಜೀವಾಳ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವುದಷ್ಟೇ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೆಲಸವಲ್ಲ; ಅವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಕಲಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದೂ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗುವಿನ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮಕ್ಕಳ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಅನುಸಾರ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರತಿಭೆ ಗುರುತಿಸಿ ನೀರೆರೆದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ ಪಾಲಕರೊಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಕುರಿತು ಆಪ್ತ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಶಾಲೆಗೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವೂ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಆ ಶಾಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪೋಷಕರ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕರ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಮಕ್ಕಳ ದಾಖಲಾತಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.5. ಸರ್ಕಾರಿ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಪಾತ್ರ…ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು, ಶಾಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಬೇಕು.ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಕೀಳರಿಮೆಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ, ಅವರ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಾಲಕರು ನೀಡಬೇಕು.ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡೆಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು ಸದ್ಭಳಕೆಯಾಗಬೇಕು.. ಸರ್ಕಾರಿ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಅದು ಶಿಕ್ಷಕರು, ಪೋಷಕರು, ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಪರ ಸಂಘಟನೆಗಳೆಲ್ಲರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಲ್ಲ; ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅವರಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದೂ ಆಗಿದೆ.“ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಉಳಿಸಿ” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯು ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಾರದು. “ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಾಲೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ” ಎಂಬ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬೇಕು.ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳು ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ. ಅವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಹೊಣೆ ಎನ್ನುವ ಮನೋಧೋರಣೆ ಹೊಂದಬೇಕು.. ಕವಿತಾ ಹಿರೇಗೌಡ್ರಶಿಕ್ಷಕಿ, ಬೆಂಗಳೂರು

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಹಮೀದ್ ಹಸನ್ ಮಾಡೂರು “ದೆವ್ವಾದೀನರು” ಕಂಡ ಕೆಲವು ಕನಸುಗಳುನನಸಾಗದೆ ಉಳಿದಿದೆ,!ತಣ್ಣೀರಿನ ಕಣ್ಣೀರುಗಳುಕಣ್ಣಿಂದ ಜಾರಿ ಭೂ ಸ್ಪರ್ಷಿಸಿದೆ,!! ಮನುಷ್ಯ ಭಾವನೆಗಳುನಕಾರಾತ್ಮಕ ಚಿಂತೆಗೆ ಜಾರಿದೆ,!ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂರಾಕ್ಷಸ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಜನರಲಿ ತುಂಬಿದೆ,!! ಕವಿ ಸಂದೇಶಗಳಚಿಂತನ ಬರಹಗಳ ತಿಳಿಯದೆ,!ಓದಿ ತಿಳಿಯಲಾರದಷ್ಟುಎಳೆದಾಡುವ ದೆವ್ವಗಳಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ.!! ಹಮೀದ್ ಹಸನ್ ಮಾಡೂರು.

ಶರಣ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ.ಶಶಿಕಾಂತ್‌ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಸಾವಿಲ್ಲದ ಶರಣರು ಡಾ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು  ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠ ಡಂಬಳ -ಗದಗ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠ, ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ವಿರಕ್ತ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗದಗ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠ, ಡಂಬಳ-ಗದಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮಠವು ಗದಗ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಗದಗದಲ್ಲಿ ಯಡೆಯೂರಿನ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಯತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಠದ ಶಾಖೆ. ಮಠದ ವತಿಯಿಂದ 89 ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಗದಗ, ಹಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಯಡೆಯೂರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 3 ‘ನಿತ್ಯ ದಾಸೋಹ’ ಸೇವೆಗಳು (ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರ) ಇವೆ. ಮಠವು ಮಹಾಂತ ಶ್ರೀ ತ್ರಿವಿದ ದಾಸೋಹಿ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ . ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠವು ಗದಗ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಶ್ರೀ ಮನ್ ನಿರಂಜನ ಜಗದ್ಗುರು ಡಾ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಯಡೆಯೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠ, ಡಂಬಳ-ಗದಗ ಈ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಘದ ಖಾಯಂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ಅವರು ಬಹುಮುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾರ್ಶನಿಕ. ಅವರು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮಠದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ, ಪ್ರಗತಿಪರ ಮತ್ತು ತರ್ಕಬದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 18 ನೇ ಮಠಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಂಕರ್ಯ ಸೇವಾ ಸಂಘವು ತನ್ನ ಗೋಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ‘ಲಿಂಗಾಯತ ಪರಂಪರೆ’ಯ ಒಂದು ತುದಿ ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಶೂನ್ಯಪೀಠ (ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆ) ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿ ಯಡೆಯೂರು-ಡಂಬಲ್-ಗದಗ ತೋಂಟದಾರ್ಯಮಠ. 12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳಿಂದ ಆರೋಹಣಗೊಂಡ ಶೂನ್ಯ ಪೀಠವು 300 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಏರಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ವಾರಸುದಾರ. ಹೀಗಾಗಿ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠವು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ. ಈ ಮಠದ ಮಠಾಧೀಶರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಉನ್ನತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮಠವು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಣಿಗೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ರಾಜ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕೆಳದಿ ಅರಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದ್ಮಬಲ್ ಮಠವು ಸುಂದರವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳು, ಚಿನ್ನದ ಪಾದುಕೆ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹುದುಗಿರುವ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಕಾರ್ಪೆಟ್ಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಿರಸಂಗಿಯ ಲಿಂಗರಾಜ ಸರ್ ದೇಸಾಯಿ, ವಂಟಮೂರಿನ ರಾಜಾ ಲಖಮಗೌಡ ಸರ್ ದೇಸಾಯಿ, ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡ, ಸರ್ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ತೋಟಪ್ಪ ಕಂಬಳಿ ಮುಂತಾದ ಗಣ್ಯ ಲಿಂಗಾಯತರು ಮಠದ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಶ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವಿರತವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಠವು ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 7000 ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು 500 ಶಾಖೆಗಳ ಮಠಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಗಣಿತವು ತನ್ನ ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅವರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಯಿಲು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಟ್ರೆಂಡ್ ಸೆಟ್ಟರ್ ಆಯಿತು. *ಸ್ವಾಮೀಜಿಯ ಜನನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ :* ಸ್ವಾಮೀಜಿ 1949 ರಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಿಜಾಪುರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬರಪೀಡಿತ ಜಿಲ್ಲೆ. ಇದು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಮಹಾತ್ಮ ಬಸವೇಶ್ವರರಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಮಠಾಧೀಶ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಕೂಡ ಇದೇ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು. ಅವರು 1949 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮಹಾತಪಶ್ವಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂತ, ಸುಧಾರಕ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಆರಂಭಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಾಗಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಅವರು 1974 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡಾ. ಡಿ.ಆರ್.ಬೇಂದ್ರೆ, ಡಿ.ಎಸ್.ಕರ್ಕಿ, ಡಾ.ಆರ್.ಸಿ.ಹಿರೇಮಠ, ಡಾ.ಎಂ.ಎಂ.ಕಲಬುರ್ಗಿ, ಡಾ ಎಸ್ ಎಸ್ ಭೂಸನೂರಮಠ , ಪಂಡಿತ್ ತೋಪಕಾಣೆಯವರ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಹಾಪುರುಷರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಮೂರಸಾವಿರಮಠ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಪರಮಜ್ಯೋತಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾಸಿಕ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. *ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವೇಕಾನಂದರು:* ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಬಲಪ್ರಯೋಗದ ಮಾತುಗಳು ಜನರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸಿದವು. ಈ ಅಪರೂಪದ ಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಮಠಾಧಿಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಠಗಳ ನಡುವೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಡೆಯೂರು-ಡಂಬಳ-ಗದಗ ತೋಂಟದಸ್ವಾಮಿ ಮಠದ ಮಠಾಧೀಶರಾಗಲು ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಒಪ್ಪಿದರು. 2ನೇ ಬಸವೇಶ್ವರರೆಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿರುವ ಯಡೆಯೂರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಾಪರಂಪರೆಯ 19ನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿ. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು 29 ಜುಲೈ 1974 ರಂದು ಪವಿತ್ರ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಠವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಠವಾಗಿದ್ದು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ರಾಜಾಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಳದಿ ರಾಜವಂಶವು ಮಠಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ಮಠಕ್ಕೆ ಅದರ ಕೊಡುಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಗಣಿತದ ಅದ್ಭುತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಗಣ್ಯರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವರ್ಷಗಳು ಮುಂದುವರೆದಂತೆ, 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿತದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವೈಭವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಠದ ಹಳೆಯ ಭವ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. 1974 ರಲ್ಲಿ ಪೀಠಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ: “ಮಠದ ಮಠಾಧೀಶರಾಗಲು ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅಲ್ಲ. ಜನರನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ. ಮಠವು ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಅವು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಜನ ಜಾಗೃತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಯಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಎಂದು ಸಮೀಕರಣ, ಜಾತಿ, ಆಚಾರ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು. ಅದು ಧರ್ಮದ ಸಂಕುಚಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಎಂದರೆ ಸಹ ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರೀತಿ, ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ. ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣದ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಇದು ನೀಲಿ ಮುದ್ರೆಯಾಯಿತು. *ಲಿಂಗಾಯತ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಮಾಜದ ಸ್ಥಾಪನೆ:* ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿ ಅವರು ಈ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ 37 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಶಿವಾನುಭವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವುದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಂಘಟನೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಹಲವಾರು ಮಠಗಳು ಮತ್ತು ಮಠಗಳು ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ. ಮಠದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸೋಮವಾರ ನಡೆಯುವ ಶಿವಾನುಭವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಧರ್ಮ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಮಾಜಮುಖಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಜಾತಿ, ಮತ, ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಕವಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಚಿಂತಕರು, ವೈದ್ಯರು, ರೈತರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಪುರೋಹಿತರು, ಮೌಲ್ವಿಗಳು, ಭಟ್ಟಾರಕರು, ಯತಿಗಳು, ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ನಟರು, ನಾಟಕಕಾರರು, ಮುಂತಾದವರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟು, ರಂಗ ನಟರು ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಶಿವಾನುಭವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಈ ಡಯಾಸ್ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈಗ ಅದು 2000 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿರುವುದರಿಂದ ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. *ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ:* ರೈತರ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗದೆ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸದಾ ವಿಚಿತ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ರೈತರ ದಯನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವಿನೂತನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಮಖಂಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಚಿಕ್ಕಪಡಸಲಗಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ರೈತರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದರು, ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ನೀಡಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದು ನ್ಯಾಮಗೌಡರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ಇಡೀ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ. ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧೀಜಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. “ನೀವು ನಮಗೆ ನೀರು ಕೊಡಿ, ನಾವು ನಿಮಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಿಂದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮೇಡಂ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಹರ್ಷ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮೇಡಂ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಅವಲೋಕನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದ್ದರು. ರೈತರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಡಂಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಹ ದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. *ಭೂರಹಿತರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ 4000 ಎಕರೆ ಮಠದ ಭೂಮಿ ವಿತರಣೆ :* ಮಠವು ರಾಜವಂಶಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ನೀಡಿದ 4000 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಗದಗ, ಮುಂಡರಗಿ, ಬಾದಾಮಿ, ರೋಣ, ಯಲಬುರ್ಗಾ, ನವಲಗುಂದ ಮೊದಲಾದ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೇ ಇರುವ ರೈತರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ವಿವಾದವಿಲ್ಲದೇ ಸಕಲ ಸಂತಸದಿಂದ ಭೂ ಒಡೆತನವನ್ನು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾವಿರಾರು ರೈತರು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯ ಮುನಿಸು ವಿತರಣೆಯ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾದರು. *ಪ್ರತಿದಿನ 15000 ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತ ಆಹಾರ:* ಕಾಯಕ (ಕೆಲಸ) ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ (ಉಚಿತ ಆಹಾರ) ಬಸವೇಶ್ವರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು. ಅದರಂತೆ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಡೆಯೂರು ಮತ್ತು ಕೆಗ್ಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗದಗ ಮತ್ತು ಹಾವೇರಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ದಾಸೋಹ (ಉಚಿತ ಅನ್ನದಾನ) ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉಚಿತ ಆಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿದಿನ 15000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕೋಮುವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಧರ್ಮಯುದ್ಧ:* 11-09-1993 ರಂದು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿವೇಕಾನಂದ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಮಾಜಾನ್‌ ಮಸ್ಕಿ “ತಿರುವುಗಳ ಬದುಕು” ಗೆಳೆಯನೀ ದೂರವಾದರೇನುಅರಿವಿನ ಹಾದಿಜೊತೆಯಾಯಿತುಸರಿದ ಕಪ್ಪು ಛಾಯೆಬೆಳದಿಂಗಳ ತಂಪಿನಲ್ಲಿತಾವರೆ ಅರಳಿದಂತೆ ನೀ ನನ್ನ ತೊರೆದು ಹೋದೆಬದುಕು ಸೆಳೆಯಿತುಮೋಹದ ಮಿಂಚುಕರಗಿಮಳೆ ಸುರಿದುಹಸಿರಿಗೆ ಉಸಿರಾದಂತೆಸುಳ್ಳು ಪ್ರೀತಿಯೇ ಸರಿಪ್ರೀತಿಯ ಸವಿ ನೀಡಿದೆಕ್ಷಣ ಕಾಲ ಬಯಸಿದ್ದೆಲ್ಲ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದರೆಬದುಕಿಗೆ ಬೆಲೆ ಎಲ್ಲಿಬದುಕು ಬವಣೆ  ಅಲ್ಲಸರಳತೆಯೂ ಅಲ್ಲಬಯಸಿದಂತೆ ಬದುಕುಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ….. ಮಾಜಾನ್ ಮಸ್ಕಿ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಸು ಸಕ್ರೋಜಿ ಪುಣೆ “ರಾವಣನ ಪ್ರಶ್ನೆ” ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ರಾವಣನುನಕ್ಕು ಸಮೂಹವ ನೋಡಿದನುನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಎಂದು ಅಟ್ಟಹಾಸದಿ ನುಡಿದನು// ಮಾಡಿರುವೆನು ನಾನು ಅಪರಾಧಸೀತೆಯ ಅಪಹರಣವ ಮಾಡಿದರೆಆದರೆ ಮೀರಲಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ನಾನುಮರ್ಯಾದೆಯ ಎಲ್ಲೆಯ ಗೆರೆಗಳನು// ಹಗಲಿರುಳು ಎನ್ನದೆ ರಸ್ತೆಯಲಿಅಬಲೆಯರ ಮಾನ ಕಳೆಯುವಿರಿಸಭ್ಯತೆಯ ಮುಖವಾಡ ತೊಟ್ಟುವರ್ಷವರ್ಷವೂ ನನ್ನ ಸುಡುವಿರಿ// ನಿಮ್ಮಂಥ ಮಾನವರಿಗಿಂತರಾಕ್ಷಸನಾದ ನಾನೇ ಮೇಲುಸೀತೆ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲಿದ್ದರೂಅವಳ ಮಾನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ// ವರದಕ್ಷಿಣೆಯ ದುರಾಸೆಗಾಗಿಸಾವಿರಾರು ಸೀತೆಯರ ಸುಡುವಿರಿವಂಶದ ಕುಡಿಯಾಸೆಯ ಬೆನ್ನೇರಿಗರ್ಭದ ಮೊಗ್ಗುಗಳ ಕೊಲ್ಲುವಿರಿ// ನನ್ನನು ಕಳಂಕಿತನೆಂದು ಕರೆಯಲುನಿಮಗೇನು ಹಕ್ಕಿದೆ ಹೇಳಿಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ತಿದ್ದಿನಂತರ ನನ್ನನು ದೂಷಿಸಿರಿ// ನಿಮ್ಮ ಆನಂದ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿವರ್ಷವರ್ಷವೂ ನನ್ನ ಸುಡಿರಿಆದರೆ ಸುಡುವ ಮುನ್ನ ಒಮ್ಮೆನಿಮ್ಮೊಳಗಿನ ರಾಮನ ತೋರಿಸಿರಿ// ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಸು ಸಕ್ರೋಜಿ ಪುಣೆ

ಕಥಾ ಸಂಗಾತಿ ಕಿರಣ ಗಣಾಚಾರಿ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ “ದಸರಾಗೊಂಬೆ” ಸಣ್ಣ ಕಥೆ: ದಸರಾ  ಗೊಂಬೆ    “ತ್ರಿವೇಣಿ ಯಾವಾಗವ್ವ ನೀನು ಅಡ್ಡಾಡೋದು?.  ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು, ಒಂದ್ಸಾರಿ ಆದರೂ ನೋಡಿ ಬರೋಣ ಬಾರೆ” ಎಂದು ಅಪ್ಪ-ಅವ್ವ ಕರೆದಾಗೊಮ್ಮೆ ನಾನು ಸಾಲಿ ಕಲಿತು ದೊಡ್ಡೋಳಾಗಿ ನೌಕರಿ ಹಿಡಿದ ಮೇಲೇನೆ… ನನ್ನ ರೊಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾಡತೀನಿ .ಬಹಳಷ್ಟು ಮೈಸೂರ ದಸರಾ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ನನ್ನ ರೊಕ್ಕದಲ್ಲೇ ತಗೋತೀನಿ. ನನ್ನ ಸಾಲೀ ಕಲಿಸ್ತೀರಿ ಅಲ್ಲವಾ ನೀವು ಅಷ್ಟ ಸಾಕು ನನಗ ಅನ್ನೋ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಭಾಷಣ ಕೇಳಿ ಕೇಳಿ ಅವರಿಗೂ ಸಾಕಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ನನಗೂ ನನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪಿತ್ತ ನೆತ್ತಿಗೇರುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.      ಬೇಗನೆ ನೌಕರಿ ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತ ಅಪ್ಪನ ನೆರವಿನಿಂದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬಂಟಿಗಳಾಗಿ ಕಾಲಕಳೆಯುತ್ತ ಊರಿನ ಹತ್ತಿರ ವರ್ಗವಾಗಿ ಬರಲು ನಾಲೈದು ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದವು. ಆಗಾಗ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸೋಗು ಹಾಕಿರುವ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗೊಂಬೆಗಳು ,ಆಟಿಕೆ ಗೊಂಬೆಗಳು,ನವದುರ್ಗೆಯರ ನಾನಾ ಅವತಾರದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಕನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತ ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತರಾಗಿ ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಚಿಗುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿಂದ ನೋಡದೆ ಸುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಆಸೆ ಎಂದು ನೆರವೇರುವುದೋ.    ಅದರೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದ ತಂದೆ ಅದ್ಯಾವುದೋ ದಾಯಾದಿ ಕಲಹದ ವಿಷಯವೊಂದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ಕೃಶವಾಗುತ್ತ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದು ತೀರಿಹೋದರು.      ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜವಾವ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತ ತ್ರಿವೇಣಿ ಇರಲೊಂದು ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮನೆಕಟ್ಟುವ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದಳು. ದಸರಾ ಗೊಂಬೆಗಳು ಕನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮನಸ್ಸಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಮೂಡದೆ ಮರೆಯೆಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಸರಿದು ನಿಂತವು. ದಸರಾ ಗೊಂಬೆಯಂತೆ ತೆಳ್ಳಗೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಸ್ಪುರದ್ರೂಪಿಯಾದ ತ್ರಿವೇಣಿಗೆ ತನ್ನ ನೌಕರಿ, ಮನೆ ಹಾಗೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜಂಜಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಆಗಲೇ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷದವಳಾಗಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಗೂದಲು ಮೂಡತೊಡಗಿದವು. ಮನೆಯವರು ಹಾಗೂ ಹೀಗೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.       ಅಂತೂ ಹೆಣ್ಣು ದಸರಾ ಗೊಂಬೆಯಂತ ತ್ರಿವೇಣಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ ಮ್ಯಾನೇಜರ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಪುರದ್ರೂಪ ಗಂಡು ದಸರಾ ಗೊಂಬೆಯಂತಹ ವರ ಸಿಕ್ಕು ಮದುವೆಯೂ ಆಯಿತು. ಹೃದ್ರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಗಂಡ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಊರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ. ತ್ರಿವೇಣಿ ನೌಕರಿ ಮಾಡುವ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ವರ್ಗವಾಗದೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಎರಡು ಮುದ್ದಾದ ಮಕ್ಕಳು ಏಳೆಂಟು ವರ್ಷದ್ದಾಗಿದ್ದವು. “ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಹೇಗಿರುತ್ತದಮ್ಮ! ಅಕ್ಟೋಬರ್ ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಮ್ಮ” ಎಂದಾಗ. ತನ್ನಪ್ಪ ತಟ್ಟನೆ ನೆನಪಾದ. ದಸರೆ ನೋಡಲು ಅಪ್ಪ ಅದೆಷ್ಟು ಕರೆದರೂ ಹೋಗದ ನನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಇಂದು ಗಂಡನ ಬಿಡುವಿಗಾಗಿ, ಆತನ ರಜೆಗಾಗಿ, ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಅತನಿಲ್ಲದೆ ಹೋಗದಂತಹ ಸ್ಥಿತಿ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದರೂ ಆತನ ಅನುಮತಿಗೆ  ಕಾದು ಕಾದು ಸುಸ್ತಾದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ, ಗಂಡನ ಅಗಮನಕ್ಕೆ ತಹಿತಹಿಸುತ್ತ ತ್ರಿವೇಣಿ ಲೋಡ್ ಶೆಡ್ಡಿಂಗನಿಂದ ಕರೆಂಟು ಇರದ ರೂಮಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸಿ ದಿಂಬಿಗೊರಗಿದಳು.      “ಗಂಡ ಬೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕರ ಜಾವ ಕಾರಿನ ಸಮೇತ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಲಗುಬಗೆಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೊರಟ. ಮಲಗಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಾರಲ್ಲೇ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ,ಅರೆನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದ. ಕಾರು ಐದುನೂರು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕಣ್ಣೆವೆ ತೆರೆಯುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ ತಲುಪಿ, ಮಕ್ಕಳು ನಾನು ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಭವ್ಯ ಅರಮನೆಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿದ್ದೆವು. ಈ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಾರಿ ಕನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗೊಂಬೆಗಳು ನಡು ಬಳಕಿಸುತ್ತ ಸೋಗು ಹಾಕಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೊಂಬೆಗಳು ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುತ್ತ, ಕೊರಳು ಕುಣಿಸುತ್ತ ನಮ್ಮನ್ನೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ  ಅವುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಕ್ಕಳು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಜಗಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಸುಂದರವಾದ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕೆಳ ಬೀಳಿಸಿದರು. ರಾಜಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ದರ್ಭಾರಿನ ರಾಜ,ಮಂತ್ರಿ, ಅವರ ಕಾಲ್ದಳ, ಅಶ್ವ ಪಡೆ ಪರೇಡ ಮಾಡುತ್ತ ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಬರತೊಡಗಿತು. ಆಳೆತ್ತರದ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಹತ್ತಿಸಿಕೊಂಡು ನಾ ಮುಂದೆ ತಾಮುಂದೆ ಎಂದು ಓಡತೊಡಗಿದವು. ಮಕ್ಕಳು  ಹುಟ್ಟಾ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಕಲಿತವರಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿಸತೊಡಗಿದರು. ಅಲಂಕೃತ ರಥವೊಂದು  ನಮ್ಮನ್ನು ಸುತ್ತಾಡಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಅದೆಂತ ಅದೃಷ್ಟ ಎಂದರೆ ಗಂಡನೇ ಸಾರಥಿಯಾಗುವಂತಹ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಮಹಾರಾಣಿಯಂತೆ ರಾಜಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಿಸಿದರು. ಗಜ ಪಡೆಗಳು ಚಾಮುಂಡಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದವು. ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೆ ತಡ ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದವು. ಝಗಮಗಿಸುವ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತ, ಮಿಂಚುತ್ತ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಕುಕ್ಕುತ್ತಿತ್ತೆಂದರೆ ತ್ರಿವೇಣಿ ತಟ್ಟನೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು.  ಅಷ್ಟೊಂದು ಬೆಳಕು ಅವಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಡಿಯಿತು. ಅದರೂ ಅರೆ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ನೋಡಿದಾಗ ರೂಮಿನೊಳಗೆ ಕರೆಂಟ ಬಂದಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಕಂಡಿದ್ದು ಕನಸಾ? ಎಂದು ತ್ರಿವೇಣಿ ಪೆಚ್ಚು ಮೋರೆ ಹಾಕುತ್ತ ಟೈಮ್‌ ನೋಡಿದಳು.  ರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೆ ಅವಳ ಪೋನ್‌ ರಿಂಗಾಗತೊಡಗಿತು. ಆಕಡೆಯಿಂದ ಗಂಡ “ನನಗೆ ರಜೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಮುಂದಿನ ದಸರಾಕ್ಕೆ ಹೋದರಾಯಿತು ಮಲಕೊ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪೋನ್ ಕಟ್ ಮಾಡಿದ. -ಕಿರಣ ಗಣಾಚಾರಿ.  ಮುತ್ತಿನಪೆಟ್ಟಿಗಿ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ ಶಶಿಕಾಂತ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಪುಣೆ “ತಾಯಿ ನೆನೆದು” ಹಸಿವಾದ ಕರುವೊಂದುಹುಡುಕುತಲಿತ್ತು ತಾಯಿಆಕಳನು ಕೊಂಡೊಯ್ದಹಾಲು ಕರೆಯಲುಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿತು ಮಗುಕಾಣಲಿಲ್ಲದ ಅವ್ವಾಅಂಬಾ ಅಂಬಾ ಒದರಿತುಬರಲಿಲ್ಲ ಉತ್ತರಬೀದಿಯಲಿ ಏಕಾಂಗಿಹಸಿದ ಕರುವಿನ ಯಾತ್ರೆಹುಡುಕುತ ತನ್ನಹಕ್ಕಿನ ಹಾಲುಅಲ್ಲೊಂದು ಮನೆಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆತಾಯಿ ಹೋಲುವ ಆಕಳಿನಬಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರತುಂಬಿದ ಕೆಚ್ಚಲುನೊರೆ ತುಂಬುವ ಹಾಲುತಡಪಡಿಸಿ ಕೆಚ್ಚಲಿಗೆಬಾಯಿ ಹಾಕಿತು ಮರಿಅದು ಚಿತ್ರದ ರೂಹುಚಿತ್ರದ ಹಾಲುಅರಿಯದಾಯಿತು ಅತ್ತುತಾಯಿ ನೆನೆದು______________________ *ಡಾ ಶಶಿಕಾಂತ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಪುಣೆ*

ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ಸಂಗೀತ ರವಿರಾಜ್ ವೈ .ಎಸ್.ಹರಗಿ “ಇಮಾಮ್ ಸಾಹೇಬರ ಕುದುರೆ” ದಂಗುಬಡಿಸುವಂತಹ ಭಾಷಾ ಸಂಪತ್ತು,ನೂರಾರು ಗಾದೆಗಳು,ಲೋಕೋಕ್ತಿಗಳು, ಗ್ರಾಮ್ಯ ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಡು  ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮೇಳೈಸಿದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕಾದಂಬರಿ ” ಇಮಾಮ್ ಸಾಹೇಬರ ಕುದುರೆ ” . ವೈ. ಎಸ್. ಹರಗಿ ವಿರಚಿತ, ಇಮಾಮ್ ಸಾಹೇಬರ ಕುದುರೆ ಕಾದಂಬರಿ ಇಪ್ಪಂತೊoಭತ್ತು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಓದುಗರಿಗೆ ಹೊಸ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.          ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು “ನೀವು ಜಾತಿ,ಮತ,ಧರ್ಮಗಳ ಒಳಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮರಣದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಿಶ್ವಮಾನವತೆಯ ಪರಿಧಿಗೆ ಸೇರಿ ಪಂಚಮಹಾಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಜಾತಿ,ಮತ ಧರ್ಮಗಳು ಸಾವಿನ ಎದುರು ಅನಾಥವಾಗುತ್ತವೆ.  ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಕೊರಡುಗಳಾಗುತ್ತದೆ! ”  ಈ ಮಾತುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.  ಮಹಾಮಡಿವಂತರಾದ ಗಣಾಚಾರರು ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಸಾಯುವಾಗ ಹೆಣ ಬಾತು ಭಾರವಾಗಿ ಹೆಗಲು ಕೊಡಲು ಪ್ರಯಾಸಪಟ್ಟವರು ಜೀವಂತವಿದ್ದಾಗ ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದ ಜನರು ! ಇಂತಹ ವಿಪರ್ಯಾಸದ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಕಾದಂಬರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ  ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗೂ ಇವೆಲ್ಲ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಅರಿಯಲು ಇರುವಂತಹ ಓದುಗರು ಮೆಚ್ಚುವಂತಹ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಂಶಗಳು.        ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕೆಂದರೆ ಅದೊಂದು ಅನುಭವಗಳ ಕಣಜ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ವಿಶ್ವಕೋಶ. ಬಗೆದಷ್ಟು ಅನುಭವಗಳ ಮೂಟೆ,  ಜೀವನ ಪಾಠ ನಮಗಿಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಲೇಖಕರು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಹಳ್ಳಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಹಳ್ಳಿಯ ಚಿತ್ರಣದ, ಕನ್ನಡದ ಒಂದು ಉಪಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಗಳಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ  ಇವರಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.  ಕಾದಂಬರಿಯ ನನ್ನ ಮಾತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಂತೆ,  ” ಬಹುಶಃ ನಾನು ಹುಲ್ಲೂರಿನಂತಹ ಕುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದುಕಿನ ಹಳವಂಡಗಳು,ಜೀವ ವಿರೋಧಿ ಸೈತಾನಿಗಳ ಶೋಷಣೆ, ಮನೋವಿಕಾರದ ಠೇಂಕಾರ,  ಶೋಷಿತರ ಚೀತ್ಕಾರಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಬಿಂಬಗಳು ನನ್ನ ಅರಿವಿಗೆ ಬಾರದೆ ಇದ್ದರೆ ಈ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ”  ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.         ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಯ ಬಹುತೇಕ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಲ್ಲದ ಕಾಲದ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಮಾಜದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಲೇಖಕರು ಗ್ರಹಿಸಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾಗಿದೆ.  ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗದೆ ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನು ತಳ್ಳುವಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ.  ಇಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ ಬರೆಯಲು ಇಂತಹ ರಾಜಕೀಯವು ಇವರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ   ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದರು ತಪ್ಪಲ್ಲ.  ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿವಿಶಾಖದತ್ತನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ, “ರಾಜಕಾರಣಿಯ ನೀತಿಗಳು ಅವನಲ್ಲಿ ತಲುಪುವ ಗುರಿಯಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ ವಿನಃ ಅವನ ಮಾತಿನಿಂದಲ್ಲ”  ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ದೇವರಾಯಪ್ಪನನ್ನು ಲೇಖಕರು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.          ಮಲ ಹೊರುವಂತಹ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಯಗಾರರ ಕಥಾಹಂದರ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಎಷ್ಟೋ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಿಚಾರವಾದರೂ,ಲೇಖಕರ ಸೃಜನಶೀಲ ಚಿಂತಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೊಸತನದಿಂದ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ.  ಆಯಗಾರರ ಜನರ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ಲೇಖಕರು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೆಣಗಾಡಿದ್ದಾರೆ ಅಂದರೆ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ದುಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂದು ನಾವು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.  ಕೊನೆಗೂ ಅಂತಹ ಜಾತಿಗೊಂದು ಇದ್ದ ಕೆಟ್ಟ ಕಸುಬನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲೇಖಕರು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಉಳಿದಂತೆ ಧರ್ಮ, ಜಾತಿಗಳ ಕೆಟ್ಟ ರಾಜಕೀಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಶರಣಾಗುವ, ಬಲಿಯಾಗುವ ಹುಂಬತನವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೂ, ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರಸ್ಪರ ಮಾನವೀಯತೆ,ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಎರಡು ಧರ್ಮದವರು ವಿನಾಕಾರಣ ಸತ್ತಿರುವುದು ಕಾದಂಬರಿಯ ವಿಪರ್ಯಾಸವಾದರೂ ಧರ್ಮ,  ಜಾತಿಗಳ ಜಗಳದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಸಂದೇಶ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿದೆ.         ಇಮಾಮ್ ಸಾಹೇಬರಿಗೂ ಗೋಕುಲಾಷ್ಟಮಿಗು ಏನು ಸಂಬಂಧ?  ಎನ್ನುವ ಗಾದೆಯನ್ನು  ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಗಾದೆಯ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು  ತಾತ್ಪರ್ಯ ನಮಗಿಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.  ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಪವಾಡ ಪುರುಷನೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಇಮಾಮ್ ಸಾಹೇಬರ ಸಮಾಧಿ ಸರ್ವ ಜನಾಂಗದ ಪೂಜನೀಯ ದರ್ಗವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.  ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಹಿರೇಮಠದ ಗುರುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವರ ಗದ್ದುಗೆಗೆ  ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ,ಬಿಲ್ವಾರ್ಚನೆ ಆಗಿ ದೇವರ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಊರಿನ ರಾಜಭೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಇಮಾಮ್ ಸಾಹೇಬರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.  ಸ್ವತಃ ಇಮಾಮ ಸಾಹೇಬರು ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ  1811ರಲ್ಲಿ ಪೈಗಂಬರ ವಾಸಿಯಾದ ನಂತರ ಇದು ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇಮಾಮ್ ಸಾಹೇಬರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯನ್ನು ನೀಡಿರುವುದೇ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ದರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಕುದುರೆ ಬಿಡುವ ರೂಡಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಳ್ಳಿ ಶಾಂತಿಪುರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಧರ್ಮದವರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಹಜವಾಗಿ ಇತ್ತು.  ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ 1811 ರಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಇಮಾಮ್ ಸಾಹೇಬರೇ ಸ್ವತಃ ಕುದುರೆ ಏರಿ ಕಡುಬಿನ ಕಾಳಗದ ದಿವಸ ಹಿರೇಮಠದ ಗುರುಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಗದ್ದುಯವರೆಗು ಬಂದು,  ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಹೂಮಾಲೆ ಹಾಕಿ ಕೈಮುಗಿದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಆ ಪ್ರತೀತಿ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ತದನಂತರ ಊರಿನ ಜನರು ತಾವೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಮತ ಧರ್ಮಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ಆಚೆ ಈಚೆ ಪರಸ್ಪರ ಮೂಗು ಮುರಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹಿರೇಮಠದ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಇಮಾಮ್ ಸಾಹೇಬರ ದರ್ಗಾ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದು ನಿಂತ ಆಕಾಶದೆತ್ತರದ ಬೇವಿನ ಮರಗಳು ಮಾತ್ರ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಮುಖ ನೋಡಿ ನಿತ್ಯವು ಶಾಂತಿಪುರದ ಜನರ ಹುಚ್ಚುತನಕ್ಕೆ ನಗೆಯಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಿಪರ್ಯಾಸಗಳ ವೈರುಧ್ಯಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಹಂತದ ಜನರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.        ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತಹ ಧರ್ಮ, ಜಾತಿಯ ಅನ್ಯೋನತೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನವರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಏಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ.  ಶಾಂತಿಪುರದ ನೂರು ವರ್ಷದ ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ ಗಡ್ಡಜ್ಜನ ಪಾತ್ರ ಮಾತ್ರ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಶಾಂತಿಪುರದ ಕಪ್ಪು ಬೆಳಕಿನ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮರೆತ ಊರಿನ ಜನರಿಂದ ಆತನ ಮನಸ್ಸು ಘಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊಲೆ ಮಾದಿಗರು ಇನ್ನಾದರೂ ಆಯಗಾರಕಿ ಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಸರಕಾರ ಹೊಸ ಕಾಯಿದೆ ಮಾಡಿದರು, ಊರು ಅವರನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಿಲ್ಲ.  ಪ್ರಕಾಶನಂತಹ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯ ಹುಟ್ಟು ಕೇರಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದರೂ ಆತನ ಹಿರಿಯರೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಊರಿನ ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಕೈ ಗೊಂಬೆಗಳಾಗಿರುವ ಜನರು ಒಳಿತು ಕೆಡುಕುಗಳ ಮಾನಸಿಕ ತುಮುಲಗಳಲ್ಲಿ  ತೊಯ್ದಾಡುವುದನ್ನು ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗುವಂತೆ ಲೇಖಕರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಗುರಯ್ಯ ಗಾಂಧಿ ಅಜ್ಜ ಅವರು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮಾರಣ ಹೋಮ ನೋಡಿ ಹೊರಗಿನ ಕಾಡಿನ ಗುಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿರುವುದು ನೋಡಿದರೆ ನ್ಯಾಯ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ.ಕಾದಂಬರಿಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ನಮಗೆ ಲೇಖಕರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಗುಣ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಅನ್ಯಾಯ, ಗಾಳಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸುವುದು, ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ನೋಡುವುದು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಇವುಗಳನೆಲ್ಲ ನೋಡಿ ಲೇಖಕರು ಖಂಡಿತ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತಿಲ್ಲ.  ಎಷ್ಟೋ ಹಳೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು ಈಗಲೂ ನಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೆ ಇರುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ.  ಎಲ್ಲಾ ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿರುವುದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ.  ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರಯ್ಯ ಗಾಂಧಿ ಒಬ್ಬರೇ ಜಾತ್ಯಾತೀತ ನಿಲುವಿನ ಆದರ್ಶನಾಗಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ನೋಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬರಿಂದ ಏನು ಸಾಧ್ಯ ಈಗಲೂ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಜನರು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಓದುವಾಗ ಮಾನವೀಯತೆ ಮಾತ್ರ ಮುಖ್ಯ ಉಳಿದದ್ದೆಲ್ಲ ನಗಣ್ಯ ಎನ್ನುವ ವಿಷಯನಮಗೂ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಇದುವೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ಉತ್ತಮ ಸಂದೇಶವು ಆಗಿದೆ.           ಲೇಖಕರು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಕನ್ನಡದ ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಶಬ್ದಗಳು ಇಸಿ, ಚಿಟಬಿಲ್ಲಿ, ಹಸೇ ತಂಬಾಕ, ಹರಗುಣೀ, ಕೊರಿ ಚುಟ್ಟ, ಚಿಟ  ಬುರಸಿ, ವತ್ತೊಟ್ಟಿಗೆ, ಕಪ್ಪೂ ಬಸಿ, ಜುಲ್ಮಾನೆ, ಈಚೀ ಕಡಸೆ, ಒದರು ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದಗಳು ತೇಜೋಹಾರಿಯಾಗಿದ್ದು  ಓದುಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ  ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ.  ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅಪರೂಪದ ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.  ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿಂದಾಗೆ ಹುಟ್ಟಿದೆಯೇನೋ ಎನಿಸುವಂತಹ ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳು ಬಲು ಚೆನ್ನಾಗಿವೆ. “ಖರ್ಜೂರ ಗಿಡದಾಗ ಹಣ್ಣು ಆದಾಗ ಕಾಗಿ ಬಾಯಿಗೆ ಹುಣ್ಣು”  ” ಚೆಲುವು ಚರ್ಮ ಇರುವ ತನಕ,ಗುಣ ಜೀವ ಇರೋ ತನಕ ” ಅಡೂರಾಗ  ಒಂದು ಗುಡೂರು ಅಂದಂಗ”  ”  ಬೆಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಮನೆಯಾಗ ಇಲಿ ಲಗಾಟ ಹೊಡಿತಂತ  ಹಂಗಾತು,   ”  ಇಸ  ಕುಡಿದೇನಂದ್ರ ಕೈಯಾಗ ನಯಾ ಪೈಸೆ ಇಲ್ಲ ” ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ತೇಜೋಹರಿಯಾಗಿದ್ದು ನಮ್ಮನ್ನು ಓದಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ.       ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಸತ್ವ ಇದೆ. ಅಂದರೆ ಲೇಖಕರು ತನ್ನದೇ ನೆಲವನ್ನು ಧನ್ಯತಾ ಭಾವದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೇನೋ ಎನ್ನುವ ಒಳದನಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ.  ಹಿಂದಿನ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾದ ಲೇಖಕರ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ಸಮಾಜ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರೆ ಇಮಾಮ್ ಸಾಹೇಬರ ಕುದುರೆ ಕೃತಿ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ಈ ಕೃತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಲಭಿಸಿದೆ. ವೈ ಎಸ್ ಹರಗಿ ಅವರ ಈ ಕೃತಿ ಶಿರಸಿಯ ಶ್ರೀಗಂಗಾ ಪ್ರಕಾಶನದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದೆ.ಖ್ಯಾತನಾಮರಾದ ಡಾ. ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿ, ಡಾ.  ಮಲ್ಲಿಕಾ ಘಂಟಿ ಇವರ ಮುನ್ನುಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ,  ಅಪಾರ ರಘು ಇವರ ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಇವರ ಮುಂದಿನ ಬರಹಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ಶುಭಹಾರೈಕೆಗಳು.     ಸಂಗೀತ ರವಿರಾಜ್, ಚೆಂಬು.  

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ ಗಜಲ್ ಅದಾರು ಬಂದದು ಲಲನೆ ಥಟ್ಟoತ ಹೊಳೆಯುತಕರಿ ಮೋಡ ಸರಿದಾಗ ನಕ್ಷತ್ರ ಫಳ್ಳoತ ಮಿನುಗುತ ನೀಲಿ ಕಣ್ಣ, ತಲೆ ಕೂದಲಲಿ ಹೂ ವನು ಮುಡಿದವಳುಅವಳ ಆಗಮನದಿಂ ಕತ್ತಲೆ ಕೋಣೆ ಪಟ್ಟoತ ಬೆಳಗುತ ನೇರ ನಾಜೂಕು ಹೆದ್ದಾರಿಯಂತೆ ಬೈತಲೆ ಹೊಂದಿದವಳುಆದರ ರೂಬಿ ಕಲ್ಲ ಬಲಾಕು ಚಟ್ಟoತ ಫಳಗುಟ್ಟುತ ಕತ್ತಲ ಕೋಣೆ ಕತ್ತಲನು ಸುರೆಯಂತೆ ಸವಿಯುತ್ತಿರೆಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಿಂಚೊoದು ಫಳಾರoತ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ ಕೃಷ್ಣಾ! ನಿನ್ನ ಚಕ್ರ ಸೂರ್ಯನ ಮುಚ್ಚಿದ್ದು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲಪಾರ್ಥ ಶಪಥ ತೀರಿದಂತೆ ಪ್ರಿಯೆ ಗೊಳ್ಳoತ ನಗುತ(ಬೇಸರದಿ ಕತ್ತಲ ಕೋಣೆಯಲಿ ಏಕಾಂಗಿ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ ಅಚಾನಕ್ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣ ಬಂದಾಗಿನ ಭಾವ ಗಝಲಾಗಿಸಿದೆ. ಇದು ಜುಲ್ ಕಾಫಿಯಾ ಆಗುವುದೇ.? ಬಲ್ಲವರು ತಿಳಿಸಿ ) ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಎನ್.ಜಯಚಂದ್ರನ್ “ಆಶ್ರಯ ಯಾರಿಗೆ?” ಬಡವನಿಗೊಂದು ಮನೆ ಎಂದರು,ಆಶ್ರಯ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು,ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಡವನ ಪಾಲು—ಸೈಟ್  ಬಂದಾಗ ,ಸಿರಿವಂತನ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಅರ್ಜಿಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ,ಬಡವ ಕಚೇರಿ ಸುತ್ತಿದ,ಸಾರ್, ನನ್ನ ಸೈಟ್ ಎಲ್ಲಿ ? ಎಂದಾಗಫೈಲು ಮಾತ್ರ ಮೇಜಿನ ಕೆಳಗೆ ನಕ್ಕಿತು ! ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಗವಂತೆ—ಬಡವನಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಂತೆ,ರಾತ್ರಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಹಾಕಿಬೆಳಗಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಯಂತೆ ! ಸೈಟ್ ನಮ್ಮದು, ದಾಖಲೆ ನಿಮ್ಮದು,ಕಾಗದ ನಮ್ಮದು, ಕಾನೂನು ನಿಮ್ಮದು.ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಕುಳಗಳುಬ್ಯಾಂಕಿನ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೋದರು ! ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಗೆ ಸಾಲವಂತೆ,ಸಾಲಕ್ಕೆ ಆಸ್ತಿಯೇ ಭದ್ರತೆಯಂತೆ,ಬಡವನ ಕನಸಿನ ಜಾಗವನ್ನೇಬ್ಯಾಂಕಿನ ಲಾಕರ್‌ಗೆ ಅಡವಿಟ್ಟರಂತೆ ! ಕಚೇರಿಯ ಗೋಡೆ ಕೇಳಿತು—ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?ಅಧಿಕಾರಿಯ ಕುರ್ಚಿ ಉತ್ತರಿಸಿತು—ನನಗೇನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ! ಫೈಲು ಓಡಲಿಲ್ಲ,ಸಹಿ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ,ನ್ಯಾಯ ಮಾತ್ರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ  ನಿಂತು ಸರದಿ ಯಾವಾಗ ? ಎಂದು ಕಾಯುತ್ತಿದೆ ! ಬಡವ ಕೇಳಿದ—ನನ್ನ ಆಶ್ರಯ ಎಲ್ಲಿ ?ಅಧಿಕಾರಿ ಹೇಳಿದ—ತನಿಖೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ !! ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳಿದವು,ಫೈಲುಗಳು ದಪ್ಪವಾದವು,ಬಡವನ ತಲೆಮೇಲೆ ಮಾತ್ರಆಕಾಶವೇ ಸೂರು ಆಯಿತು ! ಆಶ್ರಯ ಯೋಜನೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಆಸೆ,ಆಸೆಯ ಹಿಂದೆ ಸೈಟ್,ಸೈಟ್ ಹಿಂದೆ ಸಿರಿವಂತನ ನೋಟು ! ಬಡವನ ಬೆವರಿನಿಂದಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆ ಹುಟ್ಟಿತು,ಸಿರಿವಂತನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದಅದೇ ಯೋಜನೆ ಆಸ್ತಿಯಾಯಿತು ! ಕಾನೂನು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬಡವನ ಹಕ್ಕು,ಕಚೇರಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮೌನ,ದಾಖಲೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಿರಿವಂತನ ಹೆಸರು—ಇದೇನಾ ಆಶ್ರಯದ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ? ಒಂದು ದಿನ ಬಡವ ಕೇಳುವನು—ನನ್ನ ಸೈಟ್ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಯಿತು ?ಆಗ ಕಡತದೊಳಗಿಂದ ಧ್ವನಿ ಪಿಸುಗುಟ್ಟಿತು ; ನಿನ್ನ ಹೆಸರೇ ಇತ್ತು…ಆದರೆ ಸೈಟ್  ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೊಬ್ಬರದಾಯಿತು ! ಆಶ್ರಯ ಯಾರಿಗೆ ?ಬಡವನಿಗೋ…..ಅಥವಾ ಬಡವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಸೈಟ್ ಕಳ್ಳರಿಗೋ ?ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿದಿದೆ—ಉತ್ತರ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೌನದ ನಡುವೆಬಡವನ ಆಶ್ರಯವೂಆಸೆಯಂತೆಯೇ ದೂರವಾಗುತ್ತಿದೆ ! ಎನ್.ಜಯಚಂದ್ರನ್