ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಸುಮನಾ ರಮಾನಂದ “ಹೊಸ ಭಾವಲಾಸ್ಯ” ತಾಳ ತಪ್ಪದ ಮೌನರಾಗಕೆಮನವು ಮೂಕಭಾವ ತಳೆದಿದೆ!ಕುಳಿರ್ಗಾಳಿಯ ದಾಳಿಯಲೂ…ಚಿಗುರಿದೆಲೆಗಳು ನಗುತಿವೆ!! ಬತ್ತಿದೆದೆಯಲಿ ಹೊಸ ಕನಸುಗರಿಗೆದರಿ ಚೈತನ್ಯವು ಮೂಡಿದೆ!ರೆಂಬೆಕೊಂಬೆಗಳಲಿ ನಂಬಿಕೆಯುಕ್ಕಿಸಿ..ಹಚ್ಚಹಸಿರು ತಾ ನಲಿದಿದೆ!! ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿಸುವ ಕತ್ತಲೆಯಲಿನಂದದ ಬೆಳಕು ಉಳಿಯಲಿ!ಅವನೆಣಿಸಿದಾಗ ಪಯಣ ನಿಲುವುದು..ಜಡ ಬದುಕಿನ  ನಿಲ್ದಾಣದಲಿ!! ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಅಂಬರದ ಕ್ಷಿತಿಜದೊಳುಮುಚ್ಚಿದ ಕಂಗಳಲಿ ಅಡಗಿದೆ ಬೆಳಕು!ಸತ್ಯದ ನಿಲುವಿಗೆ ನಿಜದೊಳು..ಮನತೆರೆದು ನೋಡಲು ನಲ್ಮೆಯ ಬದುಕು!! ಸುಮನಾ ರಮಾನಂದ ಮುಂಬೈ

ಚಾರಣ ಸಂಗಾತಿ ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು “ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಿಸಿಲೆ ಘಾಟ್ ರಮ್ಯ ನೋಟ” ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಿಸಿಲೆ ಘಾಟ್ ರಮ್ಯ ನೋಟ ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು, ಹಾಸನ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆರೂವರೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಿಸಿಲೆಘಾಟ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ದೃಶ್ಯ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯುವ ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಹೇಳಿದ್ದ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ ಛಾಯಗ್ರಾಹಕರು ಬಿ.ಎಸ್. ದೇಸಾಯಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹಾಸನದ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಹತ್ತಿರ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆಯೇ ಆರೂವರೆ ಆಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯಣದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪಾರ್ವತಮ್ಮನ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿ ಇಳಿದು ದಣಿವಾಗಿ ತಿಂಡಿಗೆ ಮಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಮಯ ಹತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಟ್ಟೆ ಇಡ್ಲಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿದ್ದು ಪೂರಿ ಚಿತ್ರನ್ನ. ಮತ್ತೊಂದು ಬೇಕರಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೂ ಕಾಫಿ ಕುಡಿದು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಕೊಂಡು ಬಿಸಲೆಘಾಟ್ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟೆವು. ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಪಿ.ಎಸ್. ಕಡೇಮನಿ ಮತ್ತು ವಿಧ್ಯಾದರ ಎಸ್. ಸಾಲಿ ಇದ್ದರು. ಹರಿಹಳ್ಳಿ ಐಗೂರು ಹೆತ್ತೂರು ಮಾರ್ಗ ಬಿಸಿಲೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾ ಘಾಟ್ ಇನ್ನೂ ೬ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಇರುವಾಗಲೇ ಮಂಕನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿ ಕಾರು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ನಿಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ತೋರಿಸುವೆ ಇಳಿಯಿರಿ ಎಂದರು ದೇಸಾಯಿ. ವನಗೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮಂಕನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲಘಟ್ಟ ೧೮೦೨ರಲ್ಲಿ ಕೋಲಿನ್ ಮರೆಂಜಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ಗುರುತನ್ನು ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಡಿದ್ದು ಅದುವೆ ರಿಡ್ಜ್. ಎದುರಿನ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿಂದ ಬೀಳುವ ಮಳೆ ನೀರು ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಡೆ ಡಿವೈಡ್ ಆಗಿ ಹರಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆ. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಮಳೆ ನೀರು ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಅರೆಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಹೇಮಾವತಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿ ರಿಡ್ಜ್ ಕಲ್ಲನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜಲವಿಭಾಜಕ ರೇಖೆಯಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಕೆರೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಕೆರೆಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಇದ್ದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷಿö್ಮà ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟಿದ್ದು ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿತ್ತು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಮರ ಮದ್ಯೆ ಎರಡು ಪಾಲಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮನುಷ್ಯ ಮನೆ ಆಸ್ತಿ ಪಾಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡAತೆ ಈ ಮರವು ಪಾಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೇಸಾಯಿ ಎರಡು ಮರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತು ಪೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಡ್ಡಾಡಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ತಿಂದು ಒಣಗಿದ ಗಂಟಲನ್ನು ತಂಪು ಮಾಡಿದೆವು. ಮುಂದೆ ಬಿಸಲೆ ಗ್ರಾಮ ದಾಟಿ ಬಿಸಿಲೆಘಾಟ್À ವೀಕ್ಷಣ ತಾಣ ತಲುಪಿದೆವು. ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮೇಲೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಟಿಕೇಟ್ ಕೌಂಟರ್ ಇದ್ದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ೩೦ ರೂ. ಟಿಕೇಟ್ ದರ ನಿಗದಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಟಿಕೇಟ್ ಖರೀದಿUಸಲು ಹೋದ ಸಾಲಿ ೦೬ ವರ್ಷ ಮೇಲಿನವರಿಗೆ ಫುಲ್ ಚಾರ್ಜ್ ಎಂಬ ಬೋರ್ಡ್ನ್ನು ರಿವರ್ಸ್ ಓದಿ ನಾವು ೬೦ರ ಮೇಲಿದ್ದೇವೆ ನಮಗೆ ಪ್ರೀ ತಾನೇ ಎಂದು ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿದರು. ಕಾರು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಫಲಕವಿತ್ತು. ಆ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಬಿಸಿಲೆ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊAಡಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಕಲೇಶಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ. ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಇರುವ ಈ ಸ್ಥಳ ತನ್ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಾಗನೇರಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗಿಮಲೈ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ, ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅರಣ್ಯ ವಲಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನ ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಬಿಸಿಲೆ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಅದರ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಬಿಸಿಲೆ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಬಿಸಿಲೆ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶವು ಬಿಸಿಲೆ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಸುಮಾರು ಐದು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಕೊಡಗು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳÀ ಸಂಗಮ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬಿಸಿಲೆಘಾಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಮಾರಪರ್ವತ ೧೩೧೯ ಮೀ. ಕೊಡಗು ಜಿಲೆಯ ದೊಡ್ಡಬೆಟ್ಟ ೧೧೧೯ ಮೀ. ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ೧೭೧೨ಮೀ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟ ೧೧೧೨ ಮೀ ಹಾಗೂ ಎಣ್ಣೆಕಲ್ಲು ೯೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಗಿರಿ ನದಿಯ ಜುಳುಜುಳು ಸದ್ದನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ಬಿಸಿಲೆ ಹಾಗೂ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿವಿಧ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಉತ್ತಮ ಬಗೆಯ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಯಸಳೂರು ಅರಣ್ಯ ವಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಬಿಸಿಲೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಹಾಗೂ ಅರೆ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗೆ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಲಾ ಅರಣ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬAದು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಸಹ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಬಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ಅಲ್ಲಿ ತೂಗುಹಾಕಿದ್ದ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ವಾಚ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡಲು ಸೂಕ್ತ ರಕ್ಷಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅಡ್ಡಕಂಬದ ರಕ್ಷಣಾ ತುದಿ ತನಕ ಹೋಗಿ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಒರಗಿ ನಿಂತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತು ಕಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ದಣಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡೆವು. ನಂತರ ನಾವು ಅದೇ ಕಂಬಗಳ ಬಳಿ ಸಾಗಿ ಒರಗಿ ನಿಂತು ಪೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡೆವು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ವೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಹಸಿರು ದೃಶ್ಯ ವರ್ಣಿಸುವುದೆಂತು. ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ಕಾಳಿದಾಸನಂತೆ ಕಾವ್ಯ ಬರೆಯಲು ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಎತ್ತರೆತ್ತರದ ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲು, ಕೆಳಗೆ ಕಣ್ಣಾಯಿಸಿದರೆ ಬಹಳ ಆಳಕ್ಕೆ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲು, ಮಧ್ಯೆ ಗೆರೆ ಬರೆದಂತೆ ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಝರಿ ನೋಡಲು ಸುಂದರ ಬಲುಸುಂದರ. ಬೆಳಗಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿನ ದೃಶ್ಯ ಇನ್ನೂ ನೋಡಲು ಚೆಂದ ಎಂದರು ದೇಸಾಯಿ. ಕಾಲಮೀರಿ ನಾವು ಮದ್ಯಾಹ್ನ ಲಂಚ್ ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದವು. ನೆತ್ತಿ ಮೇಲಿನ ಬಿಸಿಲು ಬಿಸಿಲೆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬಟಾಬಯಲುಗೊಳಿಸಿ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿತು. ಬಿಸಿಲೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೇಗ, ಬೀಟೆ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ, ಲಾಅರೆಲ್, ಭಾರತೀಯ ಧೂಪದ ಮರ, ಟ್ಯೂಲಿಪ್, ಮಲಬಾರ್ ಕಿನೋ ಇನ್ನಿತರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಜಾತಿಯ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಮರಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಅಂತೆಯೇ ಆನೆಗಳು, ಕಾಡುಕೋಣಗಳು, ಜಿಂಕೆ ಕಡವೆ, ಕಾಡುಹಂದಿ ಇನ್ನಿತರೆ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಯಾವುದೂ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೮೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪುಷ್ಟಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟವು ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದುಸೋಮವಾರಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಕೊಡಗಿನ ೨ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮವಾರಪೇಟೆಯಿಂದ ೨೬ ಕಿ.ಮೀ. ಕುಮಾರಳ್ಳಿಯಿಂದ ಒಂದೂವರೆ ಕಿ.ಮೀ.ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಇದ್ದು ಚಾರಣಿಗರು ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವನ್ನು ಬೀಡೇಹಳ್ಳಿ ಹೆಗ್ಗಡೆಮನೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದಿಂದ ಗಿರಿಗದ್ದೆ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ತ್ಯಾಗರಾಜ್ ಮುಟ್ಟನಹಳ್ಳಿ ಅವರು ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ಕುಮಾರಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಮಾಡಿದ ಸಾಹಸ ಕಥೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಾರಣದ ಸರಣಿಗಳು ಕಿರುಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಗೆ ನಾನು ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದು ಓದುವಾಗ ಈ ಪ್ರದೇಶ ನೋಡುವ ಕುತೂಹಲ ಇತ್ತು. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ಎಣ್ಣೆಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಬಾಗವು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ಬದಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಸಿರು ಹಲ್ಲುಗಾವಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸಾಹಸಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಜೀಪ್ ಆಫ್ ರೋಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ೨ ಕಿ.ಮೀ. ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಜೀಪ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು ಎಂದರು ದೇಸಾಯಿ. ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಧಾರ ನದಿಯು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿಧಾಮದ ಸುವiರು ೧೬೦೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಗಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ೮೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಹರಿದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಈ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಪಾತವು ೨೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುವುದು. ದೇಸಾಯಿ ನಾವು ಮೂವರು ಕಂಬಿ ಒರಗಿ ನಿಲ್ಲಲು ಹೇಳಿ ಎಡ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನಿAದ ಹೋಗಿ ಬಲ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೊಂದು ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ತಿಳಿಸಿ ಒಂದೇ ಪೋಟೋದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎರಡು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತೆ ಪೋಟೋ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿದರು. ನಾವು ವಾಪಸ್ಸು ಬರುತ್ತಾ ಮೂಕನಮನೆ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ೩೦-೪೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ನೀರು ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮತ್ತು ಬಿಸಲೆ ಕವಲು ಕಾಡುಗಳ ತೊರೆಗಳಿಂದ ಈ ಜಲಪಾತ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕುಮಾರಧಾರ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳು ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವೆ ಈ ಜಲಪಾತವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಆದರೆ ನೀರಿನ ಝರಿ ಇಲ್ಲಾ ಅಂದ್ರೇ ನೀವ್ಯಾರೂ ಜರಿಬರ‍್ದು ಎಂದರು ದೇಸಾಯಿ. ಆದರೆ ಊಟದ ವೇಳೆ ಮೀರಿದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗದೆ ದಾರಿ ಮದ್ಯೆ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿ ಹಾಸನಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸಾದೆವು. ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಮೊ: ೯೪೪೯೪೬೨೮೭೯. ವಿಳಾಸ: ಹುಣಸಿನಕೆರೆ ಬಡಾವಣಿ, ೨೯ನೇ ವರ‍್ಡ್, ೩ ನೇ ಕ್ರಾಸ್, ಹಾಸನ

ಶರಣ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ.ಶಶಿಕಾಂತ್‌ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಸಾವಿಲ್ಲದ ಶರಣರು ಡಾ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು  ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠ ಡಂಬಳ -ಗದಗ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠ, ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ವಿರಕ್ತ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗದಗ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠ, ಡಂಬಳ-ಗದಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮಠವು ಗದಗ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಗದಗದಲ್ಲಿ ಯಡೆಯೂರಿನ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಯತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಠದ ಶಾಖೆ. ಮಠದ ವತಿಯಿಂದ 89 ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಗದಗ, ಹಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಯಡೆಯೂರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 3 ‘ನಿತ್ಯ ದಾಸೋಹ’ ಸೇವೆಗಳು (ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರ) ಇವೆ. ಮಠವು ಮಹಾಂತ ಶ್ರೀ ತ್ರಿವಿದ ದಾಸೋಹಿ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ . ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠವು ಗದಗ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಶ್ರೀ ಮನ್ ನಿರಂಜನ ಜಗದ್ಗುರು ಡಾ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಯಡೆಯೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠ, ಡಂಬಳ-ಗದಗ ಈ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಘದ ಖಾಯಂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ಅವರು ಬಹುಮುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾರ್ಶನಿಕ. ಅವರು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮಠದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ, ಪ್ರಗತಿಪರ ಮತ್ತು ತರ್ಕಬದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 18 ನೇ ಮಠಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಂಕರ್ಯ ಸೇವಾ ಸಂಘವು ತನ್ನ ಗೋಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ‘ಲಿಂಗಾಯತ ಪರಂಪರೆ’ಯ ಒಂದು ತುದಿ ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಶೂನ್ಯಪೀಠ (ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆ) ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿ ಯಡೆಯೂರು-ಡಂಬಲ್-ಗದಗ ತೋಂಟದಾರ್ಯಮಠ. 12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳಿಂದ ಆರೋಹಣಗೊಂಡ ಶೂನ್ಯ ಪೀಠವು 300 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಏರಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ವಾರಸುದಾರ. ಹೀಗಾಗಿ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠವು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ. ಈ ಮಠದ ಮಠಾಧೀಶರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಉನ್ನತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮಠವು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಣಿಗೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ರಾಜ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕೆಳದಿ ಅರಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದ್ಮಬಲ್ ಮಠವು ಸುಂದರವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳು, ಚಿನ್ನದ ಪಾದುಕೆ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹುದುಗಿರುವ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಕಾರ್ಪೆಟ್ಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಿರಸಂಗಿಯ ಲಿಂಗರಾಜ ಸರ್ ದೇಸಾಯಿ, ವಂಟಮೂರಿನ ರಾಜಾ ಲಖಮಗೌಡ ಸರ್ ದೇಸಾಯಿ, ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡ, ಸರ್ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ತೋಟಪ್ಪ ಕಂಬಳಿ ಮುಂತಾದ ಗಣ್ಯ ಲಿಂಗಾಯತರು ಮಠದ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಶ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವಿರತವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಠವು ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 7000 ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು 500 ಶಾಖೆಗಳ ಮಠಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಗಣಿತವು ತನ್ನ ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅವರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಯಿಲು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಟ್ರೆಂಡ್ ಸೆಟ್ಟರ್ ಆಯಿತು. *ಸ್ವಾಮೀಜಿಯ ಜನನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ :* ಸ್ವಾಮೀಜಿ 1949 ರಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಿಜಾಪುರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬರಪೀಡಿತ ಜಿಲ್ಲೆ. ಇದು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಮಹಾತ್ಮ ಬಸವೇಶ್ವರರಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಮಠಾಧೀಶ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಕೂಡ ಇದೇ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು. ಅವರು 1949 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮಹಾತಪಶ್ವಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂತ, ಸುಧಾರಕ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಆರಂಭಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಾಗಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಅವರು 1974 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಡಾ. ಡಿ.ಆರ್.ಬೇಂದ್ರೆ, ಡಿ.ಎಸ್.ಕರ್ಕಿ, ಡಾ.ಆರ್.ಸಿ.ಹಿರೇಮಠ, ಡಾ.ಎಂ.ಎಂ.ಕಲಬುರ್ಗಿ, ಡಾ ಎಸ್ ಎಸ್ ಭೂಸನೂರಮಠ , ಪಂಡಿತ್ ತೋಪಕಾಣೆಯವರ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಹಾಪುರುಷರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಮೂರಸಾವಿರಮಠ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಪರಮಜ್ಯೋತಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾಸಿಕ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. *ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವೇಕಾನಂದರು:* ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಬಲಪ್ರಯೋಗದ ಮಾತುಗಳು ಜನರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸಿದವು. ಈ ಅಪರೂಪದ ಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಮಠಾಧಿಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಠಗಳ ನಡುವೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಡೆಯೂರು-ಡಂಬಳ-ಗದಗ ತೋಂಟದಸ್ವಾಮಿ ಮಠದ ಮಠಾಧೀಶರಾಗಲು ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಒಪ್ಪಿದರು. 2ನೇ ಬಸವೇಶ್ವರರೆಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿರುವ ಯಡೆಯೂರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಾಪರಂಪರೆಯ 19ನೇ ಪೀಠಾಧಿಪತಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿ. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು 29 ಜುಲೈ 1974 ರಂದು ಪವಿತ್ರ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಠವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಠವಾಗಿದ್ದು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ರಾಜಾಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಳದಿ ರಾಜವಂಶವು ಮಠಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ಮಠಕ್ಕೆ ಅದರ ಕೊಡುಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಗಣಿತದ ಅದ್ಭುತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಗಣ್ಯರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವರ್ಷಗಳು ಮುಂದುವರೆದಂತೆ, 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿತದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವೈಭವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಠದ ಹಳೆಯ ಭವ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. 1974 ರಲ್ಲಿ ಪೀಠಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ: “ಮಠದ ಮಠಾಧೀಶರಾಗಲು ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅಲ್ಲ. ಜನರನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ. ಮಠವು ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಅವು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಜನ ಜಾಗೃತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಯಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಎಂದು ಸಮೀಕರಣ, ಜಾತಿ, ಆಚಾರ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು. ಅದು ಧರ್ಮದ ಸಂಕುಚಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಎಂದರೆ ಸಹ ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರೀತಿ, ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ. ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣದ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಇದು ನೀಲಿ ಮುದ್ರೆಯಾಯಿತು. *ಲಿಂಗಾಯತ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಮಾಜದ ಸ್ಥಾಪನೆ:* ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿ ಅವರು ಈ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ 37 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಶಿವಾನುಭವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವುದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಂಘಟನೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಹಲವಾರು ಮಠಗಳು ಮತ್ತು ಮಠಗಳು ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ. ಮಠದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸೋಮವಾರ ನಡೆಯುವ ಶಿವಾನುಭವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಧರ್ಮ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಮಾಜಮುಖಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಜಾತಿ, ಮತ, ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಕವಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಚಿಂತಕರು, ವೈದ್ಯರು, ರೈತರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಪುರೋಹಿತರು, ಮೌಲ್ವಿಗಳು, ಭಟ್ಟಾರಕರು, ಯತಿಗಳು, ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ನಟರು, ನಾಟಕಕಾರರು, ಮುಂತಾದವರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟು, ರಂಗ ನಟರು ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಶಿವಾನುಭವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಈ ಡಯಾಸ್ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈಗ ಅದು 2000 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿರುವುದರಿಂದ ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. *ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ:* ರೈತರ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗದೆ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸದಾ ವಿಚಿತ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ರೈತರ ದಯನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವಿನೂತನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಮಖಂಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಚಿಕ್ಕಪಡಸಲಗಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ರೈತರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದರು, ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ನೀಡಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದು ನ್ಯಾಮಗೌಡರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ಇಡೀ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ. ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧೀಜಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. “ನೀವು ನಮಗೆ ನೀರು ಕೊಡಿ, ನಾವು ನಿಮಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಿಂದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮೇಡಂ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಹರ್ಷ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮೇಡಂ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಅವಲೋಕನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದ್ದರು. ರೈತರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಡಂಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಹ ದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. *ಭೂರಹಿತರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ 4000 ಎಕರೆ ಮಠದ ಭೂಮಿ ವಿತರಣೆ :* ಮಠವು ರಾಜವಂಶಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ನೀಡಿದ 4000 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಗದಗ, ಮುಂಡರಗಿ, ಬಾದಾಮಿ, ರೋಣ, ಯಲಬುರ್ಗಾ, ನವಲಗುಂದ ಮೊದಲಾದ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೇ ಇರುವ ರೈತರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ವಿವಾದವಿಲ್ಲದೇ ಸಕಲ ಸಂತಸದಿಂದ ಭೂ ಒಡೆತನವನ್ನು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾವಿರಾರು ರೈತರು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯ ಮುನಿಸು ವಿತರಣೆಯ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾದರು. *ಪ್ರತಿದಿನ 15000 ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತ ಆಹಾರ:* ಕಾಯಕ (ಕೆಲಸ) ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ (ಉಚಿತ ಆಹಾರ) ಬಸವೇಶ್ವರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು. ಅದರಂತೆ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಡೆಯೂರು ಮತ್ತು ಕೆಗ್ಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗದಗ ಮತ್ತು ಹಾವೇರಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ದಾಸೋಹ (ಉಚಿತ ಅನ್ನದಾನ) ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉಚಿತ ಆಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿದಿನ 15000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕೋಮುವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಧರ್ಮಯುದ್ಧ:* 11-09-1993 ರಂದು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿವೇಕಾನಂದ