ಬದುಕಿನ ಸಂಗಾತಿ
ಜಯಶ್ರೀ. ಜೆ. ಅಬ್ಬಿಗೇರಿ
“ಬದುಕು ಎಂದರೆ ಆಯಸ್ಸಿನ ಲೆಕ್ಕವಲ್ಲ, ,,,,,,,,,? “
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕ ಒಲಿವರ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ‘ದಿ ವಿಕಾರ್ ಆಫ್ ವೇಕ್ ಫೀಲ್ಡ್’ ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಸುಂದರ ರೂಪಾಂತರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಗ್ಧ ಪಾದ್ರಿ ತನ್ನ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನು ಅರಮನೆಯಂತಹ ಭವ್ಯ ಸೌಧದಲ್ಲಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬಡತನದ ಸಣ್ಣ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಆಯಸ್ಸು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದಲೇ ತುಂಬಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆತ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ, ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯ ಮೂಲಕ ನೊಂದವರ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿದ. ಜಗತ್ತಿನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಆತ ಸೋತವನಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಬದುಕಿನ ಸಂಜೆವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದ: “ನನ್ನ ಉಸಿರಿನ ಲೆಕ್ಕ ಮುಗಿಯುತ್ತಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಬಡವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೂಡಿಸಿದ ಕಿರುನಗೆಯ ಅನುಭವ ನನ್ನನ್ನು ಚಿರಂಜೀವಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.” ಈ ಕಥೆ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯವಿರುವುದು ಕಾಯದ ಆಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಲ್ಲ, ಚೇತನದ ಅನುಭವದ ಆಳದಲ್ಲಿ.
ಕಾಲದ ಅಲೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜಾರಿಹೋಗುವ ಮರಳಿನ ಕಣಗಳಂತೆ. ಮಾನವನ ಆಯಸ್ಸು ಕೇವಲ ಒಂದು ಉಸಿರಿನ ತಂಗಾಳಿಯಷ್ಟೇ ವೇಗವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ, ಆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಭಾವನೆಗಳ ಮುತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ಏರುವ ಅನುಭವಗಳ ಶಿಖರವೇ ಬದುಕಿನ ನಿಜವಾದ ಅಳತೆಗೋಲು. ಬದುಕು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿನ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಆಯಸ್ಸಿನ ಲೆಕ್ಕವಲ್ಲ; ಅದು ಚೈತ್ರಮಾಸದ ತಂಗಾಳಿಯಂತೆ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಅನುಭವಗಳ ಅದ್ಭುತ ಮೊತ್ತ.
ಬಾಲ್ಯದ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಮುಗ್ಧತೆ
ನಾವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಬದುಕು ಅಡಗಿರುವುದು ಬಾಲ್ಯದ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಆನಂದದಲ್ಲಿ. ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಆಕಾಶದಂತಹ ನೆಮ್ಮದಿ, ಮಳೆಯ ಹನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ದೋಣಿ ಬಿಟ್ಟಾಗ ಮೂಡುವ ರೋಮಾಂಚನ ಕೇವಲ ಅನುಭವದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ ಒಮ್ಮೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: “ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ವರ್ಷಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಹೇಗೆ ಬದುಕಿದಿರಿ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ.”ಬೆಳಗಿನ ಮುಂಜಾನೆ ತಂಪಾದ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ಸಿಗುವ ಸ್ಪರ್ಶದ ಸುಖ, ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಚಿಟ್ಟೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮಗುವಿನಂತೆ ನಗುವ ಕ್ಷಣಗಳು ಬದುಕಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಾ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಬದಲು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ಅನುಭವವನ್ನೂ ಆನಂದಿಸುವುದೇ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ. ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ನೀರಸ ಆಯಸ್ಸಿಗಿಂತ, ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅನುಭವ ನಮ್ಮ ಚೇತನವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಸವಿಯುವ ಒಳಗಣ್ಣು ನಮಗಿರಬೇಕು.
ಸೋಲು ಮತ್ತು ಗೆಲುವಿನ ಸಮಚಿತ್ತ
ಜೀವನ ಎಂಬ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ತರಂಗಗಳಂತೆ ಏಳುಬೀಳುಗಳು ಸಹಜ. ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೋ ಸೋತಾಗ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಆಯಸ್ಸು ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಆ ಸೋಲು ನೀಡುವ ಪಾಠ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೂ ಕಲಿಸಲಾರದು. ಹೆನ್ರಿ ಡೇವಿಡ್ ಥೋರೋ ನುಡಿದಂತೆ: “ಬದುಕಿನ ಸಂಪತ್ತು ಎಂದರೆ ನೀವು ಕರಗಿಸಿದ ಸಮಯವಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ.” ಒಬ್ಬ ಕೃಷಿಕ ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಒಣಗಿದಾಗ ಧೃತಿಗೆಡದೆ, ಮುಂದಿನ ಮಳೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಸನು ಮಾಡುವ ದೃಢ ವಿಶ್ವಾಸದ ಅನುಭವವೇ ಆತನ ಶಕ್ತಿ. ದೈನಂದಿನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸವಾಲಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸೋಲಿನ ಕಹಿಯನ್ನೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ ನಮ್ಮದಾಗಬೇಕು. ಬದುಕು ಕೇವಲ ಉಸಿರಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಚಂಡಮಾರುತ ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುವ ಹಡಗಿನ ಧೈರ್ಯ. ಅನುಭವಗಳ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದ ಚಿನ್ನವೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವತಾರೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಿಹಿ–ಕಹಿ
ನಾವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಬದುಕುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೀಡುವ ಪ್ರೀತಿಯ ಅನುಭವವೇ ಬದುಕಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವ. ಹೆಲೆನ್ ಕೆಲರ್ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಹೇಳಿದ್ದರು: “ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಲಾಗದು, ಕೇವಲ ಹೃದಯದಿಂದ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು.”
ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತನೊಬ್ಬ ಬಂದು ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟು ‘ನಾನಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಆ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಶ, ಹೆತ್ತ ತಾಯಿಯ ಮಮತೆಯ ಅಪ್ಪುಗೆ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಅನುಭವ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮೌನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವಾಗ ಅವರ ಆಯಸ್ಸಿನ ಲೆಕ್ಕ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ; ಕೇವಲ ಅನುಭವಗಳ ಸಿಹಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಪ್ರೀತಿಯೇ ಬದುಕಿನ ಪರಮೋಚ್ಚ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಾಳ.
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನೋದಯ
ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಓಡುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬದುಕಿನ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. “ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಪರಮ ಗುರು, ಅದರ ಮೌನದಲ್ಲೇ ಬದುಕಿನ ರಹಸ್ಯ ಅಡಗಿದೆ” ಎಂಬ ಹಿರಿಯರ ನಾಣ್ಣುಡಿಯಂತೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅನುಭವ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು. ಒಂದು ಸಂಜೆ ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಕಾಶವು ಕೆಂದಾವರೆಯಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಕಾಡಿನ ಕೋಗಿಲೆಯ ಗಾನವನ್ನು ಆಲಿಸುವುದು ಬದುಕಿನ ಪರಮ ಸುಖ. ದಿನದ ಆಯಸ್ಸು ಕರಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆ ಸಂಜೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ನಮ್ಮ ಮನದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಮುದ್ರೆ ಒತ್ತುತ್ತದೆ. ದುಡಿಮೆಯ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ನಗುವ ಹೂವನ್ನು ಸವಿಯುವ ಅನುಭವವೇ ಬದುಕಿನ ಸಂಜೀವಿನಿ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಣುವು ನಮಗೆ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಮೂಕವಾಗಿಯೇ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಲೆಯ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆ
ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅನುಭವಗಳು. ಕೇವಲ ಅನ್ನ ತಿಂದು ಬದುಕುವುದು ಮೃಗಸಮಾನ. ಆದರೆ ಕಲೆಯ ಆಸ್ವಾದನೆ ನಮ್ಮನ್ನು ದೇವತ್ವಕ್ಕೆ ಏರಿಸುತ್ತದೆ. “ಕಲೆಯಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯ ಕೊಂಬಿಲ್ಲದ ಪಶು ಇದ್ದಂತೆ” ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನವಿಡೀ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ದಣಿದ ತಂದೆ, ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಹಳೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಲಿಸುವಾಗ ಆತನ ಸಕಲ ಆಯಾಸವೂ ಮಂಜಿನಂತೆ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಂಗೀತ ನೀಡುವ ಆನಂದದ ಅನುಭವ ಆತನ ಆಯಸ್ಸನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸೃಜನಶೀಲತೆಯು ನಮ್ಮ ಒಳಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೆಳಗುವ ಜ್ಞಾನದ ಹಣತೆ. ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಕುಂಚದಿಂದ ಮೂಡಿಸುವ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ ಕೇವಲ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಆತನ ಆತ್ಮದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. ಕಲೆಯ ಸೌರಭವು ಬದುಕಿನ ಒರಟುತನವನ್ನು ಮೃದುಗೊಳಿಸಿ ಬೆಣ್ಣೆಯಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಅಮೃತ ಧಾರೆ
ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕುವವನು ಬದುಕಿದ್ದೂ ಸತ್ತಂತೆ. ಆದರೆ ಇತರರಿಗಾಗಿ ಬದುಕುವವನು ಮರಣದ ನಂತರವೂ ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ. “ಪರೋಪಕಾರವೇ ಪುಣ್ಯ, ಪರಪೀಡನೆಯೇ ಪಾಪ” ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿಯೇ ಬದುಕಿನ ಪರಮ ಧ್ಯೇಯವಾಗಬೇಕು. ತ್ಯಾಗದ ಮೂಲಕ ಸಿಗುವ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಸಾಟಿಯೇ ಇಲ್ಲ.
ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ತನಗೆ ಬರುವ ಅಲ್ಪ ಆದಾಯದಲ್ಲೇ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಕೊಡಿಸಿ, ಆ ಮಗುವಿನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಯ ಬೆಳಕನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಅನುಭವಿಸುವ ತೃಪ್ತಿ ಅಪಾರ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಅಪರಿಚಿತನನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಆತನ ಜೀವ ಉಳಿಸಿದಾಗ ಮೂಡುವ ಧನ್ಯತಾ ಭಾವ ಬದುಕಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆ. ಆಯಸ್ಸಿನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುಗಿಯಬಹುದು, ಆದರೆ ನಾವು ಮಾಡಿದ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳ ನೆನಪು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತರರ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸುವ ಕೈಗಳೇ ದೇವರ ಪವಿತ್ರ ರೂಪ.
ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಅಮರ ಕಾವ್ಯ ಧಾರೆ
“ಓ ದೇವರೆ, ನಿನ್ನೀ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮಾಯೆಯಲಿ,
ಆಯಸ್ಸಿನ ಎಣಿಕೆಯಲಿ ಕರಗದಿರಲಿ ಮನವು.
ಅನುಭವದ ಅಮೃತವನು ಜಿನುಗಿಸು ಒಡಲಲಿ,
ಅದರಿಂದಲೇ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಲಿ ಜನ್ಮವು!”
ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಈ ಸಾಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನು ದೇವರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾ, “ಓ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೇ, ಕೇವಲ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಾ ಆಯಸ್ಸನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವ ಮಾಯೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ತಳ್ಳಬೇಡ. ಬದಲಾಗಿ, ನನ್ನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯ ಅನುಭವದ ಅಮೃತ ಧಾರೆಯನ್ನು ಜಿನುಗಿಸು. ಆ ಸತ್ತ್ವಭರಿತ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ನನ್ನ ಈ ಮಾನವ ಜನ್ಮವು ಸಾರ್ಥಕತೆಯ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯ” ಎಂದು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಬದುಕು ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಉಸಿರಾಟದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಆತ್ಮವು ಸವಿಯುವ ರಸಾನುಭವಗಳ ಅದ್ಭುತ ಕಾವ್ಯ.
ಜಯಶ್ರೀ. ಜೆ. ಅಬ್ಬಿಗೇರಿ
About The Author
