ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಪಂಚ ಶ್ರೀವಲ್ಲಭ. ರಾ. ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮಹಾಂತೇಶ. ವೀ. ಕೋಳಿವಾಡ “ಬಸ್ ಪ್ರಪಂಚ” ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರು: ಬಸ್ ಪ್ರಪಂಚಲೇಖಕರು: ಮಹಾಂತೇಶ. ವೀ. ಕೋಳಿವಾಡಪ್ರಕಾಶಕರು: ಸುಮಂಗಲಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಮುದ್ರಣ ವರ್ಷ: 2026ಬೆಲೆ: 100/- ನಗುತಲೇ ಪಯಣಿಸೋಣ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ, ಪ್ರಣಯ, ಪ್ರಯಾಸ, ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಎಂಬ ಅಡಿ ಬರಹವನ್ನು ಹೊತ್ತ‌ “ಬಸ್ ಪ್ರಪಂಚ” ಸುಂದರ ಮುಕುಟಧಾರಿಯಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಮುಖ ಪುಟವು ಮೊದಲ ನೋಟದಲ್ಲೇ ಓದುಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು‌ ನಾಲ್ವತ್ತೈದು ಕಿರು ಬರಹಗಳಿದ್ದು ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲಾ ರೋಚಕ‌ ಸಂಗತಿಗಳು ಜರಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿವೃತ್ತ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಆದ ಲೇಖಕರು ತಮಗಾದ ಅನುಭವಗಳ ಮುಖೇನ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಸಿಂಚನಗೈದು ನೆನಹುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಚಿಗುರೊಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು‌ ವಿಷಯವನ್ನು ಹವ್ಯಾಸವನ್ನಾಗಿಸಿದಾಗ‌ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾಗುವವರೆಗೂ ನಿದ್ರಿಸಲೂ ಬಿಡದು  ಎಂಬುದಕ್ಕೆ  ಶ್ರಮ ಜೀವಿಯಾದ ಮಹಾಂತೇಶ ಕೋಳಿವಾಡ ಅವರೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಅತ್ಯಂತ ರಸಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಕಾಲ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಂತಾಗಿ‌ ನಮಗಾದ ಅನುಭವಗಳ ಪುಟಗಳು ಮನದಲ್ಲಿ ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಬಸ್ ಗಳು ಈ ನಾಗರಿಕ‌ ಸಮಾಜದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಾಡಿಗಳು ಎಂದು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೃದಯಾಂತರಾಳದಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಊರಿನ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಹಳ್ಳಿಗರು‌ ಮಧುವಣಗಿತ್ತಿಯಂತೆ ಸಿಂಗರಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಲೇಖಕರು ಸಹರ್ಷದಿಂದ ಧನ್ಯತಾಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇಂದಿನ‌ ಹೈಟೆಕ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಯಥಾಕಥಿತವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸ್ ಬಂತು ಬಸ್ ಎಂಬ ಬರಹವನ್ನೋದಿದಾಗ ಭಿಕ್ಷುಕಿಯ ಜೀವನದ ಪಾಡು ಕಂಡು ಕಣ್ಣಾಲಿಗಳು ತೇಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಬಸ್ ಬದುಕು ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಲೇಖಕರೇ ತಮ್ಮ ಅನುಭವ ಬುತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದ್ದು, ಆಗ ಅವರು ಪಟ್ಟ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಕರುಳು ಹಿಂಡುವ ಅನುಭವ ಆಗುತ್ತದೆ.ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬದುಕಿದ್ದೇ ಹೆಚ್ಚು, ದಾರಿ ಕಾಣದಾಗಿದೆ ಯಾತ್ರಿಕನೇ, ಕೆಸರು ನೀರಿಗೆ ಬೆದರಿದ ಬಸ್, ಕಂಡಕ್ಟರ್ ನ ಸಮಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ನೈಜ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷರ ರೂಪ ಕೊಟ್ಟು ಬದುಕಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಮಜಲನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನವೀಯತೆ ಎಂಬುದು ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ‌ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯವಾಗಬಲ್ಲದೆಂದು ಸ್ವತಃ ಲೇಖಕರು ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಆದಾಗ, ಹಾವು ಕಚ್ವಿದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಅ್ಯಡ್ಮಿಟ್ ಮಾಡಿ ಜೀವ ಉಳಿಸಿದ್ದು ನಮಗೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪಾಠ ಮಾಡುವಂತಿದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮರ ಏಕೆ ಬೆಳೆಸಬೇಕು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಪ್ಪಾಜೀ ಈ ಬಸ್ಸಿಗೆ ಡ್ರೈವರೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಮಗರಾಯ ಭಯದಿಂದ ಕೂಗಿದಾಗ ಅಪ್ಪ ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಏನು? ಪ್ರಸಕ್ತ ಹೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಓದಿಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಬ್ಯಾಗ ತುಂಬಾ ರೊಕ್ಕಾ ಇರಬೇಕಾದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ನನಗೆ ಜನನಾಯಕನಂಥಾ ಗಂಡ ಬೇಕು, ನಮ್ಮಪ್ಪ‌ ಉಫ್ ಅಂತ ಊದಿದ್ರೆ ಬಸ್ ಓಡುತ್ತೆ, ಯಪ್ಪಾ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಮ್ಮ ಬಸ್ಸಿನ ಹಾರ್ನ್ ಬಾರಸ್ರಿ,  ಇದು ಲಗ್ನದ ಗಾಡಿ ಏನ್ರಿ? ಮುಂತಾಗಿ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳು ಗ್ರಾಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಂಥಿಕ‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಓದುಗರನ್ನು ನಗೆಗಡಲಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸುತ್ತವೆ. ತಮಾಷೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆದರೂ ‘ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಿದ  ಹಿರಿಯ ಜೀವಿ’ ಯ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬರುವಂತೆ ಆತನಾಡಿದ ಆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನುಡಿಗಳು ನಮಗೂ ಸಹ ಕರ್ತವ್ಯ ಲೋಪದಿಂದ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಲು ತಿಳಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ.ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಟ್ಟ ಬರಹಗಳಿಗೂ ಲೇಖಕರು ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ತಮಗಾದ ಅನುಭವಾಮೃತಗಳಿಗೆ‌ ಹಾಸ್ಯದ ರಸಾಯನವನ್ನು ಭರಿಸಿ ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ‌ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಹಾಸ್ಯವನ್ನಿಷ್ಟ ಪಡುತ್ತದೆಯೇ? ಬಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜರಗುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ರಸ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಓದಿಯಾದರೂ ನಕ್ಕು ನಲಿಯಬೇಕೇ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೊಂಡು ಓದಿ. ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತುವ ಲೇಖನಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಶಿರಾದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಗೋಡಂಬಿಗಳಂತೆ ಮುದ ನೀಡುವ ಹಾಸ್ಯದ ತುಣುಕುಗಳು ಓದುಗರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹುಣ್ಣಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭಾಷಾ ಪ್ರೌಢಿಮೆ ಮತ್ತು ಭಾವಾಭಿಲಾಷೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತ‌ಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕೊನೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಪುಟ್ಟ ಕೈಪಿಡಿಯಂತಿರುವ ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತೀ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದರೆ ಬಸ್ ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಶ್ರೀವಲ್ಲಭ. ರಾ. ಕುಲಕರ್ಣಿ

ಪುಸ್ತಕಸಂಗಾತಿ ಅರುಣಾ ನರೇಂದ್ರ ಲೌಕಿಕ ಅಲೌಕಿಕಗಳ ಸಮನಾದ ಚಿಂತನೆ   ಡಾ.ಗೋವಿಂದಹಹೆಗಡೆ “ಬದುಕು ಬಾರಾ ಕಮಾನು” ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಲ್ಲಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಡಾ. ಗೋವಿಂದ ಹೆಗಡೆಯವರು ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವೈದ್ಯರು. ಅರಿವಳಿಕೆ ತಜ್ಞರಾಗಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಗೋವಿಂದ ಹೆಗಡೆಯವರು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ನನಗೆ ಪರಿಚಿತರು. ಗಜಲ್ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಗಜಲ್ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮೀಯರಾದವರು. ಹಿರಿಯರೂ, ಪ್ರಾಜ್ಞರೂ ಎಂಬ ಗೌರವ ಭಾವ ನನಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಡಾ. ಹೆಗಡೆಯವರು *ಬದುಕು ಬಾರಾ ಕಮಾನು*, *ಗಜಲ್ ತಿಳಿಯೋಣ, ಬನ್ನಿ!* ಈ ಎರಡು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ  ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಬಹಳ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಓದಿದೆ. ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಕುರಿತು ಬರೆಯಲು ತಡವಾಯಿತು. ಡಾ. ಹೆಗಡೆಯವರು ಓದಿದ್ದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು. ಓದು ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಮಾಗಿದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಹಾಯಿಕು, ರುಬಾಯಿ, ಗಜಲ್ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವರು. ತನಗ ಎಂಬ ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ಮೂಲದ ಕಿರು ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇವರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದವರು. ಗಜಲ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಛಂದೋ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಶುದ್ಧ ಬರಹ ಅಪಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಲುವು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗಜಲ್‌ನ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ಗಜಲ್ ರಚಿಸುವವರನ್ನು ತಿದ್ದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಗಜಲ್ ಬರೆಸುವ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಗಜಲ್‌ಕಾರರನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ.               ಸಮಕಾಲೀನ ಗಜಲ್‌ಕಾರರಲ್ಲಿ ಗಜಲ್ ಕಾವ್ಯದ ಪರಿಶುದ್ಧತೆ, ಛಂದೋಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಗೇಯತೆಯತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೊಟ್ಟು ಗಜಲ್ ಬರೆಯುವ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ. ಗೋವಿಂದ ಹೆಗಡೆಯವರು ಪ್ರಮುಖರು. “ಬದುಕು ಬಾರಾ ಕಮಾನು” ಇದು ಇವರ ಮೊದಲ ಗಜಲ್ ಸಂಕಲನ. ‘ಜಂಗಮ’ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಬರೆದ ೬೦ ಸುಂದರ ಗಜಲ್‌ಗಳು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿವೆ. ಸಂಕಲನದ ಹೆಸರೂ ತುಂಬಾ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ವಿಜಯಪುರ ಹೆಸರಾಗಿರುವದು ಅಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲಗುಮ್ಮಟಕ್ಕೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಎತ್ತರವನ್ನೂ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಟ್ಟಲು ಹೊರಟ ಇಮಾರತು ಬಾರಾ ಕಮಾನು. ಅದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ ಎಲ್ಲಿ ಗೋಲಗುಂಬಜ್‌ದ ಮಹತ್ವ ಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ ಎಂದು ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಡೆಯಲಾಯಿತು. ಅದು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೇ ನಿಂತಿತು  ಎಂದು ವಿಜಯಪುರದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲವೇ! ಎಷ್ಟೋ ಪೂರ್ಣವಾಗದ ಸಂಗತಿಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದೇ ಇರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಇದೆ ಎಂದು ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಗಜಲ್‌ಕಾರ ಡಾ. ಗಿರೀಶ ಜಕಾಪುರೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.      ಲೌಕಿಕದ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಅಲೌಕಿಕದತ್ತ ಚಿಂತಿಸುವ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಡಾ. ಹೆಗಡೆಯವರು ಶೇರ್ ಆಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತರು.  ಅವರ ಮೊದಲ ಗಜಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ *ಮತಿ ಕೃತಿಗಳ ನಡುವೆ ಎಷ್ಟು ಅಂತರ ಗೆಳೆಯ**ಎಲ್ಲವೂ ಇವೆ ಇಲ್ಲಿ, ಆತ್ಮದ ಹಾದಿ ಮರೆತು ಹೋಗಿದೆ* ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಸವಣ್ಣನವರು ತಮ್ಮ ವಚನದಲ್ಲಿ “ಎನ್ನ ನಡೆಯೊಂದು ಪರಿ ಎನ್ನ ನುಡಿಯೊಂದು ಪರಿಎನ್ನೊಳಗೇನೂ ಶುದ್ಧವಿಲ್ಲನೋಡಯ್ಯಾ..ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಗಜಲ್  ‘ಎಲ್ಲವೂ ಇದೆ ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದ ಹಾದಿ ಮರೆತು ಹೋಗಿದೆ’ ಎಂದು ಆ ಇನ್ನೊಂದರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವದು ಸೋಜಿಗವಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಅಮೂಲ್ಯ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಕವಾಗಿಸುವದಕ್ಕೆ ಅಪಾರವಾದ ಓದು, ಪರಿಶ್ರಮ ಬೇಕು. ಅದು ಡಾ. ಹೆಗಡೆಯವರ ಗಜಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ತೋರುತ್ತದೆ.  ಮೂರನೆಯ ಗಜಲ್  ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ*ಈ ಜಂಗಮನ ನಿಗೂಢ ನಡೆಗಳ  ಅರ್ಥವೇನು**ಕೂಡಿ ಕಳೆದರೆ ಸಿಗದು ಅವನ ಲೆಕ್ಕ – ಗುಣಿಸಬೇಕು* ಎಂಬಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹುದೇ ಭಾವವಿದೆ. ಹೀಗೆ ಅನೂಹ್ಯವಾದುದುರ ಸಾಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಿಂತನೆ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಡಾ.ಹೆಗಡೆಯವರ ಗಜಲ್‌ಗಳು ಅನುಭವ- ಅನುಭಾವದ ಮಿಳಿತದಿಂದ ಮನಸಿಗೆ ಮುದ ನೀಡುವ ರಚನೆಗಳು ಎನ್ನುವದು ಒಂದೇ ಓದಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.     ಕಾವ್ಯ ಅದು ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ, ಅದು ಹುಡುಕುವದು ಪ್ರೇಮದ ಹಾದಿಯನ್ನು. ಅದು ಲೌಕಿಕವೋ ಪಾರಮಾರ್ಥವೋ  ಎಲ್ಲ ಪ್ರೇಮಗಳೂ ಒಂದೇ. ಆದರೆ ಪ್ರೇಮದ ಹಾದಿ ಮರೆತು ಹೋದಾಗ ಜಗತ್ತು ಬರಡಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನು  ಕವಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.       ಕೊರೋನಾದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾವಿರಾರು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಓದಿದ್ದೆವು. ಡಾ. ಹೆಗಡೆಯವರು ಅಂದು ಮನುಷ್ಯತ್ವವೇ ಸತ್ತಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದ ನಮ್ಮ ನಡೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ನಾವೇ ಮನುಷ್ಯತ್ವವೇ ಸತ್ತು ಹೋದಂತೆ ಕೊರೋನಾ ಮಹಾಮಾರಿ ಮೇಲೆರಗಿದಾಗ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮುಟ್ಟದೇ ಬದುಕಿದ್ದೆವು. *ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಮಿಗಿಲಾದ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ನಂಬಿದ್ದೆ**ಮುಗ್ಧತೆ ಸತ್ತ ಸಾವಿರ ಸಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ  ಹೇಳಲು ಮಾತುಗಳಿಲ್ಲ*ಎಂದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ನಡೆಯನ್ನು ಪುನರಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಚ್ಚುತ್ತವೆ.  ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. *ಹಾಲೆಂದು ಸುಣ್ಣದ ನೀರು ಕುಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಯಾರೋ* ಎಂದು ನೀಡಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.ಗಜಲ್ 7 ರಲ್ಲಿಯೂ  ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ದುರುಳತೆಯ ಅಟ್ಟಹಾಸಕ್ಕೆ ಕರೋನಾದಂಥ ಮಹಾಮಾರಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ  ‘ಕಟ್ಟಿದ ಸ್ವರ್ಗ ಅಳಿದ’ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಕೇವಲ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯತ್ತ, ಇಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಘೋರ ಅನ್ಯಾಯದತ್ತ ಮಾತ್ರ ಯೋಚಿಸದೇ ಡಾ. ಹೆಗಡೆಯವರ ಗಜಲ್ ಗಳು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಸೌಂದರ್ಯದ ಕುರಿತೂ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವದೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬರೀ ದು:ಖಗಳಿಲ್ಲ, ಸಂಕಟಗಳಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ದಾರಿಗಳೂ ಇವೆ ಎನ್ನುವದನ್ನು ಕವಿ ಸಾರುತ್ತಾರೆ… *ಸುರಂಗಕ್ಕೊಂದು ಕೊನೆಯಿದ್ದೇ ಇದೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಲಿ**ಕತ್ತಲ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿದ್ದೇ ಇದೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಲಿ*  ಕವಿಯ ಕಾರ್ಯ ಇಂಥ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವದೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇರಲಾರದು. ಇಂಥದೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಕವಿತೆಗಳೂ, ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವದೇ ಕವಿಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.   ಬದುಕಿನ ಕಷ್ಟ-ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಜುಗುಪ್ಸೆಗೊಳ್ಳದೇ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತವಕದ ಸುಂದರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ *ನೀನಿಲ್ಲದೆ ಏನಿದೆ ಹೇಳು ಇಲ್ಲಿ ಬಾಯಾರಿ ಬಿರಿದಿದೆ ನೆಲ**ಹನಿಸು ನೀರು ಸುರಿಸು ಮಳೆ ಬಾ ಕುರುಳ ನೇವರಿಸು* ಅವನ ದಯೆ ಇರದೆ ಬದುಕು ಬರಡಾಗಿದೆ. ಬಿರಿದೆದೆಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಧಾರೆ ಸುರಿಸಿ ಕುರುಳ ನೇವರಿಸು ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೈನ್ಯ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿದೆ.ಹಾಗೇ ಮುಂದುವರಿದು ಮಕ್ತಾದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಆ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರೆಯುವ ಶೇರ್ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ. *ಪಡಿ ಬೇಡಿ ದಣಿದಿದ್ದೇನೆ ಜಂಗಮ ಖಾಲಿ ಇದೆ ಪಾತ್ರೆ**ನೀನಲ್ಲದೆ ಯಾರು ಎರೆದಾರು ಬೆಳಕ ಬಾ ಹದುಳಿಸು* ಬದುಕಿನ ಅಲೆದಾಟದಲ್ಲಿ ದಣಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ನೋವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಸಾಲುಗಳಿವು.ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕದ ಹಸಿವು, ಬಡತನವನ್ನು ಸೊಗಸಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದೆ. ಕತ್ತಲು ಕವಿದ ಬದುಕಿಗೆ ಭಗವಂತನ ಪ್ರೀತಿಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಬೇಡುವ ಮತ್ತು ನೀನಲ್ಲದೆ ಯಾರು ಎರೆದಾರು ಬೆಳಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡೀ ಗಜಲ್‌ಗೆ ಅಪೂರ್ವವಾದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.ಎಲ್ಲ ಅರವತ್ತು ಗಜಲ್‌ಗಳೂ ಸೊಗಸಾಗಿವೆ. ತುಂಬಾ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೂಪಕ, ಉಪಮೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಡಾ. ಹೆಗಡೆಯವರ ಲೇಖನಿಗೆ ಅಪರೂಪದ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ. ಇಂಥ ಸಶಕ್ತವಾದ ಗಜಲ್ಗಳ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಹೊರತಂದಿರುವ ಡಾ. ಗೋವಿಂದ ಹೆಗಡೆಯವರಿಗೆ  ಶುಭ ಕೋರುತ್ತೇನೆ. ಅರುಣಾ ನರೇಂದ್ರ

ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ಶಿವಲೀಲಾ ಹುಣಸಗಿ “ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಬಳ್ಳಿ (ತೋಳನೂರು-ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ) ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಎನ್‌.ಮೇಟಿ ಮುಂಬಯಿ” ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಬಳ್ಳಿ (ತೋಳನೂರು-ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ)ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಎನ್‌.ಮೇಟಿ ಮುಂಬಯಿ. ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಎನ್ ಮೇಟಿಯವರು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತಿ.ಇದೊಂದು ತರ ಭಿನ್ನ ಅಭಿರುಚಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಲೇಖಕರು.ವೃತ್ತಿ ಬದುಕಿಗೆ,ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೆ ತಾನು ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಇತರರಿಗೂ ಹಂಚುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.ಲೇಖಕರಿಗೆ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಹಸಿರಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಊರಿನ ಋಣತೀರಿಸಲು ಯಾಕೆ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕೃತಿ ತರಬಾರದೆಂಬ ಆಲೋಚನೆ; ಸಾಹಿತಿಗೆ ವಿವಿಧ ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಭಿನ್ನ ಮಜಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡು ” ತೋಳನೂರು- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕೃತಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಜೀವನ ಅನುಭವಿಸಿ, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ,ಹಿಂದೆ ಕಳೆದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಬಾಲ್ಯ,ಹುಟ್ಟಿದ ಊರನ್ನು ಮರೆಯದೆ ಅದರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಹಾತೊರೆದಿದ್ದನ್ನು ಸಾಕಾರ ಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯ!. ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಹಳ್ಳಿ ಮರೆತು ಹೋಗುವುದು.ಆದರೆ ಲೇಖಕರು ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕರುಳ ಬಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಂಡು ದಾಖಲಿಕರಣವನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹ.. ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬುದು ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವಂತ ನೆಲೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಗ್ರಾಮಜೀವನವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ನಂಬಿಕೆ, ಆಚರಣೆ, ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕು ಕೇವಲ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಹರಿದುಬಂದ ಅನುಭವ, ಜ್ಞಾನ, ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು  ನೆನಪುಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಆ ನೆಲದ ಬದುಕಿನ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಬಳ್ಳಿ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕಿನ ನಿರಂತರತೆ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಬೆಸುಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ರೂಪಕಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳ್ಳಿಯು ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದು, ಆಸರೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹರಡುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. # ತೋಳನೂರಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು. ತೋಳನೂರು ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಕ್ಕಲಕೋಟ ತಾಲೂಕಿನ ಅಚ್ಚಕನ್ನಡದ ಕೊನೆಯ ಗಡಿ ಗ್ರಾಮ.ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ “ಬಾಂಡರಿ”ಯಾಗಿದೆ.2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 815 ಮನೆಗಳು.ಜನಸಂಖ್ಯೆ 4415 ಇದೆ.ತೋಳನೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಂದಾಜು 2429.62 ಹೆಕ್ಟೇರ್. ಬಾಂಡರಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಎರಡು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸೌಕರ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವರು.ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಸಂಬಂಧ ದ್ವಿರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. # ತೋಳನೂರಿನ ಹೆಸರಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ,ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಊರಿಗೂ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಹೆಸರು ಇದ್ದೆ ಇರುತ್ತದೆ.ಅದರ ಹಿನ್ನಲೆಯ ಕಥೆಗಳು ಕೇಳಲು ಉತ್ಸುಕ ಮನಸ್ಸು. ತೋಳನೂರಿಗೂ ಒಂದು ಕಥೆ‌..”ವೃಕ ಶತಕ ಪುರ” ವೃಕ-ತೋಳ,ಶತ- ನೂರು,ಪುರ-ಊರುಅಂದರೆ ನೂರಾರು ತೋಳಗಳು ವಾಸವಿದ್ದ ಊರು.ಇದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಕುರುಬ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕುರಿಕಾಯುವುದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು.ಅಂತಹ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಶಿವಯೋಗಿಶ್ವರರು ತೋಳಗಳ ಊರಿನ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ,ಮೂರು ದಿನದಿಂದ ಉಪವಾಸವಿದ್ದ ತೋಳ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಬರಲು, ಸ್ವಾಮಿಗಳು ತೋಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ,ಆ ತೋಳ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.ಆಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಭಸ್ಮ ವನ್ನು ತೋಳದ ಹಣೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ.ತಕ್ಷಣ ‘ತೋಳ’ಮಾಯವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷದ ಬಾಲಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಗುರುಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನನ್ನ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿ,ತನ್ನ ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತ ಹೇಳಿ ತಾನು ತನ್ನ ದುರ್ನಡತೆಗೆ ನೂರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಶಾಪ ಹೊಂದಿದ್ದು.ಇಂದಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನ ಭಸ್ಮದಿಂದ ನಿಶ್ಯಾಪ ಹೊಂದುವಂತಾಗಿದೆ.ಸೂರ್ಯ,ಚಂದ್ರರಿರುವ ತನಕ ಈ ಊರಿಗೆ “ತೋಳನೂರು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿರಲೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಇಡೇರಿಸಿದರೆಂಬ ದಂತಕಥೆಯಿದೆ. ಶಶಿರವಿಗಳುಳ್ಳ ತನಕ ತೋಳಿನ |ಪೆಸರು ನಗರಕೆ ಇತ್ತು ನಡಿಸದು |ಹಸನವಾಯಿತು ಮರ್ತ್ಯಲೋಕಂ ಸಾಕು ಶಿವಪುರಕೆ ||ವಸೆದು ಬೀಳ್ಗೊಡು ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ |ಸುನಗುತ ಸ್ವರ್ಗಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ |ಭಸಿತ ಧೂಳಿತ ದೇಶ ಚರಿಸುತ ಬಂದು ಮಣಿಪುರಕೆ”|| ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾವಿಯ ಕಥೆಯು “ಕೆರೆಗೆ ಹಾರ” ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. # ಊರಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಡುನುಡಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.ಕುರಟ್ಟಿಯ ಕಥೆ,ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾವಿಯ ಕಥೆ. # ಸ್ಥಳೀಯ ಹಬ್ಬಗಳು, ಜಾತ್ರೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು.ಕಾರಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸುವುದು.ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಪೂಜಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಗುಳ್ಳವ್ವ:- ಆಷಾಢದ ಪ್ರತಿ ಮಂಗಳವಾರ ಗುಳ್ಳವ್ವನ ಮಣ್ಣು ತರುವಾಗ, ” ಗುಳ್ಳೆವ್ವಗ ಮಣ್ಣು ತರಲೇ ಇಲ್ಲಗುಲಗಂಜಿ ಹಚ್ಚಿ ಆಡಲಿಲ್ಲಸುಳ್ಳೆ ಬಂತಲ್ಲವ್ವ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ” ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತ ಬುಧವಾರ ಗುಳ್ಳೆವ್ವನನ್ನು ಕಳಿಸುವಾಗ, ” ರೊಟ್ಟಿ ಬುತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡುಎತ್ತಿನ ಮ್ಯಾಲೆ ಹೇರಿಕೊಂಡುಯಾವಾಗ ಕಂಡೆನವ್ವ ತಾಯಿ ಮಾರಿ” ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತ ತೋಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಗುಳ್ಳವ್ವನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲೆ ಬಿಟ್ಟು ಊಟಮಾಡಿ ಬರುವುದು.ನಂತರ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಗೆ ಹೊಸ ಮಣ್ಣು ತಂದು ನಾಗಪ್ಪಗ ಹಾಲು ಹಾಕುವುದು. # ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಉಡುಗೆ-ತೊಡುಗೆ, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು. # ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜನಜೀವನವನ್ನು  ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು. # ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅದರ ಪರಿಚಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.ತೋಳನೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಂದಿರಗಳು,ಮಠಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಒಟ್ಟು 20 ದೇವಾಲಯಗಳು3 ಮಠಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. # ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು,ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಧಕರ ಪರಿಚಯ.ಶ್ರೀ ಶಂಕರೆಪ್ಪಾ ಹುಲಮನಿ,ಶ್ರೀ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪಾ ಮಳಸಿದ್ದಪ್ಪಾ ನಿರಾಳಿ,ಶ್ರೀ ಶಂಕೆಗೌಡ ಪಾಟೀಲ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು.ಸಾಹಿತಿಗಳು:- ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಬಸವ ಕವಿ,ಶ್ರೀ ಬಿ.ಬಿ.ಜೇವೂರು,ಶ್ರೀ ಶಿವಶಂಕರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ, ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಮೇಟಿ, # ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳು. ತೋಳನೂರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಜೀವನದ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಊರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ವಲಸೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವನಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ಪರಂಪರೆಗಳು ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕ್ರಮೇಣ ಮರೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತೋಳನೂರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ.  ಅಧ್ಯಯನವು ತೋಳನೂರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕನ್ನು ಕೇವಲ ಪರಿಚಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಅದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು, ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ, ಸಂದರ್ಶನ, ನೇರ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಮೌಖಿಕ ಆಕರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ‘ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಬಳ್ಳಿ — ತೋಳನೂರು: ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಎಂಬ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ನೆಲಮೂಲದ ಬದುಕಿನ ಸೊಗಡು, ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಬರಹಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಣಜವನ್ನು ಸೇರುವಂತಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುವೆ. ಶಿವಲೀಲಾ ಹುಣಸಗಿಯಲ್ಲಾಪುರ.

ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೆ. ಸ.ರಾ.ಸುಳಕೂಡೆ ಸಮಾಧಾನ. ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದ ಕೃತಿ.  ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾನು ಓದಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಳಗೊಂದು ಸಂಚಲನವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ ಕೃತಿಯೆಂದರೆ ಅದು ಸ. ರಾ. ಸುಳಕೂಡೆ ಯವರು ಬರೆದ’ ಸಮಾಧಾನ ‘ ಎನ್ನುವ ಕೃತಿ. ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ನಡೆವ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡತಕ್ಕಂಥ ಅಂಶಗಳು  ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬದುಕು ಎಂದರೇನು?ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ವೈಚಾರಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ಅದು ‘ಸಮಾಧಾನ ‘.   ನನ್ನ ಬದುಕು  ಹೀಗೇ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸುವ ಕೃತಿಯಿದು.ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳು   ಹೇಗಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನ? ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರುವ 25 ಪ್ರಬುದ್ಧ ಲೇಖನಗಳು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ.ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಬಳಿಕ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಈ ಕೃತಿಯದ್ದು.  ನನ್ನ ಸಹೋದರರೊಬ್ಬರ ಸ್ಟೇಟಸ್ ನಲ್ಲಿ  ‘ಸಮಾಧಾನ ‘ ಎನ್ನುವ ಕೃತಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಭಾವಚಿತ್ರ ನೋಡಿದೆ. ಕೃತಿಯ ಹೆಸರೇ ಅದನ್ನು ಓದಲೇ ಬೇಕೆಂಬ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತ್ತು. ತಕ್ಷಣ ಲೇಖಕರ ಫೋನ್ ನಂಬರ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರಿಗೊಂದು ಕರೆ ಮಾಡಿದೆ.ನಾನು ಯಾರೆಂದೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಕೇಳಿ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. 117 ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕಕ್ಕಿತ್ತ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತಿ ನಾಲ್ಕಕ್ಷರ ಗೀಚುವ ನನ್ನಂಥವರ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಪುಸ್ತಕ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟದ್ದೇ ಅವರ ಹೃದಯವಂತಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.  ಎತ್ತೆತ್ತಲೋ  ಸಾಗುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಡೆದು ” ಇದು ಜೀವನದ ದಾರಿ” ಎನ್ನುವ ಸತ್ಪಥವನ್ನು ತೋರುವ, ಪಥದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಳಕನ್ನು ಚೆಲ್ಲುವ ಕೃತಿ ‘ಸಮಾಧಾನ ‘. ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನೂ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾ ಸಹಜ ಬದುಕಿನ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಫಲಗೊಂಡ ಕೃತಿಯಿದು.  ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಾಗಾಲೋಟದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಯಂತ್ರ ಮಾನವನೆನಿಸದೆ ಮನುಜನಾಗಿಯೇ ಬಾಳಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಗುರಿ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ,ಆ ಗುರಿಯಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಪಥವೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು  ಸಾರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ -ಪರೀಕ್ಷೆ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಕೈಗೂಡಬೇಕಾದರೆ ನಿಯತ್ತಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕಿವಿ ಮಾತಿದೆ.” ಸಹಜಾನಂದಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವಿದೆ ” ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಂತೆ  ನಾಟಕೀಯತೆಯ ಪರದೆ ಸರಿಸಿ ತಳುಕು ಬೆಳಕುಗಳಿಂದೀಚೆ ಒಂದು ವಾಸ್ತವತೆ ಇದೆ,ಅದೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ‘ವಾಸ್ತವತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜಾನಂದ’ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಜೀವ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾರವಡಗಿರುವುದೇ ಪರಿಪಾಲನೆ ಎನ್ನುವ ಪದದಲ್ಲಿ. ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ತರದಲ್ಲಿರುವವನು ಮನುಷ್ಯ. ಆತನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಾಲನೆ ಪೋಷಣೆ ಎನ್ನುವ ಪದಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸುವ ಲೇಖನ ‘ಪರಿಪಾಲನೆ ‘. ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ‘ಭಾವ ‘ ಎನ್ನುವ ಲಯ   ಹರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು. ಆಗಲೇ ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠರೆನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವ ಅಂಶ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿದೆ.  ಮುಗ್ದತೆ, ಸಹೃದಯತೆ,ಎಲ್ಲಾ ಕರಗಿ ಹೋಗಿ ಹೊಡಿ,ಬಡಿ, ಕೊಲ್ಲು,ಎನ್ನುವ ವಿದ್ವಂಸಕ  ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಲ ಧಾತುವೆನಿಸಿದ  ಪ್ರೀತಿ ಮಮತೆ  ವಾತ್ಸಲ್ಯದ  ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ‘ವಾತ್ಸಲ್ಯ ‘ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ಕಾರರು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ  ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ  ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ,ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಹು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಆತನಿಗೆ ಇಂದು ‘  ನಿರಾಳತೆ ‘ ಎನ್ನುವುದು ಯಾಕೆ ದುರ್ಲಭವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಲೇಖನ ಓದುಗರ ಒಳಗಣ್ಣು ತೆರೆಸುತ್ತದೆ. ಹಣ, ಕೀರ್ತಿ, ಅಧಿಕಾರ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಾಚೆ ಬಹು ದೂರ ನಿಂತ ನಿರಾಳತೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವ ಲೇಖಕರ ಚಿಂತನೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮನನ ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದು. ಶಿಕ್ಷಣ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ  ಗಳಿಸಬೇಕು, ಉದ್ಯೋಗ ರಂಗದಲ್ಲಿ  ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಮಾಡಬೇಕು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಉನ್ನತ ಸ್ತರದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುವ ನಾವುಗಳು ಸಾರ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಮ್ಮದಾಗಬೇಕು ಎಂದೇಕೆ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ? ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು ಎನ್ನುವ ಅರಿವನ್ನು ನೀಡುವ ಲೇಖನ ‘ಸಜ್ಜನಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು’. ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾವಂತದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೃತಿಕಾರರು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತು ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಎರಡೂ ಜೊತೆಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಸಾಧನೆ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಕಾರರ ಸಾಲುಗಳು ಕುಳಿತಲ್ಲೇ ಅರಮನೆ ಕಟ್ಟುವ ಮನೋಭಾವದ ಇಂದಿನ ಯುವ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಸಂಬಳ, ಸಂಭಾವನೆ,ಅಧಿಕಾರ, ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕುವ ಬದಲಾಗಿ ಪರಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕುವ ಉದಾರತೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಲೇಖಕರ ಚಿಂತನೆ ಅನುಕರಣ ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದು. ‘ ಪರೋಪಕಾರಂ ಇದಂ ಶರೀರಂ ‘ ಎಂಬ ಧೋರಣೆಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಧರ್ಮ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ  ಅನ್ನದಾಸೋಹ,ಅಕ್ಷರ ದಾಸೋಹ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕ ಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅಮರರಾದ ಧೀಮಂತರ ಆದರ್ಶಗಳು ನಮಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಲೇಖಕರ ಸಾಲುಗಳು ಸರ್ವಕಾಲಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂಥದ್ದು. ‘ ವಿದ್ಯಾ ದದಾತಿ ವಿನಯಂ ‘ ವಿದ್ಯೆ ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಎನ್ನುವ ಹಿರಿಯರ ಉಪದೇಶದ ಸಾರ ಸತ್ವ ಬದಿಗೆ ಸರಿದು ಅನೀತಿ ಅಧರ್ಮ ಅನ್ಯಾಯಗಳ ಹಾದಿಯಾದರೂ ಸರಿಯೇ ಅವರಿವರನ್ನು ತಳ್ಳಿ ತಾನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಅವಿನಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು, ಹುಂಬತನವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬದಲಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಕಾರರ ಆಶಯ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆಶಯವಾಗಬೇಕಿದೆ.  ಸಕಲ ಜೀವಾತ್ಮರಿಗೆ ಲೇಸನ್ನೇ ಬಯಸಿದ ಭಕ್ತಿ ಭಂಡಾರಿ  ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಬಸವಣ್ಣನವರೇ ಮೊದಲಾದ ಶರಣರ ಕೆಲ ವಚನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂಡಿಬಂದ ‘ ಕಿಲಾಡಿತನ ಮತ್ತು ಕಿಡಿಗೇಡಿತನ ‘ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನ ಜೀವ ವಿರೋಧಿ ತತ್ವಗಳ ಪಾಲನೆಗೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಮಾನವರಿಗೆ ಸದ್ಬಥವನ್ನು ತೋರುವ ದಿವ್ಯ ಸಂದೇಶವೇ ಆಗಿದೆ. ನಾನು -ನನ್ನದು ಎಂಬ ಸಂಕುಚಿತ ವೃತ್ತದೊಳಗೇ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಾದ ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ, ಬಾಯಾರಿದವನಿಗೆ ನೀರು, ಆಶ್ರಯ ಬಯಸಿ ಬಂದವನಿಗೆ ನೆಲೆ ಈ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೇ ಮರೆತಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವ ಲೇಖಕರ ನೋವಿನ ಸಾಲುಗಳು ಓದುಗರ ಒಳಗಣ್ಣು ತೆರೆಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಪರಮಾತ್ಮ ಎನ್ನುವ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಲೇಖನಗಳು ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಿತ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದು  ಈ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.  ಕೃತಜ್ಞತಾ ಮನೋಭಾವ ಮಾನವನಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಮೂಲ ಗುಣ. ಈ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇತರರಿಗಾಗಿ ಬದುಕುವವರಷ್ಟೇ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವವರು ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಕಾರರ ಚಿಂತನೆ ನಾವುಗಳು ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕೇ…. ಹೊರಗುಳಿಯಬೇಕೇ… ಎನ್ನುವ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ‘ ಬೇಕು ಎನ್ನುವವನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವೂ ನರಕವೇ.. ಸಾಕು ಎನ್ನುವವನಿಗೆ ನಿಂತ ನೆಲವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ವರ್ಗವೇ ‘ ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ’ ಸಮಾಧಾನ ‘ ದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಎನ್ನುವ ಏಕಮುಖ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಮಾನವತೆಯತ್ತ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಯಬೇಕಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದುಡಿದು ಗಳಿಸಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆಯುವ, ‘ನಾನು’ ಎಂದು ಮೆರೆಯುವ, ಸಂಕುಚಿತ ಮನೋಭಾವ ದೂರವಾಗಿ ‘ನಾವು ‘ ಎಂಬ ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯತೆ ನಮ್ಮದಾದಾಗ ಮಾನವ ಜನ್ಮ ಸಾರ್ಥಕ ಎನ್ನುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ‘ಸಮಾಧಾನ’ಎನ್ನುವ ಕೃತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅಪೂರ್ವ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸ. ರಾ. ಸುಳಕೂಡೆಯವರಿಗೆ ತುಂಬು ಹೃದಯ ಅಭಿನಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ,ಸಂಗ್ರಹ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಈ ಕೃತಿ ಮನೆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲಿ, ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಓದುಗರ ಎದೆಯಲ್ಲಿ  ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೃತಿಗಳು ಶ್ರೀಯುತರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತಾ, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಳಕೂಡೆಯವರಿಗೆ ದೇವರ  ಆಶೀರ್ವಾದ ಸದಾ ಇರಲಿ ಎಂದು  ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಬೇಡುತ್ತೇನೆ. ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೆಮಡಿಕೇರಿ.

ಪುಸ್ತಕಸಂಗಾತಿ ಕೆ.ಎನ್.ಚಿದಾನಂದ “ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರ ಕೃತಿ ಮುಳುಗಡೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕಿನ ತಲ್ಲಣಗಳು” ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರ ಕೃತಿ ಮುಳುಗಡೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕಿನ ತಲ್ಲಣಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರನ್ನು, ಬಾಲ್ಯದ ಸವಿನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ತಲೆತಲಾಂತರದ ಮಣ್ಣಿನ ಬಂಧವನ್ನು ಜಲಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ದುರಂತ ನೈಜತೆಯೇ ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರ ವಿಮರ್ಶಾ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಕೃತಿ ಮುಳುಗಡೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕಿನ ತಲ್ಲಣಗಳು, ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಗೆ ಗೊರೂರು ಬಳಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಮುಳುಗಡೆಯಾದ ಗ್ರಾಮ ಉಲಿವಾಲ. ಆ ಗ್ರಾಮದ ಲೇಖಕರು ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರ್ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾದ ಗ್ರಾಮದ ಸಂತ್ರಸ್ತ ಜನರ ಮಾನಸಿಕ ವೇದನೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ  ಮರುಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ  ನಡೆಸಿದ  ಹೋರಾಟವನ್ನು  ಮಾನವೀಯ ಸಂವೇದನೆಯಿಂದ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.   ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜುರವರು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮರುಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿ ಕೇವಲ ನಷ್ಟದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳದೆ, ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಮನುಷ್ಯ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಹನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.ಕಾದಂಬರಿ ಕೇವಲ ಮುಳುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ಭೂಭಾಗದ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರ ಮೌನ ಆಕ್ರಂದನ, ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಮಾನವೀಯ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ. ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಹುಟ್ಟಿದೂರು ಜಲಸಮಾಧಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಜನರ ಆತಂಕ, ಸ್ಥಳಾಂತರದ ನಂತರ ಅನುಭವಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಆಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ಬದುಕನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಕಠಿಣ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶಾ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಆಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತ ನೆಲದಿಂದ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಕಿತ್ತೆಸೆದಿವೆ. ಆ ಮನೆಗಳ ಒಲೆಗಳು ಆರಿಹೋಗಿವೆ; ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗಿನ ತಲೆ ತಲಾಂತರದ ಬಂಧ ಕಡಿದುಬಿದ್ದಿದೆ. ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದ ಲೇಖನ ಓದುಗನ ಅಂತರಂಗ ಕಲಕುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಪರ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಲೇ, ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಮನುಷ್ಯನ ಸಹನಶೀಲತೆ ಹಾಗೂ ಮರುಜೀವ ಪಡೆಯುವ ಅಪಾರ ಜೀವದಂಡದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು  ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಸನದ ಮಣ್ಣು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನೇ ಉಸಿರಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೆಳೆದ ರೀತಿಯನ್ನು ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತ, ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದ ಡಾ. ಬಿ. ಡಿ. ಕುಮಾರ್ ರವರ  ಕೃತಿ ಹಾಸನ ಸೀಮೆಯ ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಕೃತಿಯ ಕುರಿತಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪರಂಪರೆಯ ವೈಭವ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೊಗಡು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೇರುಗಳ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ, ನಾಡಿನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲು ಈ ಲೇಖನವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದ ಪವಾಡ ಸಾದೃಶ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂದೇಶ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜೀವಂತವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುವ ಕೃತಿಯಿದು. ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರು ಪಿ. ನಾಗರತ್ನಮ್ಮ ಮಳವಳ್ಳಿ ಅವರ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿ ಅದರ ಕುರಿತು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ನಿಕೃಷ್ಟರ ಉದ್ಧಾರ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ನೆಲದ ಮೂಲ ಜನಪದ ಚೇತನವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ, ಸಮಾನತೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಇದು ಓದುಗರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದವು ಅಪ್ಪಟ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕಿನ ನವಿರು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟು ನಾವು ಮನೆಗೆ ತಂದ ಕನ್ನಡಿ ಹೇಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರ ನಾ ತಂದೀನಿ ನಿನ್ನ ನನ್ನನ್ಯಾಕ ನೋಡತಿ ಹೊಳ್ಳೊಳ್ಳಿ ಲೇಖನವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃ ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಗ. ಖಾಡೆಯವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರವಾಸದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ಪ್ರೀತಿ, ಹಾಸ್ಯ, ಸೌಹಾರ್ದ ಹಾಗೂ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ನೆಲದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನೈಜ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮರು ಶೋಧಿಸಲು ಇದು ಓದುಗರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕವಿ ಎಲ್.ಎನ್.ಮುಕುಂದರಾಜ್ ಅವರ   ಕವಿತೆ ಹದ್ದು ಮತ್ತು ಜೀಮೂತ ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಈ ಕಾವ್ಯದ ವಸ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶ್ರೀಹರ್ಷನ ನಾಗನಂದ ನಾಟಕದ್ದು. ಪುರಾಣ ಕೇಂದ್ರಿತ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ವರ್ತಮಾನದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವ ಕವಿ ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಈ ಹೊತ್ತಿನ ಹದ್ದುಗಳು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಜೀಮೂತವಾಹನ ರಂತಹ ಮುಗ್ಧರನ್ನು ಕುಕ್ಕಿ ತಿನ್ನುವ ಕರಾಳತೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಗರುಡನಿಗೆ ಸರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಆಹಾರ ವಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಶಂಖಚೂಡನೆಂಬ ನಾಗನನ್ನು ಉಳಿಸಲು ತಾನೇ ಗರುಡನಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುವ ಜೀಮೂತವಾಹನನ ತ್ಯಾಗಶೀಲತೆ ಉದಾತ್ತವಾದದ್ದು. ಆತನ ತ್ಯಾಗ ಪುರಾಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಳಗೆ ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತವಾದದ್ದೇ ಆಗಿದೆ.  ಹದ್ದು ಮತ್ತು ಜೀಮೂತ ಕವಿತೆ ಜೀವನದ ಎತ್ತರದ ಧ್ಯೇಯಗಳು, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿನ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕರುಣಾ ಭಾವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಚಿಂತನೆಗಳ ಕವನವಿದು. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಮೋಘವರ್ಷ ನೃಪತುಂಗನ ಶಾಂತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಉದಾರತೆಯನ್ನು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಅಪೂರ್ವ ಯತ್ನವನ್ನು ಬಶೀರ್ ರವರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರು ಬಶೀರರ ನಾಟಕ  ಕೃತಿಯನ್ನು ಸೊಗಸಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಲೇಖನವು ರಂಗಪಠ್ಯದ ತೀವ್ರತೆ, ರಾಜಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಉನ್ನತ ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಿ ನಾಟಕ ಇದು. ಅರಸಿಕೆರೆಯ ಲೇಖಕಿ ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮ ಓಂಕಾರ್ ರವರ ಕೃತಿ ಸುಂದರ ನವಿಲಿಗೆ ಚೆಂದನ ಗರಿ  ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು  ಜೀವನಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಬರೆದ ಕೃತಿ. ಇದನ್ನು ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಬಹಳ ಚೆಂದರ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ನೆರಳಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಭದ್ರ ಬನಿಯಾಗಿ ನಿಂತ ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ  ಅವರ ತ್ಯಾಗಮಯ ಬದುಕು ಸದಾ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ. ಎಂ.ವಿ.ತ್ಯಾಗರಾಜು ಅವರು ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಬರೆದ ಕೃತಿಯಿದು. ಇದನ್ನು ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು  ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು ಆ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ಅವರ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೌನ ಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ನಾರಿಶಕ್ತಿಯ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಹಸ ಗಾಥೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿ, ತತ್ವ ಬದುಕಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಿದು. ಬಾಳು ಎಂಬುದು ಸೋಲು ಗೆಲುವು, ಲಾಭ ನಷ್ಟಗಳ ನಿರಂತರ ಪಗಡೆಯಾಟ. ಭೇರ್ಯ ರಾಮ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಬಾಳೆಂಬ ಪಗಡೆಯಾಟ ಕವಿತೆಯು ಜೀವನದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಚಂಚಲತೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಆಳವಾದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಕವಿ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಜಾಣ್ಮೆಯ ವಿಚಾರಪೂರ್ಣ ಚಿಂತನೆಗಳ ಅಮೂಲ್ಯ ಕವಿತೆಯಿದು. ಮುಟ್ಟನಹಳ್ಳಿಯ ತ್ಯಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಚಾರಣದ ಸಾಹಸ ಕಥನ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಗೈಡ್ ನಂತಿದ್ದು ಪುಷ್ಪಗಿರಿಯ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು. ಸಾಗುವ ಹಾದಿ ಕೇವಲ ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಆತ್ಮಶೋಧನೆಯ ಮಹಾ ಸಾಹಸ. ಈ ಕೃತಿಯು ಪುಷ್ಪಗಿರಿಯ ಚಾರಣವ ಕಠಿಣ ಹಾದಿ, ನಿಸರ್ಗದ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು  ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದೆ ಶ್ರಮ ಸಾಹಸ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ನಿರಂತರ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಜಯಿಸುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ತುಂಬುವ ಸಾಹಸಿ ಕಥನ ಇದು. ರುದ್ರಪಟ್ಟಣದ ಶಿಕ್ಷಕ ಸಾಹಿತಿ ಹೊ.ರಾ.ಪರಮೇಶ್ ಅವರ ಕೃತಿ ಸಾವಿರದ ಸಾಸಿವೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೈಕುಗಳು ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ  ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯ ತಿಳಿಸುವ ಕೃತಿ. ಈ ಲೇಖನವು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ವಿಚಾರಗಳ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿ, ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಿ ಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ಕೃತಿಯು ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಲೇಖಕರ  ಐವತ್ತೆರಡು ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯದ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಬದುಕಿನ ಮಹಾ ಸಂಘರ್ಷದ ನಡುವೆಯೂ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಈ ತಲ್ಲಣಗಳ ಸಂದರ್ಭವು, ನೆಲ ಜಲ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮರುಚಿಂತನೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಓದುಗನಿಗೂ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾಲದ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ನಿಲ್ಲುವ ಈ ಕೃತಿಯು, ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರಿಗೂ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಕರಿಗೂ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಂತಿದ್ದು ಲೇಖಕರಾದ ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜುರವರಿಗೆ ಶ್ರೇಯೋವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುವೆ. ಕೆ.ಎನ್. ಚಿದಾನಂದ (ನಾನಂಚಿ)ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿ,ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತಕರು, ಹಾಸನ.

ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ಬಸವರಾಜ ಹೊನಗೌಡರ ಗಂಗಾದೇವಿ ಚಕ್ರಸಾಲಿ “ಸೇದಿ ಬಾವಿ” ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿ, ದಿನನಿತ್ಯದ ನಮ್ಮ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ, ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಕಥೆ ಹೆಣೆಯುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಮತಿ ಗಂಗಾದೇವಿ ಚಕ್ರಸಾಲಿಯವರ ಎರಡನೇ ಕೃತಿ, “ಸೇದಿ ಬಾವಿ” ಕಥಾಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಸುಮಾರು 110 ಪುಟಗಳ, 12 ಕತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಿಂಚುಳ್ಳಿ ಪ್ರಕಾಶನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಈ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಕನ್ನಡ ಓದುಗರಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕತೆಯು ಜೀವನ್ಮುಖಿಯಾಗಿದೆ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಕಥೆ ‘ಅರುಂಧತಿ’ ಯಲ್ಲಿ, ಇಂದಿನ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನವು ಅಧುನಿಕ ಕೆಲಸದ ಜಂಜಾಟಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಹತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅರುಂಧತಿ ಮತ್ತು ಅಜಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಹೊರಗೆ ದುಡಿಯುವ ದಂಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದ್ದರೆ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಗೌರವಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ದಾಂಪತ್ಯ ಚಕ್ರ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ನೀನು ಕಡಿಮೆ ಎಂಬ ಅಹಂ ಅಡ್ಡ ಬಂದರೆ ಸಂಸಾರ ಒಡೆಯುವುದನ್ನು ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಅರುಂಧತಿ ತನ್ನ ಹಾಳಾದ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಸರಿ ದಾರಿಗೆ ತರಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ತಡವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಜಯ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿಯ ಆಂತರಿಕ ತುಮುಲಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಲುಗಳು “ಅರುಂಧತಿಗೆ ಗಂಡಸರೆಂದರೆ ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಜಯ್ ನ ತರಹವೇ ಎಲ್ಲ ಗಂಡಸರು ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂದುಕೊಂಡೇ ಗಂಡಸರೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು” ಅವಳ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಮನಸ್ಸೇ ಅವಳ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿತ್ತು.“ಕಪ್ಪು ಹುಡುಗಿ” ಕಥೆ ಸಮಾಜದ ಅಂಕುಡೊಂಕಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಕಪ್ಪುಹುಡುಗಿ, ಅವಳ ಹೆಸರು ಶ್ವೇತಾ. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಿಳಪುಗಳ ಸಂಘರ್ಷ ಕಾಣಬಹುದು. ಕಥೆಗಾರ್ತಿಯೇ ಹೇಳಿರುವ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು “ಆರ್ಯರು ಬಿಳಿಯರು, ದ್ರಾವಿಡರು ಕಪ್ಪು, ದೇವರುಗಳು ಬಿಳಿ, ರಾಕ್ಷಸರು ಕಪ್ಪು. ಅಂದರೆ ಬಿಳಿ ಎಂದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಉತ್ತಮ ಗುಣ ಮೊದಲಿಂದಲೂ ಇದೆ. ಕಪ್ಪು ಎಂದರೆ ಅಶುಭ, ಕೆಟ್ಟ, ಕಡಿಮೆ ಹೀಗೆ ಅನಾವರ್ಥಕಗಳು ಬೆಳೆದುಕೊಂಡೇ ಬಂದಿವೆ” ಶ್ವೇತಾಳ ನೋಡಲು ಬರುವ ಹುಡುಗರು ಅವಳ ಗುಣ ನೋಡದೇ ಕೇವಲ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೋಡಿ ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವಳು ದೊಡ್ಡ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ.ಲೇಖಕಿ ಸ್ವತಃ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ “ಕಲ್ಲೇಶಿ” ಎಂಬ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನೋಡಿದ, ಅನುಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲೇಶಿನ ಪಾತ್ರ ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಲಿಸುವುದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಮುಖನಾಗುತ್ತಾನೆ. “ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏನಾಗಿದೆ. ಅಂಕಗಳಿಕೆಯೊಂದೇ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರು ಯಾರು? ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ… ಶಿಕ್ಷಕರು ಪಾಲಕರು… ಇಂದಿನ ಬದಲಾದ ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆ…. ಬದಲಾದ ವೃತ್ತಿಗಳು…. ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ಆಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ?” ಹೀಗೆ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಲುಗಳು ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿವೆ. “ಕುಲ ಮರ್ಯಾದೆ” ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಥಾನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಕಥಾನಾಯಕಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯವರು ಹೀಗಾಗಿ ಮದುವೆಗೆ ಹುಡುಗಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಗದೇ ಅವಳು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಾಳೆ. ಕಾಲೇಜಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೂಡುವಂತೆ ಪ್ರೀತಿ ಮೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜಾತಿಯ ಗೋಡೆ ಅಡ್ಡ ಬಂದು ಕಥಾನಾಯಕಿ ಸಾವಿನಿಂದ ಕಥೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲೇಶಿ ಕಥೆಯಂತೆ “ನಾಣಿ” ಯ ಕಥೆಯು ಸಹ ಒಂದು ಮುಗ್ಧ ಹುಡುಗನ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯಲು ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟ, ಅವನ ದೈಹಿಕ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜೋಕರ್ ನಂತಾಗಿದ್ದು ಓದುಗರಿಗೆ ನಾಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಕಂಪ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.“ಮಡಿಲ ಕೆಂಡ” ಕಥೆಯು ಇಂದು ಮುಂದುವರೆದ ಸಮಾಜವು ಸಹ ಮಕ್ಕಳಾಗದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ತ್ರೀ ಯನ್ನೇ ಅಪರಾಧಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಹೆಂಡತಿ ತನಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಆಗದಿದ್ದಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿದು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ಜೊತೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ತಾನೇ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಬಸುರಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಇದನ್ನು ಗಂಡನಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗದೇ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಾಳೆ. “ಸೇದಿಬಾವಿ” ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುಬಸಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಸೇದಿಬಾವಿ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಎರಡು ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೀಡಿಯಂ, ಬಾವಿ ನೀರಿನಿಂದ ನಳದ ನೀರು ಹೀಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಯಾದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಅಂಶಗಳು ಹಳೆಯದರ ಕಡೆಗೆ ವಾಲುವುದನ್ನು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.ಇದೇ ರೀತಿ ಇನ್ನುಳಿದ ಕಥೆಗಳಾದ ಶರಣ, ಕಲ್ಯಾಣ ಜಂಕ್ಷನ್, ದೇವಮ್ಮಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ಮನೆ ಕತೆಗಳು ಓದುಗರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಥೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಕಥಾವಸ್ತು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂದಿನ ಸಮಾಜ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಥೆಗಾರರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಹೀಗೆಯೇ ಬೆಳೆಯಲೆಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬಸವರಾಜ ಹೊನಗೌಡರ

ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ಶಿವಲೀಲಾ ಹುಣಸಗಿ ಗಿರಿಜಾ ನಿರ್ವಾಣಿ ಹಾಸನ “ಕರಿ ಮುಗಿಲು“ ಕವಯತ್ರಿಗಿರಿಜಾ ನಿರ್ವಾಣಿಯವರು ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು.’ಕರಿಮುಗಿಲು’ ಇವರ ಎರಡನೇ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.ಗಿರಿಜಾರವರ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಾಯಕ ಸದಾ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು.ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಎಲ್ಲ ಶಿಕ್ಷಕರ ಹೃದಯ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವ ಮಾಧ್ಯಮವೆಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗದು.ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ ಗಿರಿಜಾರವರು.ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ನಲಿಯುವ ಭಾಗ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಭಗವಂತ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯಿದೆ.ಸಂತೃಪ್ತ ಭಾವ ಮೂಡುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಯೋಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಲಿದರೆ ಅದರಷ್ಟು ಅದೃಷ್ಟ ಯಾರಿಗುಂಟು,ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ..ಕವಿತೆಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುವಷ್ಟು  ಅನುಭವ ನನಗಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದಿ ಆಸ್ವಾಧಿಸುವ ಸಹೃದಯ ನನಗಿದೆ.ಕವಿತೆ ಬರೆಯುವ ಹುಚ್ಚು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ.ದಕ್ಕಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕವಿತೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಓದುಗರ ಮನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ..ಅದೊಂದು ತಪಸ್ಸು. ಓದು,ಬರಹ,ಅರಿವಿನ ಪಥ ಹುಡುಕ ಹೊರಟವನಿಗೆ ಗಿರಿಜಾರ ಕರಿಮುಗಿಲು ಕೊಂಚ ಆಶಾ ಭಾವ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.. ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ರಂಜಾನ್ ದರ್ಗಾ ಅವರು;”ಯಾವುದೇ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಾರ ಮೊದಲಿಗೆ ಕವಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ;ಆದರೆ ಬರಬರುತ್ತಾ ಕಾವ್ಯದ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಬಹಳ ಕಠಿಣ ಭಾವ ಮೂಡುವುದು”.” ಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯೆಂಬುದು ಬಂದೂಕು ಇದ್ದಂತೆ;ಕವಿಯ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ. ಶಬ್ದಗುಂಡುಗಳು ತೀವ್ರ ತರವಾಗಿ ಹಾರಿ ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ವೈರಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲವು” ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಸಾಕು.ಒಬ್ಬ ಕವಿಗಿರಬೇಕಾದ ತಾಳ್ಮೆ ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜದ ಒಳಹರಿವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುವ ಎದೆಗಾರಿಕೆ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಕವಿಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯ.ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ದೂರಾಗುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ದಕ್ಕಿ ದೂರಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕವಿಗಳು ಕೂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ…ಅಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ….ಗಿರಿಜಾರವರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದೆದ್ದ ಜನಪರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಾರ್ತಿ. “ಕರಿಮುಗಿಲು” ಕವನ ಸಂಕಲನ ಒಟ್ಟು 63 ಕವನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಕವಿ ಮನಸು ಆರಾಧಿಸುವುದು ” ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಪ್ರೀತಿ”ಯನ್ನು ಅದು “ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ” ಇಂದಿಗೂ ಅಜರಾಮರ.ಎಷ್ಟೋ ಪ್ರೀತಿಗಳು ನನಸಾಗದೇ ಕನಸಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ..ಆದರೆ ಕವಯತ್ರಿಯ ಪ್ರೇಮದಲಿ ಸ್ವತಃ ತಾನೆ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ರಾಧೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಪ್ರೀತಿ ಮೆಚ್ಚುವಂತಹುದು. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದವಳು ನನಸಾಗಿ ನಿಂತಳುಭವ ಬಂಧನಗಳ ಬೆಸೆದುಬಾಳೆಂಬ ಪಥದಿ ಒಲವೆಂಬ ಹೂಚಲ್ಲಿಜೀವನವೆಂಬ ಬಂಡಿಯ ಎಳೆದೇವೂ..                                            –  ಕನಸಿನ ರಾಧೆ ಪ್ರೀತಿಯಂದರೆ ಹಾಗೆಯೇ, ಒಮ್ಮೆ ಹೃದಯದಿ ಬೆರೆತು ನಿಂತಾದ ಮೇಲೆ ಅದು ತನ್ನ ನಶೆಯನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಇಡೀ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಸುಗೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ.ದಾಂಪತ್ಯ ರಸವತ್ತಾಗಿರಲು ದಂಪತಿಗಳು ವಿರಸದತ್ತ ಸಾಗದೇ ನವರಸದತ್ತ ಒಲವ ಹರಿಸಿದರೆ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೊಂದು ಬೆಲೆ..ತನ್ನ ಉಸಿರಾದ ಜೀವಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಗೌರವ. ಹೋಗದಿರು ನೆರಳೆ ನೀ ನನ್ನ ಬಿಟ್ಟುಬಯಸಿ ಬಂದೆ ಅಪ್ಪುಗೆಯನಿಲ್ಲು ನಿಲ್ಲು ಅಂತರಾಳದ ಬಿಂಬವೆಆಗಸದಿ ತೇಲುತ್ತಿಹ ಮೋಡವೇ                                        –  ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮ ಕವಯತ್ರಿ ಗಿರಿಜಾ ನಿರ್ವಾಣಿಯವರು,ಸಾಧಿಸುವ ಹಾದಿ ಯಾವತ್ತೂ ಹೂಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದೆಂದು ತಿಳಿದರೇ ಅದು ಸಾಧನೆಯ ಮೊದಲ ಅಡತಡೆ..ಕಾರಣ ಸಾಧಿಸುವ ಛಲಗಾರನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧನೆಯ ಮಹತ್ವ ಗೊತ್ತು..ಹಠವಿರಬೇಕು ತನ್ನ ಗುರಿಯ ತಾನು ಮುಟ್ಟಲು.ಎಷ್ಟೋ ಹಗೆ ಸಾಧಿಸುವವರ ಮುಂದೆ ಸೋಲದೇ,ಸೋಲನ್ನು ಗೆಲುವಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣ ಹೊಂದಬೇಕು…ಸ್ವತಃ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾದ ಗಿರಿಜಾರವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಉದಾ.ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಧಕನಿಗೆ ಛಲವಿರಬೇಕೆ ವಿನಃಅಸೂಯೆ ಇರಬಾರದುಏನಾದರೂ ಆಗಲಿ ಎಂತಾದರುಆಗಲಿ ಸಾಧಿಸುವ ಅಟ್ಟ ಛಲವಬಿಡಬೇಡವೆಂದ ನಮ್ಮಪ್ಪ ನಿಮ್ಮಪ್ಪ ಬಸಪ್ಪ                                –   ಸಾಧನೆಯ ಹಾದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳ ಸಂಗಮ.ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಗೋಳು ಒಂದುತರ.ಅದರಲ್ಲೂ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ ಮೇಲೆ ಅನುಭವಿಸುವ ನೋವನ್ನು ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಅಂಕುಡೊಂಕಿನ ಭಾವಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಬಂಜೆಯಾದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ,ಮಕ್ಕಳಿದ್ದೂ ಬಂಜೆಯ ಬಾಳು ಕಾಣುವವರಿಗೆ ಇದರಂತ ಸಂಕಷ್ಟ ಬೇರೊಂದಿಲ್ಲ..ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವೃದ್ದಾಶ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಏಕೆ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಕೂಲಿಯ ಮಾಡಿಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಬಟ್ಟೆಯ ಕಟ್ಟಿ ತಾವುಕಟ್ಟಿದ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲಅವರ ಕೂಗು ದೇವರಿಗೆ ಕೇಳಿಸಬೇಕಲ್ಲ.. ಮನೆತುಂಬ ರಂಪಾಟ ಮಾಡಿಮಕ್ಕಳು ಬಂದಾಗ ಕಿವಿ ಚುಚ್ಚುತ್ತಾರನಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಹತ್ತಿರ ಮನೆಭಾಗ ಕೇಳಿಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರಲು ಆಗೋಲ್ಲ ಅಂತಾರ                          – ಬಂಜೆ ಎನ್ನುವ ಪದ ಒಂದೇ ಸಾಕು ನವಮಾಸ,ಹಣೆಯ ಸಿಂಧೂರ,ತಾಯಿಹಕ್ಕಿ,ಜೀವನವೊಂದು ನಾಟಕ,   ಸೂರು,ಜೀವನ ನೀರ ಮೇಲಿನ ಗುಳ್ಳೆ,ಬಯಕೆ ಹೂ ಬಿಡದ ಬಳ್ಳಿನಾನು,ಎಂಬೆಲ್ಲ ಕವಿತೆಗಳು ಸ್ರ್ರೀ ಪರ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತ ಮನಕೆ ಧೈರ್ಯ,ನೈಜತೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಮಜಲುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿರುವುದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಕವನ ಸಂಕಲನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕವಿತೆ “ಕರಿಮುಗಿಲು” ಮರವು ಬಾಗಿ ಗಿಡವು ನೆಲವನ್ನು ಕಚ್ಚಿದೆಬಾರಿ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಮೋಡ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದೆಸುರಿವ ಮಳೆಯ ಸದ್ದಿಗೆಮಗುವು ಮಲಗದೆ ಎದ್ದಿದೆಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವು ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿದೆರೆಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಸದ್ದು ಮಾಡದೆಮುದುಡಿ ಎಲೆಗಳ ಮರೆಯಲಿ ಮಲಗಿವೆ                                          -ಕರಿಮುಗಿಲುರೈತನ ಮೊಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಕಳೆ ಬರಬೇಕು ಎಂದರೆ,ಇಳೆಗೆ ವರುಣ ತಂಪೆರೆಯಬೇಕು..ಹಚ್ಚ ಹಸಿರು ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಉಸಿರೆಂಬುದನ್ನು ಸಾರಿ ಸಾರಿ ಹೇಳಬೇಕು..ಅಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಧರಣಿ ಹರಿಣಿಯಂತೆ ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.ಕರಿಮುಗಿಲು ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಜೀವಸೆಲೆ…ಇದನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳು ಬಲ್ಲರು.ಅನ್ನದಾತ ನೀಡುವ ಬೆಳೆ ಅಮೃತಕ್ಕೆ ಸಮಾನ..ಕವಯತ್ರಿ ಜಗತ್ತಿನ ಜೀವಾಳ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಐಶ್ವರ್ಯದ ಸಂಕೇತವೆಂಬಂತೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುತ..ಉಷೆಯ ಕಿರಣ,ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಜಡಿಮಳೆ,ತಾಯಿಮಡಿಲು, ಬೇಸರ,ಚಿಗುರೊಡೆದ ಹೊಂಗೆಮರ,ಇಳೆ ಮಳೆ..ಹೀಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಧ ವಿಧವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಭಾವವನ್ನು ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ,, “ಕರಿಮುಗಿಲು” ಕವನಸಂಕಲನ ತನ್ನದೇ ಆದಂತಹ ವಿವಿಧ ಮಜಲುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಕವಯತ್ರಿಯ ಮನದಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅರಳಿರುವ ಹತ್ತಾರೂ ಭಾವದ ಹೂವುಗಳಾಗಿವೆ.ದೇಶ ಸೇವೆಯೆಂದ ಹಿಡಿದು ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದ ಎಲ್ಲ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.ಅವರ ಅಕ್ಷರ ಪ್ರೀತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಣಜಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮಗಳಿಂದ ತುಂಬುವ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಲೆಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ. ಶಿವಲೀಲಾ ಹುಣಸಗಿ ಯಲ್ಲಾಪುರ.

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಜಯಶ್ರೀ.ಭ.ಭಂಡಾರಿ ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ್‌ ಖಾಡೆ “ಬಾಳಕುಣ ಪುರಾಣ” ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ ಈ ಹೆಸರು ನಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸಂಚಲನದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರು. ನಡೆಯಂತೆ ನುಡಿ ನುಡಿಯಂತೆ ನಡೆ ಇವರ ಸ್ವಭಾವ. ಆಡು ಮುಟ್ಟದ ಗಿಡವಿಲ್ಲ ಖಾಡೆಸರ್ ಬರೆಯದ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ, ಮಾತನಾಡುವ ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದ ಹಮ್ಮು ಬಿಮ್ಮು ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಇವರ ಮಾತು ನಮಸ್ಕಾರ ಸರ್, ನಮಸ್ಕಾರ ಮೇಡಂ ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಅದು ಫೋನ್ ಆಗಿರಲಿ ಎದುರಿಗೆ ಇರಲಿ. ಚಿಕ್ಕವರಿರಲಿ ದೊಡ್ಡವರು ಇರಲಿ ಅದೇ ಸರಳತೆ ಅದೇ ನಯವಿನಯತೆ. ಯಾವುದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಕಾರ್ಯ ಉಪನ್ಯಾಸ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ, ಜಾನಪದ  ಇರಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ, ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಮನತಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾತನಾಡಿ ಮುಗಿಸುವ ಶೈಲಿ ಅದ್ಭುತ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಸರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕಾರಣ ಅಷ್ಟು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಸೈ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಸರ್ ನಮಗೆ ಆಗಾಗ ಮುಖಾಮುಖಿ ಆಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.              ಅವರ ಬೆಳಕಾಯಿತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಎಂಬ ಉಪನ್ಯಾಸ ಸರಣಿ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಲೈವ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಡಿನ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಅವಿಭಜಿತ ವಿಜಯಪುರ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಧಕರನ್ನು ಕುರಿತು 140  ಕ್ಕೂಹೆಚ್ಚು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನದು ಒಂದು ಉಪನ್ಯಾಸ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ ಇವರ ಒಟ್ಟು 51 ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮುದ್ದಣ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೇಂದ್ರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಜೂರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹೀಗೆ ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದರಂತೆ ಸಾಲು ಸಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದದ್ದು ವಿಶೇಷ. ಇವರ ಲೇಖನಗಳು ಬೆಳಗಾವಿಯ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿಜಯಪುರದ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಬಳ್ಳಾರಿಯ ವಿಜಯನಗರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪದವಿ ತರಗತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವೇ ಸರಿ.     ಇದೇ ವರ್ಷ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ‌ 60 ತುಂಬಿ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಆದರೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂಬು ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು. ಅರಳು ಮರಳು ಎನ್ನುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಮರುಳತೆ ಇವರಿಗೆ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಮರಳಿ ಅರಳುವದು ಎಂದರೆ ಇವರಿಗೆ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಹೊಂದಿ ನಿತ್ಯವೂ ಒಂದಿಲ್ಲ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜರ್ನಿ ನಡೆದೇ ಇದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸದಾ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ವಯಸ್ಸು ಒಂದು ಲೆಕ್ಕವಷ್ಟೇ. ಉದಾಹರಣೆ ಖಾಡೆ ಸರ್ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಕಳೆದೆರಡು ದಶಕಗಳಿಂದ ದಣಿವರಿಯದೆ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಬರಹಗಾರರು ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ಒಡನಾಡಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸರ್.     ನಾನು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿಲ್ಲ ಹಾಗೆ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಹೂ ಯಾರ ಅನತಿಗೂ ಕಾಯದೆ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸರ್ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನಾನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ಓದಿದ ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಎಂದರೆ ‘ಬಾಳುಕುನ ಪುರಾಣ’. ನನಗೆ ಕಥೆ ಓದುವುದೆಂದರೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಆದರೆ ನಾನು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ. ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನ ಅಚ್ಚಾಗಿಸಿಲ್ಲ. ಏನಿದ್ದರೂ ನನಗೆ ಕಾವ್ಯವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡವಳು. ಕಾವ್ಯದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಲ್ಲೆ. ಅದೇಕೋ ಕತೆ ನನಗೆ ಒಲೆಯಲಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ನಾನೇ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೋ ಅರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದಂತೂ ಸತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸರ್ ಈ ಎರಡನೇ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಕಥೆ ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.  ಅಷ್ಟು ಈ ಕಥಾಸಂಕಲನ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಜಾದು ಮಾಡಿದೆ.  ಬಾಳುಕುನ ಪುರಾಣ ಕುರಿತು. ಈ ಕಥಾ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 10 ಕತೆಗಳಿವೆ. ಅನಿಕೇತ ಪ್ರಕಾಶನ ನವನಗರ ಬಾಗಲಕೋಟೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿದೆ.ಡಾ. ಬಸು ಬೇವಿನಗಿಡದ ಇವರು ಅತ್ಯಂತ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮುನ್ನುಡಿ ಓದಿದರೆ ಸಾಕು 10 ಕಥೆಗಳ ಮಾರ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬಸ್ಸು ಸರ್ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ಅವರಿಂದ ಬರೆಸಿಕೊಂಡ ಬಾಳುಕುನ ಪುರಾಣದ ಮುನ್ನುಡಿ ಹೇಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕಥಾ ಸಂಕಲನದ ಲೇಖಕರು ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದವರು ಇಬ್ಬರೂ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಬರಹಗಾರರು. ಬೆನ್ನುಡಿ ಬರೆದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿ ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿದ ನಾಡಿನ ಖ್ಯಾತ ಕಥೆಗಾರರಾದ ಕುಂವೀ ಸರ್ ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಹೃದ್ಯವಾಗಿ ಬೆನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಟಿ .ಎಫ್. ಹಾದಿಮನಿಯವರಿಗೂ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ನಮನಗಳನ್ನ ಹೇಳಲೇಬೇಕು. ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಸೊಗಸಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹತ್ತು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಜಮಖಂಡಿ, ತೊದಲಬಾಗಿ, ಕೆರೂರ, ಇಳಕಲ್ಲ, ಮಹಾಕೂಟ ಹೀಗೆ ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದು ಕಥೆಗಳನ್ನ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಖಾಡೆ ಸರ್ ನಿಸರ್ಗ ಪ್ರೇಮಿ. ಪರಿಸರದ ಕೂಸಾಗಿ ಪರಿಸರವನ್ನೇ ಹಾಸಿ ಹೊದ್ದು ಕಥೆಗಳ ಚೆಲುವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಉಣಬಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳು ನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಕಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಮ್ಯ ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಡನ್ನು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿದ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಓದಿಯೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ಎಷ್ಟೊಂದು ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಗಳು ಇಂದು ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಹೋಗಿವೆ. ಅಂತಹ ಶಬ್ದಗಳು ನಿಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಆರಾಮವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡದ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನ ಅರಿಯಲು ನಾವು ಹರಸಾಹಸ ಪಡಬೇಕು. ಕಾರಣ ಇಂದು ನಾವು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅಂತಹ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಷೆಯನ್ನ ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯ ಈ ಕಥಾಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಕಥೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೊಗಡನ್ನು ನೀಡಿ ಮರೆಯದೆ ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಾಯವಾಗಿದೆ. ಓದಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಜಾಣ್ಮೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ  ಜಾನಪದ ತಜ್ಞರಾದ ಖಾಡೆ ಸರ್ ಜಾನಪದ ದಾಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಳ್ಳಿಗರನ್ನ ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಥೆಗಳನ್ನ ಹೇಳುತ್ತಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಅದ್ಯಾವುದೋ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾವ ಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಕಾರಣ ಎಲ್ಲವೂ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಓದ್ತಾ ಓದ್ತಾ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಸಂಕೋಚ, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಹಾಸ್ಯ, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ವಿಡಂಬನೆ, ಅಯ್ಯೋ ಮುಂದೇನಾಗುತ್ತೋ ಎಂಬ ಪೇಚಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಕೂಡಲೇ ಏನು ನಡೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ನಿರಾಳವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಎಳೆ ಎಳೆಯಾಗಿ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಮೈಮನವೆಲ್ಲ ಅದೇನೋ ಪ್ರಭಾವಲಯ ಆವರಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೀಗೂ ಬರೆಯಬಹುದಾ ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸತ್ಯ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿಲ್ಲ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತಿಕೆ ಇದೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಉತ್ಸುಕತೆ ಇದೆ. ಆ ಪಾತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆಯೇ ನಡೆದಿದೆ ಏನೋ ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹಳ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದ ಖುಷಿ ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.        ಅಕ್ಕರ ತಾಯವ್ವ ಹಾಗೂ ಸಾಲಿ ಝಂಡಾ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅನುಭವಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಇವೆ ಏನೋ ಎಂದು ನನಗೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಒಪ್ಪಾರೆ ಮೀಸಿ ಅದೆಷ್ಟು ವಿನೋದ ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬರೇ ನಗಬಹುದು. ‘ಬುದ್ಧ ಪ್ರಿಯೆ ಶಾಂತಿ ಕಥೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವ ನೆಲಗಟ್ಟಿನ ಇವರ ಎಲ್ಲಾ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಶೈಲಿಯ ಭಾಷೆಯ ಚೆಲುವು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬಹಿರೂಪಗಾರರ ತಂಡವು ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನ ಕೊಡುವುದನ್ನು ನಾನು ಕೂಡ ಚಿಕ್ಕವಳಿದ್ದಾಗ ನೋಡಿರುವೆ. ಕೊರವಂಜಿಯವರು, ಪಿನ್ನು ಪುಗ್ಗ ಮಾರುವವರು, ದುರಗಮುರುಗಿಯವರು ಹೀಗೆ ಎಷ್ಟು ರೀತಿಯ ವೇಷ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಇಂದು ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಸರಿದು ಹೋಗಿವೆ.  ನಾನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ   ಚಪಾತಿ ಪಾಂಡ್ಯ ಎನ್ನುವ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಸರ್ಕಸ್ ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಬರುವ ವೇಷಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಾಸ್ಯಮಯವಾದ  ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಪಾತ್ರ.. ಮುಳುಗದಿರಲಿ ಬದುಕು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹುಡುಗಿ ಅವನ ಜೀವನದ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಗದ ಪತ್ರಗಳನ್ನ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತಳಮಳ ನಾವೇ ಅನುಭವಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಬಹಳ ಹಿಡಿಸಿದ ಕಥೆ ಮೊದಲ ಕಥೆ. ಅದುವೇ ಬಾಳಕುನ ಪುರಾಣ.    10 ಕಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕತೆಯೇ ಆದೀತು. ಅದಕ್ಕೆ ನಾನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಾರೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಬಹಳ ಜನರ ಕೈ ತಲುಪಿದ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಮನವನ್ನು ತಟ್ಟಿದೆ. ಅಂದಮೇಲೆ ನಾನೇನು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಹೇಳಲಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾದು ಮಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ತುಂಬಾ ಬೇಜಾರಾದಾಗ ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಖಾಡೆಯವರ “ಬಾಳಕುಣ ಪುರಾಣ‌‌” ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಿ ಸಾಕು. ಬೇಜಾರು ಹೇಳ ಹೆಸರಿಲ್ಲದೆ ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ.  ಖಾಡೆ ಸರ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಜಯಶ್ರೀ.ಭ.ಭಂಡಾರಿ. ಮುಖ್ಯಾಧ್ಯಾಪಕಿ  ನೂತನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಜಾಲಿಹಾಳ. ತಾ.ಬಾದಾಮಿ. ಜಿ. ಬಾಗಲಕೋಟೆ.  7022762780

ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ಶಿವಲೀಲಾ ಹುಣಸಗಿ ಯಲ್ಲಾಪುರ ಸುಧಾರಾಣಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರ ಕೃತಿ “ಮನದ ರಿಂಗಣ” . ಸುಧಾರಾಣಿ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಹಾಗೂ ಭರವಸೆಯ ಕವಯತ್ರಿ.. ಅವಳ ನೇರ ನಿಲುವು,ದಿಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಗಟ್ಟಿಗಿತ್ತಿ.ಅಷ್ಟೇ ಮೃದುವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಕರಗಿ ಹೋಗುವ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವಳು.ಹಾಗಂತ ಅವಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ,ದೂರದಿಂದ ಬಲ್ಲವರಿಗೆ’ ಸುಧಾ’ ಅಸಮಾನ್ಯ ಳಂತೂ ಹೌದು.ಕ್ರೀಡಾಪಟು,ನೃತ್ಯಗಾತಿ,ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ,ಸಂಘಟಕಿ,ಒಳ್ಳೆಯ ಓದುಗಳು.ಒಟ್ನಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ.‘ಸುಧಾ’ ಳ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಕವನ ‘ಮನದ ರಿಂಗಣ’ ನನ್ನ ಕೈಗಿತ್ತಾಗ ಸುಧಾ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಬವಣೆಗಳ ಹೊತ್ತು ಹೊರಟ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ಕಾಣುವುದಂತೂ ಸತ್ಯ. ಈ ಕವನಸಂಕಲನದ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತ ಹೊರಟವಳಿಗೆ; ನನ್ನೊಳಗಿನ ಭಾವ ಮೈತಳೆದು ನಿಂತಂತೆ, ಅನುಭವ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಂತೆ. “ಅವ್ವ” ಕವಿತೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣತೇವಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಗೊತ್ತಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಕಣ್ಣೇರಡು ಬತ್ತಿದೆ ಅಪ್ಪನ ಕುಡಿತದ ಅಮಲಿಗೆರಕ್ತ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮರಟಿದೆಎದ್ದ ಬಾಸುಂಡೆಯ ಕುರುಹಾಗಿಆದರೂ ಅವ್ವ ಹಚ್ಚಗೆ ನಗುತ್ತಾಳೆಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಬಟ್ಟೆ ಒತ್ತಿದಂತೆ! ‘ಅವ್ವ’ ಎಂದರೆ ಹಾಗೆ ಅಲ್ಲವಾ? ಎಲ್ಲ ದುಗುಡ ದುಮ್ಮಾನಗಳ ಬದಿಗೊತ್ತಿ ನಗುವ ಛಾತಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವದ ಮಹಿಳೆಯೆಂದರೆ ಅವ್ವ.ಅವಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ನರಕ ತೋರಿಸುವ ಗಂಡ,ಕೊನೆಗೆ ಇಲ್ಲವಾದಾಗಲೂ ಅವ್ವ ಹೆಬ್ಬಂಡೆಯಂತೆ.ಸುಟ್ಟ ರೊಟ್ಟಿಯಂತೆ ಬೆಂದಾಗಲೂ ಅವ್ವ ನಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂದರೆ ಅವಳ ಮೌನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಲು ಬಿಡದ ಛಲಗಾರ್ತಿ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗದು..ಇಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತೆಯೆಂಬ ಮೌಡ್ಯಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಸುಳಿದಾಡಿದ್ದಂತೂ ದಿಟ. ‘ರಂಗೇರಿಸು’ ಎಂಬ ಕವಿತೆ ವಿರಹಿಯಾಗಿ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಕನವರಿಕೆಗಳು ಮನತಟ್ಟಿದವು. ನಿನ್ನ ಕನವರಿಕೆಗೆನಿದ್ದೆಗಣ್ಣಲೂ ಕೈ ತಡಕಾಡಿದೆಎದೆಗೊತ್ತಿ ದೂಡಿಮತ್ತೆ ಕಾಡಬೇಡ ಹೋಗೆಂದುಹುಸಿಯಾಗಿ ತಳ್ಳಲು,ಕನಸ ನನಸಾಗಿಸಿ,ಆಲಂಗಿಸುನಮ್ಮ ಮಿಲನಕೆ ಚಂದಿರನುಕೋಟಿ ತಾರೆಯ ಮಧ್ಯೆವಿರಹಿಯಾಗುವಂತೆ!.. ಇದೊಂದು ವಿರಹ ಸಾಕು ಕೋಟಿ ಕಟ್ಟಳೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಪ್ತೇಮವು ಭಗ್ನಪ್ರೇಮಿಯಂತೆ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದೆ..ಸುಧಾಳ ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯ ವೈಖರಿ ಪ್ರೇಮ ಗೆದ್ದಂತೆ ಅನ್ನಿಸದಿರದು. “ಮತ್ತೆ ಆವಿರ್ಭವಿಸು”ಈ ಇದೊಂದು ವಿಶೇಷ ಕವಿತೆ.ವಿಶ್ವಗುರು..ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಿಂಗ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಸಿ ಸಮಾನತೆಯ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. ವಚನದೊಂದಿಗೆ ಭವದ ಕಷ್ಟವ ನೂಕಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರಿದ್ದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನಾವೆಲ್ಲ ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದಿವಿ ಎಂದರೆ ವಿಷಾದನೀಯ. ಬದಲಾಗಬೇಕಿದೆ ಮನುಕುಲನೀನೆಣಿಸಿದಂತೆಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾವರವಾಗದೇಜಂಗಮವಾಗುಮತ್ತೆ ಅಮರನಾಗು ಅವಿರ್ಭವಿಸು.. ಕವಯತ್ರಿಯ ಅಳಲು ಒಂದೇ ಒಂದು.ಜಾತಿ,ಧರ್ಮ ಮೀರಿ ಮಾರ್ದನಿಸಲಿ ಮಾನವ ಜಾತಿಯೊಂದೆ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಬೋಧಿಸಲಿ ಜಗದ ಚಕ್ಷು ಶುಚಿಯಾಗಲಿ ಎಂಬ ಕಳಕಳಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಗುವತ್ತ ಸಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿ ಬರಬೇಕು ಭಗವಂತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು.. ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಕವಯತ್ರಿಯದು. ನಾನು ಎಂಬ ಕವಿತೆ ಸುಧಾಳ ಒಳಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿಬೇಕಿದ್ದನ್ನುಒಮ್ಮೆ ಓದಬೇಕು.‌‍ನಾನು ಎಂದರೆ ಯಾರೆಂಬುದನ್ನು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.. ಬಾಲ್ಯದಂತೆ ನೋವಾದಾಗಲೆಲ್ಲಸಂತೈಸುವರ ನಿರೀಕ್ಷಸುವಂತಿಲ್ಲಬೊಬ್ವಿಟ್ಟು ಅಳುವಂತಿಲ್ಲಬೆಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟೆ ನಾನು ನನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ನೆನದುಸತ್ಯದ ವ್ಯಂಗ್ಯನಗೆಗೆ ಶೂನ್ಯವೆನಿಸಿತುನನಗೆ ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ನಾನು ಎಂಬ ಮರಿಚೀಕೆಯ ಒಳಹೊರಗು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ನಾನೆಂಬುದು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ.ಕೊನೆಗೆ ವಿಷಾದದ ನಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದು ನಾನೆ ಎಂಬ ಶೂನ್ಯ ಅರಿವಾದಾಗ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಎಷ್ಟು ಬೇರು ಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಕವಯತ್ರಿಯ ಪಯಣ ಸುಖ,ದುಃಖ, ನೋವು ನಲಿವು,ಕೋಪ,ಒಂಟಿತನ,ಅಪ್ಪ,ಬುದ್ದನೊಬ್ಬನೇ,ಇಂತಾದರೆ ಉಳಿದಿತೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಪೊರಕೆ ಮಾರುವ ಹುಡುಗಿ,ಕೆಣಕಬೇಡಿ, ಒಲವ ಧ್ಯಾನ,ಶಪಥ,ಮಂದಾಗ್ನಿ,ಒಲವ ಪ್ರಣತಿ, ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು 44 ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕವಿತೆಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಂಬಂಧಗಳು,ಇನ್ನೊಂದು ಮತ್ತೆ ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ಹುಟ್ಟಬೇಕಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವಗಳು ಶವಯಾತ್ರೆಯ ಮುಂದೆ ಸಮಾಧಿ ತನಕ ಸುಧಾಳ ಮನದಲ್ಲಿ ರಿಂಗಣಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಪಾತ್ರಗಳು ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಕವಯತ್ರಿಯ ಭಾವಯಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮೈಲುಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿರುವುದು ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕವನಸಂಕಲನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಕೃತಿ ಇದಾಗಿದ್ದು ಉತ್ತಮ ಸಂವಹನ ಹಾಗೂ ಓದುಗನ ಮನದಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕವಿತೆಗಳ ಸಾಲುಗಳು ನೆಲೆನಿಲ್ಲುವುದಂತೂ ದಿಟ!.ಹೀಗೆ ಸಾಗಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳ ಪ್ರೇಮ,ಶಿಲ್ಪಿಯ ತೆರದಿ ಉಳಿಬಿಳಲಿ ಕವಿತೆಗಳ ಅಂತರಂಗಕೆ,ಅದರ ಸದ್ದುಗಲ್ಲುಗಲ್ಲಿಗೂ ಡಂಗುರ ಸಾರುವಂತಿರಲೆಂದು ಶುಭ ಹಾರೈಸುವೆ…                                          ಶಿವಲೀಲಾ ಹುಣಸಗಿ 

ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ಅಶ್ಫಾಕ್ ಪೀರಜಾದೆ ಅವರ ಕೃತಿ “ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕೂತ ಕಂಗಳಲಿ” ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಮೂರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ; ಮೂರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ **** ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಒಂದು; ಆಗಾಧ ಅರ್ಥ ತುಂಬಿದ ಬಿಡಿ ಕವಿತೆಗಳು  ಹೆಸರು: ‘ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕೂತ ಕಂಗಳಲಿ‘  ಲೇಖಕರ ಹೆಸರು: ಶ್ರೀ ಅಶ್ಫಾಕ್ ಪೀರಜಾದೆ. ಎಚ್ ಎಸ್ ಆರ್ ಎ ಪ್ರಕಾಶನ. ಪುಟಗಳು: ೧೨೨+೪ ಬೆಲೆ: ₹೧೫೦/- ಗಜಲ್ ಗಳ ಸರದಾರ, ಕಥಾ ಬರಹದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ, ಬಿಡಿಗವಿತೆಗಳ ಕರ್ತೃ ಗೆಳೆಯ ಅಶ್ಫಾಕ್ ಪೀರಜಾದೆಯವರ ‘ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕೂತ ಕಂಗಳಲಿ‘ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಎದುರಿಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾಲ್ಕು ಮಾತು ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹುಕಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಶ್ರೀ ಅಶ್ಫಾಕ್ ಅವರು ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟು ತಿಂಗಳುಗಳೇ ಗತಿಸಿವೆ. ಯಾವುದೋ ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆಂಬುದೇ ಮರೆತು ಹೋಗಿ ಪಾಪ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸಂಕಟಕ್ಕೀಡಾಗಿದ್ದೆ. ಕಳೆದ ವಾರ ಅಚಾನಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಕಣ್ಣೆದುರು ಕಂಡು ಪುಳಕಗೊಂಡೆ. ‘ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕೂತ ಕಂಗಳಲಿ‘ ಪುಸ್ತಕದ ಒಟ್ಟು ೨೦೯ ಬಿಡಿಗವಿತೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಬಿಡಿಸಿ ಓದಿ ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಲೆತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.  ಪುಸ್ತಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸಾಧಿಸಿ ಬೀಗಿದ್ದಾರೆ ಕವಿಗಳು. ಮೊದಲ ಮೂರು ಬಿಡಿಗವಿತೆಗಳು ಮಾತು ಮೌನದ ಪರಿವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು, ಮುಗಿಲ ಹನಿಗಳು ಅಣಿಮುತ್ತುಗಳಾದ ಪರಿಯನ್ನು, ಕತೆಗಾರನ ಪಾತ್ರಗೊಳಡನಾಟದ ಬಗೆಯನ್ನು ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಏಳನೇ ‘ಬಿಡಿ‘ಯಲ್ಲಿ “ನಿನ್ನಂತೆ ಹೃದಯ ಚುಚ್ಚೋ ಮುಳ್ಳು ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗದು ಅದಕೆ ನೀ ಹೂವಿಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲು” ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹೂವಾಗಿ ಚುಚ್ಚುವ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳು ಇದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕವನ ಹುಟ್ಟುವ ಪವಾಡವನ್ನು ಕವಿ ಸಹಜೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ತಮ್ಮ ಹತ್ತನೆ ‘ಬಿಡಿ‘ಯಲ್ಲಿ. ಹದಿನೈದನೇ ‘ಬಿಡಿ‘ಯಲ್ಲಿ “ಕಲ್ಪನೆ ಮುಗಿಲು ವಾಸ್ತವ ನೆಲ ಇವೆರಡರ ಸಮಾಗಮ ಕವನ!” ಎಂದು ಸಾರಿ ನೆಲಮುಗಿಲಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮ(ಕ)ವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿದ್ದು ಸಿಕ್ಸರ್ ಹೊಡೆದಂತಿದೆ.  ಸಂಗಾತಿಯ ನಗುವಿನ ಹೊಳಹಿನ ಮುಂದೆ ನೇಸರ ಬೆಳಗನ್ನು ಕವಿ ನಿವಾಳಿಸಿ ಒಗೆದಿದ್ದಾರೆ ಹದಿನೆಂಟನೇ ‘ಬಿಡಿ“ಯಲ್ಲಿ. ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕರ ‘ಬಿಡಿ‘ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿಗಳ ಉದಯದ ಸುಳುಹನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕತೆಯೋ ಕವನವೋ ಏನಾದರೊಂದು ಸೃಜಿಸಬೇಕು ಬರಹಗಾರನ ಸಾರ್ಥಕ್ಯಕ್ಕೆ ಎಂದು ಬರಹಗಾರನ ತುಡಿತ ಮತ್ತು ರಚನೆಯ ಉದ್ಭವದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಕವಿ ಸಹಜೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮೂವತ್ತೆರಡರ ‘ಬಿಡಿ‘ಯಲ್ಲಿ.  ಮೂವತ್ತಾರರ ‘ಬಿಡಿ‘ ”ಅಂತ:ಕರಣದಲಿ ಉಕ್ಕುವ ಕರುಣೆ ನಿಷ್ಕಾರುಣ್ಯದ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಹೇಡಿ” ಕವಿ ಪದಗಳೊಡನೆ ಆಟವಾಡುವ ಜಾದೂ ದರ್ಶಿಸಿದರೆ ನಲವತ್ತೊಂದರ ‘ಬಿಡಿ‘ “ಕವಿತೆ ಅರಳಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ನನ್ನೇ ನಾ ಒತ್ತಾಯಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಕವಿತೆ ಒಲಿದಳೇ? ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಬೇಡಬೇಡವೆಂದರೂ ಹೊಳೆಯಾಗಿ ಹರಿದಳು!” ಎಂದೆನ್ನುತ್ತ ಕಾವ್ಯೋಗಮದ ಚಮತ್ಕಾರ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಐವತ್ತನೇ ‘ಬಿಡಿ‘ಯಂತೂ “ಪತಿಯ ಸಾವಿನ ಬಳಿಕ ಎಲ್ಲ ಮುಗಿಯಿತೆಂದುಕೊಂಡವಳು ನವವರ್ಷದ ಮೊದಲ ದಿನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಕೊಂಡಳು” ಎಂದು ಬರೆಯಿಸಿಕೊಂಡು ಜೀವನ್ಮುಖಿಯಾಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದರೆ ಅರವತ್ಮೂರರ ‘ಬಿಡಿ‘ “ನೀ ಕೊರೆದ ಕಂಬೆಳಕಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಿದೆ ಕಾಪಿಟ್ಟ ಹೊಂಗನಸುಗಳು ಸುಟ್ಟು ಭಸ್ಮವಾಗಿವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಾಪದ ಭೀಕರ ಪರಿಣಾಮ ತೋರಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬೆಳಕು‘ ಅನ್ನುವ ಪದ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ಎಂಬತ್ತನೆ ‘ಬಿಡಿ‘ ಕರ್ತೃ ಕೇವಲ ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರ; ಕೃತಿ ಚಿರಂತನವಾದದ್ದು ಎಂಬ ಸಾಲೋಕ್ತಿ ಚಿಂತನೆಗೆ ದೂಡಿದರೆ ತೊಂಬತ್ತೊಂದನೆ ‘ಬಿಡಿ‘ ಹಗಲಿನ ಗಾಯವನ್ನು ‘ಅಮವಾಸೆ‘ಗೆ ಹೋಲಿಸಿ  ಅದ್ಭುತ ರೂಪಕ ದಯಪಾಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಕವಿ.  ತೊಂಬತ್ತೈದನೆ ‘ಬಿಡಿ‘ “ವಿಶ್ವವಿದು ವಿಷ ವರ್ತುಲವಾದರೆ ನಾವು ಅಮೃತ ಬಿಂದುಗಳಾಗೋಣ” ಎಂಬ ವಿಷದಲ್ಲೂ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಉಣಬಡಿಸಿದರೆ ನೂರಾ ನಾಲ್ಕನೆ ‘ಬಿಡಿ‘ ವಲಸೆಯ ಕರುಣಾಜನಕ ಕಥೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ಆರ್ದೃವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಕಣ್ಣು ಮಂಜಾಗಿಸುತ್ತವೆ “ಆನೆ ಒಂಟೆ ಕುರಿ ಮೇಕೆ ಮುಂದೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಗುಳೆ ಹೊರಟನು ಮಳೆರಾಯ!” ನೂರಾ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ‘ಬಿಡಿ‘  ಅವಸರದ ರಚನೆ ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಸಮ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ನೂರಾ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆ ‘ಬಿಡಿ‘ “ನಾಕದಾಸೆಗೆ ಅವರು ನಡೆದರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ನಾ ನಡೆದೆ ಪಾಪಿ ಮನಗಳಲಿ ಬೆಳಕು ಹುಡುಕಲು” ಎಂಬ ಸಾಲಂತೂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾರಿ ನೂರಾ ಮೂವತ್ತೊಂದನೆ ‘ಬಿಡಿ‘ ಕಾವ್ಯದೋದು ಒಂದು ರಸಘಳಿಗೆಗೆ ಸಮ; ಅದು ನಡುರಾತ್ರಿಯ ಗಲ್ಲ ಕಚ್ಚಿ ಕಚಗುಳಿ ಇಡುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ರಸಜ್ಞತೆಯ ಪರಿಧಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ನೂರಾ ಮೂವತ್ತೆರಡರ ‘ಬಿಡಿ‘ಯಂತೂ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೆ ಮಾಡಿದೆ-“ನಿನ್ನ ಕೆನ್ನೆಯ ಗುಳಿಯಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಸುಳಿಯಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ! ನೂರಾ ನಲವತ್ತೊಂದನೆ ‘ಬಿಡಿ‘ ಜೀವನದ ನಶ್ವರತೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಉಪಮೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.  “ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕವಿ ಕವಿತೆ ವಿಷವಾಗಿ ಕಕ್ಕುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಕವಿತೆ ಹೂವಿನಂತೆ ನಯವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅರಳುತ್ತದೆ” ಎಂದು ನೂರಾ ನಲವತ್ತೇಳನೆ ‘ಬಿಡಿ‘ ಹೇಳಿ ಕವಿತೆಯ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ವಿಶದೀಪಡಿಸಿದೆ. ನೂರಾ ಅರವತ್ತೆಂಟನೆ ‘ಬಿಡಿ‘ “ಬದುಕು ಹಣ್ಣಾದಷ್ಟು ರುಚಿ! ಅದರಲ್ಲಿ ಹುಳುಗಳದೇ ಸಿಂಹಪಾಲು” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕವಿ ‘ಸುಖ‘ದ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಮಿತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.  ನೂರಾ ಎಪ್ಪತ್ಮೂರರ ‘ಬಿಡಿ‘ ಕವಿತೆ ಹುಟ್ಟುವ ಹಿಂದೆ ಮಿತ್ರನಷ್ಟೆ ಶತ್ರುವೂ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಎರಡು ನೂರಾ ನಾಲ್ಕರ ‘ಬಿಡಿ‘ “ಕಾಗದದಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೇ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಯ್ತು ಹೃದಯದಲಿ ಉಳಿದುದಕೆ ಓದುಗನಾರು?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಕವಿತೆಯ ಅಮೂರ್ತ ರೂಪದ ವಿರಾಟ ದರ್ಶನವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ‘ಬಿಡಿ‘ಗಳನ್ನೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡರೂ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೭ನ್ನು ತಲುಪಿದೆ ಎಂದರೆ ಈ ‘ಬಿಡಿ‘ಗಳ ಅಗಾಧತೆಯನ್ನು ಓದುಗರು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕವಿ ಅಶ್ಫಾಕ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಕೃಷಿಯೂ ಸಾವಯವ ಪದ್ಧತಿಯದೆ. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಗದ್ದಲದ ನಡುವೆಯೂ ಅಶ್ಫಾಕರು ಇಂಥ ಕವಿತೆಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ ಅವರ ರಸಾಗ್ರತೆಯ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಓದುಗ ಮಹಾಶಯ ಅಂದಾಜಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕಿರೀಟ ಪ್ರಾಯವಾದ ಘಟನೆ ಏನೆಂದರೆ ಪುಟಪುಟದಲ್ಲೂ(೨೦೯ ಪುಟಗಳು)ಅದ್ಭುತ ಕಲಾವಿದ ಶ್ರೀ ಜಬೀವುಲ್ಲಾ ಅಸದ್ ಅವರ  ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು! ಜನಾಬ್ ಅಸದ್ ಅವರು ಜನಾಬ್ ಅಶ್ಫಾಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಈ ಬಿಡಿಗವಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದರನೊಡನೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿವೆ!  ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕತ್ತೆತ್ತಿ ತೋರುವ ಮುದ್ರಾ ರಾಕ್ಷಸನ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ರಸಿಕರು ಓದಿಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ರಸಘಳಿಗೆಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನೀರುಣಿಸಿ ಪೋಷಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. *ರವೀಂದ್ರ ಮುನ್ನೋಳಿಮಠ*         – ಧಾರವಾಡ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಎರಡು; ಚಿಕ್ಕ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗರದಷ್ಟು ಭಾವನೆ             ಅಶ್ಫಾಕ್ ಪೀರಜಾದೆ ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕುಸುಮ ” ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕೂತ,,,,,,,”  ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗರದಷ್ಟು ಭಾವನೆ ತುಂಬಿದ್ದಿರಿ, “ಹೃದಯದ ಬೆಂಕಿಗೆ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕದಳ ಎನುಮಾಡಿತು?”       ಸಾಲು ಓದಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ “ಮನ”  ಮೌನ  ಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರೆ,,,  ಮೆಹಂದಿಯ ಕೈಗೆ… ರಕ್ತ ಚಿತ್ತಾರ ”  ವಾಸ್ತವದ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೆ ತಲ್ಲಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ,  “ರೊಷವನ್ನು ಸುಟ್ಟು….ಕಪ್ಪು ವಜ್ರ ವಾಗಲಿ”   ಶಾಂತಿ ಸಲಹೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ  ಮಲಾಮು,  “ಹಸಿವಿನ ಅನುಭವ,, ಬಡವರ ಬವಣೆ ”   ಭಂಡರಿಗೆ  ಚಾಟೀಯೇಟು ….  “ಮಡದಿಯ ಮುನಿಸು” ” ತಾಯಿಯ ನೆನಪು ” ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿಯ ಈ ಅದ್ಭತ ಅಕ್ಷರ ಜೋಡಣೆ ಸಾಲಿಗೆ, ನನ್ನಬಳಿ ಮೌನ ಒಂದೇ !    ಕವಿ ರಸಿಕತನದ ಸುವಾಸನೆ ಹಲವು ಕಡೆ ಚಿಮ್ಮಿಸಿ,ನನ್ನಂತ ನಿವೃತ್ತಿ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಮದ ನೀಡುವಂಥದ್ದು,     ಒಟ್ಟಾರೆ ಮತ್ತೆ, ಮತ್ತೆ,ಓದುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಈ ಕೃತಿ ಕವಿಯ” ಧ್ಯಾನ” ಮನಸಿನ ಕಂಗಳಿಂದ ಸದಾ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರಲಿ  ಎಂದು ಬಯಸುವ… ತಮ್ಮ  ಡಾ. ಬಿ ಪಿ ಹಿರೇಮಠ ಧಾರವಾಡ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂರು; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪಿಸು ಮಾತಾಡುವ ಹನಿಗವಿತೆಗಳು ಹೃದ್ಯವಾಗುವ ಚಿಕ್ಕ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಹಲವು ಸಮಯದವರೆಗೂ ತರಂಗದಂತೆ ಶಬ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುವಂತಹವು.ಚಿಕ್ಕ ಪದಗಳ ಒಳಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅರ್ಥದ ಹೂರಣವನ್ನು ತುಂಬುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಲೇಖಕ, ಕವಿ, ಬರಹಗಾರರಾದ ಶ್ರೀ Ashfaq Peerzade ಧಾರವಾಡ ಅವರು‌. ಮೊನ್ನೆ ಮನ್ನೆ ಕಳಿಸಿದ ಹನಿಗವಿತೆಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಕಲನ ಕೈ ಸೇರಿ ಒಂದೇ ದಿನದೊಳಗೆ ಓದಿ ಮುಗಿಯಿತು.ಬಹಳ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾದ ಚಿಕ್ಕ ಸಾಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಭಾವಾಂತರಂಗದೊಳಗೆ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದಗಳ ವೈಖರಿ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾಗಿ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಲುಗಳು ಯಾವುದೋ ಲೋಕದತ್ತ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವುದು ಖಚಿತ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಕವಿ ತುಂಬಾ ಜಾಣತನದಿಂದ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ “ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕೂತ ಕಂಗಳಲಿ“ ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುವುದು. ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟವಾದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ “ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಹೃದಯ ಸೀಳುವ  ಹತಾರಗಳು ಮಾಯವಾಗಲಿ ಕವಿ ಕನಸಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಉದಯವಾಗಲಿ“ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಧರ್ಮದ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಅರಳಿದ್ದ ಪ್ರೇಮ ವೈಫಲ್ಯ ಕಾಣದಿರಲಿ.ಕವಿ ಕನಸಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಪ್ರೇಮ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಅರಳಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯದ ಭಾವ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವನ ನಿಂತ ನೀರಲ್ಲ.ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಜಾತಿಯ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ಸಲ್ಲದು.ಅದು ಎರಡು ಮನಸ್ಸುಗಳು ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟಾಗ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆದು ಹೂಗಳಂತೆ ಅರಳಿ ಘಮಿಸುವುದು.ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಪಿಸು ನುಡಿಗಳನ್ನಾಡುವುದು.ಅದನ್ನು  ಹೊಸಕಿ ಹಾಕುವುದು ಬೇಡ ಎಂಬ ಅವರ ಸವಿನಯದ ಕೋರಿಕೆಯುಳ್ಳ ಈ ಹನಿಗವಿತೆಯಂತೆಯೇ ತುಂಬಾ ಸಾಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. “ಬಾಳಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಅರಳಿದ ಹೂಗಳು ಚುಚ್ಚಿದ ಮುಳ್ಳುಗಳೇ ನನ್ನಂತರಂಗದಿ  ಉದಿಸಿದ ಕಾವ್ಯಗಳು“ ಎಂತಹ ನೋವಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಾಲುಗಳಿವು! ಮೌನದೊಳಗೆ ಅವಿತಿದ್ದ ನೋವಿನೆಳೆಗಳು ನೂರಾರು ತಾಪತ್ರಯದ ಗೋಡೆ ಏರಿ ಬಂದು ನಿಂತ ಪದಗಳ ಪೋಣಿಕೆಯಾದಾಗ ಇಂತಹ ಸಾಲುಗಳು ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ.ಕವಿ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ನೋವುಂಡು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ನಗುವಿನ ಮುಖವಾಡ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. “ಕಾವ್ಯವೆಂದರೆ ಸುಂದರವಾದ  ಪದಪುಂಜಗಳ ಪೋಣಿಸಿ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಅಂಗಿ ತೊಡಿಸುವುದೇ? ಅಲ್ಲ ಇದ್ದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ  ಕಳಚಿ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲೂ ಬೆತ್ತಲಾಗುವುದು!” ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಸಾಲುಗಳೊಳಗೆ ತೆರೆದ ಮನಸ್ಸಿಂದ ಬಂದ ಅರ್ಥಸಾದೃಶ್ಯದ ಸಾಲುಗಳ ಗುಚ್ಚ ಕಾವ್ಯವಾಗಬೇಕು.ಅದಕ್ಕೆ ಗಡಿಯೊಳಗಿನ ಮಿತಿ ಸಲ್ಲದು. ಕಾವ್ಯ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ದಾಟಿ ವಿಶಾಲ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಿತವಾದ ಗೂಡಾಗಬೇಕು.ಆಗ ಕಾವ್ಯ ಕನ್ನಿಕೆ ನಕ್ಕಾಳು ಎಂಬ ಸದಾಶಯ ಬೀರುವ ಇಂತಹುದೇ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಹನಿಗವಿತೆಯ ಸಂಕಲನ  *ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕೂತ ಕಂಗಳಲಿ* ಇಂತಹ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು ದಾಪುಗಾಲಿಡುತ್ತ ಇವರ ಶಾಯ್ಮೊಳೆಯಿಂದ ಈ ಹಿಂದೂ  ಮೂಡಿ ಬಂದಿವೆ.ಮುಂದೆಯೂ ಮೂಡಿ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನನಗಿದೆ.ಎಲ್ಲವೂ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಈ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವಂತಹವುಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಆದರೆ ಡಿಟಿಪಿ ಅಥವಾ ಟೈಪಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಕವಿತೆಯಲ್ಲೂ ಅಕ್ಷರದ ದೋಷ ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದಿಶೆಯತ್ತ ಇವರು ಗಮನ ನೀಡದೆ ಹೋದರೆ ಗಟ್ಟಿ ಸಾಹಿತ್ಯವಿದ್ದೂ ನಿಜವಾದ ಸಂಗತಿ ಹೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಪೊಳ್ಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕವಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ಇವರ ಇಂತಹ ಬರಹಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮೂಡಿ ಬಂದು ನನ್ನಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗನ  ಹೃದಯಕ್ಕೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತಾಗಲೆಂದು ಕೋರುತ್ತೇನೆ.  ಅಶ್ಪಾಕ್ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಶುಭನಮನಗಳು. ಒಳ್ಳೆಯ ಹನಿಗವಿತೆಯುಳ್ಳ ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು