ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ
ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿ
ತಮ್ಮಣ್ಣ ಬೀಗಾರ
ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಕಾದಂಬರಿ
“ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ”
ವಿಮರ್ಶಾಲೇಖನ,
ಸಾಹಸ, ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯ ಕಾದಂಬರಿ ‘ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ’
ಪುಸ್ತಕ: ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ
ಲೇಖಕ:ತಮ್ಮಣ್ಣ ಬೀಗಾರ
ಪ್ರಕಾರ: ಮಕ್ಕಳ ಕಾದಂಬರಿ
ಪ್ರಕಾಶನ: ಅಭಿನವ ಪ್ರಕಾಶನ
ದರ:70
ಪುಟಗಳು:76
ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕುತೂಹಲ, ಸಾಹಸ, ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ ಇರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುವಂತಿರಬೇಕು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಮಕ್ಕಳ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದೆ.
ಕಾದಂಬರಿಯ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಮಕ್ಕಳ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕಥೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ “ಮುಂದೇನು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಚ್ಚಿಡದೆ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುವ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ಮಕ್ಕಳ ಓದುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರುವುದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಥನತಂತ್ರ.
ಕೃತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಆಯಾಮ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಪ್ರಕೃತಿ, ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಉಪದೇಶದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳದೆ, ಮಕ್ಕಳನ್ನೇ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಹೋರಾಟದೊಳಗೆ ತಂದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಾದಂಬರಿಯ ವಿಶೇಷತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಷಣದ ವಿಷಯವಾಗದೆ, ಮಕ್ಕಳು ಎದುರಿಸುವ ನೈಜ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಜಾನುವಿನಂತಹ ಮಕ್ಕಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಥೆಗೆ ಜೀವ ತುಂಬುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು, ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಇವರ ಗುಣಗಳು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೇವಲ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡದೆ, ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ.
ಈ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಧೈರ್ಯ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆ, ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನು ಲೇಖಕರು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ದಯೆಯಂತಹ ಮಾನವೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಕಥೆಯೊಳಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಬೆರೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪುರಾತನ ಸ್ಮಾರಕವೊಂದರ ಸುಳಿವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಸುಳಿವು ಅವರನ್ನು ಬಾವಲಿ ಗುಹೆಯತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಥೆಯ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಬಾವಲಿಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಗುಹೆಯ ಚಿತ್ರವೇ ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಥೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಆ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸ ಅಡಗಿರುವುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ‘ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ’ ಎಂಬುದು ಬಾವಲಿಗಳ ಗುಹೆಯಲ್ಲ, ಬಾಹುಬಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾತನ ಸ್ಮಾರಕ ಎಂಬ ಸಂಗತಿ ಬಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನರ ರೂಢಿ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆ ಸ್ಮಾರಕ ‘ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವುದು ಕಥೆಗೆ ಕುತೂಹಲಕರ ತಿರುವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಸರಿನ ಮೂಲಕವೇ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಕಥನತಂತ್ರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಬಿಚ್ಚಿಡದೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ. ‘ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ ಎಂದರೇನು?’, ‘ಅದರೊಳಗೆ ಏನಿದೆ?’, ‘ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು?’, ‘ಅದಕ್ಕೂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಓದುಗರನ್ನು ಕಥೆಯೊಳಗೆ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತವೆ. ರಹಸ್ಯವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಥೆಯ ಬಲವಾದರೂ, ಅದರ ನಡುವೆ ಮಕ್ಕಳ ಸ್ವಂತ ಊಹೆ, ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಹುಡುಕಾಟಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರೆ ಕಥೆಯ ಬಲ ಹೆಚ್ಚಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಕಥೆಯ ಘಟನೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಮುನ್ನಡೆದಂತೆ ಅನಿಸಿದರೆ, ಮಕ್ಕಳ ಪಾತ್ರದ ಸಕ್ರಿಯತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಅದೇ ರೀತಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಂತಹ ಗಂಭೀರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಯೊಳಗೆ ತಂದಿರುವುದು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ವೈಚಾರಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ನೇರವಾದ ಸಂದೇಶದ ಬದಲು ಪಾತ್ರಗಳ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಮೂಲಕ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಹಜವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರೆ ಕೃತಿಯ ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಬಹುದಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳು ಕಥೆಯಿಂದ ತಾವೇ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.
ಕಾದಂಬರಿಯ ತಿರುಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದೇ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯ. ದೊಡ್ಡವರು ಮಾತ್ರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪಾತ್ರವಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೃತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬಲ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಿಸಿರುವ ರೀತಿ. ಅವರು ಹೆದರಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ, ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಸಾಹಸಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಂಡದ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಮಹತ್ವವೂ ಮೂಡಿಬರುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇತ್ತು. ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಜಾನುವಿನ ಧೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವರೊಳಗೆ ಮೂಡುವ ಭಯ, ಗೊಂದಲ, ಅನುಮಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರೆ ಪಾತ್ರಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜೀವಂತವಾಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಕಥೆಯ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯದ ಅನುಭವ ಓದುಗರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕಥನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸರಳತೆ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕಠಿಣವಾದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಕಥೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವುದು ಲೇಖಕರ ಯಶಸ್ಸು. ರಹಸ್ಯದ ಎಳೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಸದ ಅಂಶಗಳು ಓದಿನ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುವ ಮಕ್ಕಳ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲ. ಕುತೂಹಲ, ಸಾಹಸ, ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಪಾರಂಪರಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನೊಳಗೆ ಬೆಸೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ದೊಡ್ಡ ಬಲ ಅದರ ರಹಸ್ಯಮಯ ಕಥಾವಸ್ತು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅದರ ಮಿತಿಗಳು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸಂದೇಶದ ನೇರ ನಿರೂಪಣೆ, ಮಕ್ಕಳ ಪಾತ್ರಗಳ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾದ ಮನೋವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ಆದರೂ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಓದಿಸುತ್ತಲೇ ಅವರ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆ.ಮಕ್ಕಳು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಆ ರಹಸ್ಯದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಈ ಪಯಣವೇ ‘ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ’ಯ ನಿಜವಾದ ಗೆಲುವು.
ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿ
About The Author
