ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇ-ಮೇಲ್ ಅಥವಾ ವಾಟ್ಸಪ್ ಮುಖಾಂತರ ನಮ್ಮ ಸಂಗತಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಕಳಿಸಬಹುದು ವಾಟ್ಸಪ್‌ :- 9483261944, ಇಮೇಲ್ :- sangaatipatrike@gmail.com

ಮಣ್ಣಿಗೆ ಮರಳಿದ ಗುರುಗಳು* : ಪ್ರೊ.ಕೆ.ವಿ.ನಾರಾಯಣ.
ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಅವಕಾಶ ನೇರವೇರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಿರಾಸೆ ಮೂಡಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಮಣ್ಣಿಗೆ ಮರಳಿದ ಗುರುಗಳು—ಈ ಮಾತು ಇಂದು ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಗಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಅವರನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ, ಒಮ್ಮೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಉಳಿದೇ ಹೋಯಿತು.
ನಲವತ್ತು ಬಾರಿ ಓದಿದ ಕೃತಿ
ಅವರು ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ನಲವತ್ತು ಬಾರಿ ಓದಿದರೂ, ಅಷ್ಟೂ ಬಾರಿ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ತರಿಸಿದ ಕೃತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಆಳವಾದ ಅನುಭವ, ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರತಿಫಲನ. ಅವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೇವಲ ಪದಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಹೃದಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಜೀವಂತ ಅನುಭವ.
ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅದೃಷ್ಯ
ಇಂದು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಮರಳಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಕೃತಿ ಕುರಿತು ಕಮ್ಮಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರೇ ಅದೃಷ್ಯರಾದರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಕಮ್ಮಟಕ್ಕೆ ಅವರೇ ಹಾಜರಾಗಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದ ಸಂಕೇತ.
ಗುರುವಿನ ನೆನಪು
ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ಎಂದೇ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ನಿಂತಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯ ಗುರುಗಳು, ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಿಂದ ದೂರವಾದರೂ, ಅವರ ಚಿಂತನೆ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಜೀವನದ ಅರಿವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಕರು.
ನಮಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ತರಗತಿ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನವೂ ಅವರು ತರಗತಿ ತಪ್ಪಿಸಿದ್ದಿಲ್ಲ, ಲೇಟಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಿಲ್ಲ, ತರಗತಿಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಕಾಲಪಾಲನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಗುರುವಿನ ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಗೌರವದ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಆಡಳಿತದಲ್ಲೂ ಶಿಕ್ಷಕರೇ
ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಸಚಿವರಾಗಿ, ಭಾಷಾ ನಿಕಾಯದ ಡೀನ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾರ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.  ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರ, ಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಹುದ್ದೆಯ ಅಹಂಕಾರ ಅವರಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಡಳಿತ ಕೊಠಡಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸರಳ, ಸಂಯಮದ, ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಗುರುವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು.
ಅವರ ಬೋಧನೆ ಕೇವಲ ಪಾಠ ಹೇಳುವುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸುವ, ಸ್ವಯಂ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ನಾನು ಮತ್ತು ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ತರಗತಿಗೆ ಹಾಜರಾಗದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಅವರು ಹಾಜರಾತಿ ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಇಂದಿಗೂ ನೆನಪಿದೆ: “ಇವರೂ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ, ಈಗ ನನ್ನ ತರಗತಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.” ಆ ಮಾತು ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲ; ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಮೃದು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಗುರುಗಳ ಗೌರವ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅವಕಾಶ
ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರನ್ನು ಕರೆಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಸಂಗತಿ. ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಲ್ಲ; ಗುರುಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಗೌರವ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಅವಕಾಶ. ಮಹಾನ್ ಚಿಂತಕರೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಭಾಷಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನಮ್ಮಂತಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು.
ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ; ಅದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರನ್ನೂ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಗುರು–ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅವರು ಕೇವಲ ಪದವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಜೀವನದ ಧರ್ಮವಾಗಿ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಈ ನಡತೆಯೇ ನಮಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿತು.
ದೂರದ ಕನಸನ್ನು ಹತ್ತಿರ ತಂದ ಗುರು
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಅನ್ನುವುದು ಅನೇಕರಿಗೆ ದೂರದ ಕನಸಾಗಿತ್ತು. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ, ಧಾರವಾಡ, ಮೈಸೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಮಂಗಳೂರು—ಇಂಥ ದೂರದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಓದಲು ಹೋಗುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ.–ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಸಂಯೋಜಿತ ಪದವಿ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹೊಸ ದಾರಿ ತೆರೆದರು.
ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೋರ್ಸ್ ಆರಂಭವಲ್ಲ; ಅದು ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆಸೆ, ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ. ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಳ್ಳಿ, ನಗರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನದ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು. ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಅಂಕದ ಹಿಂದಿನ ಗುರುತ್ವ
ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ನೆನಪಿದೆ—ಮೊದಲ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ ಕುರಿತು ಅಸೈನ್ಮೆಂಟ್ ಬರೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು. ನನಗೆ 15 ಅಂಕಗಳಿಗೆ 11 ಅಂಕಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದವು; ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ 12; ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ 9ರ ಒಳಗಿದ್ದೆವು. ಆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅವರೇ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಆಗ ನಮಗಿದ್ದದ್ದು ಅವರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವ, ಭಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ. ಆದರೆ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ, ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆಯ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ಅವರ ನಡತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿ ಕಂಡಿತು. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಹಂಕಾರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಸೇವೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅವರದು.
ಚಿಂತನೆಯ ದೀಪ
ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ಕೇವಲ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಲ್ಲ; ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತಕರು.  ಅವರ ಬರಹಗಳು ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಸಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ‘ನುಡಿಗಳ ಅಳಿವು’ ಕೃತಿಗೆ 2024ರ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂದಿದೆ.
ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕಾಲದ ಹಿಂದೆ ಸಾಗುವಂತಿವೆ. ಭಾಷೆ ಕೇವಲ ಸಂವಹನದ ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಅದು ಜನರ ನೆನಪು, ಗುರುತು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗೌರವದ ವಾಹಕ. ಅವರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಕೇವಲ ಭಾಷಣ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಬರಹದ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ನಿಮಗೆ ನೀವೇ ಸಾಟಿ
ಸರ್, ನಿಮ್ಮ ಬರಹಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಓದದೇ ಇದ್ದರೂ, ನೀವು ನಮಗೆ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಪಾಠ ಮಾಡಿದ ಶೈಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಸರಳತೆ, ಆ ಮುದ್ದು ಮುಖ, ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆದು ಹಾಜರಾತಿ ಹಾಕುವ ಕ್ಷಣಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ. ನೀವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಕುಲಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರೂ, ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸರಳ ಸಂಯಮದ ಗುರುವಾಗಿ ನಿಂತ ನೆನಪು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ, ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೀರಿದವು. ಅವು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ, ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಕರಾಗುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಸರ್, ನಿಮಗೆ ನೀವೇ ಸಾಟಿ. ನಿಮ್ಮ ನೆನಪು ನಮಗೆ ಸದಾ ಶಕ್ತಿ, ನಿಮ್ಮ ಪಾಠ ನಮಗೆ ಸದಾ ದಾರಿದೀಪ.
ನುಡಿನಮನ
ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್, ನೀವು ದೇಹದಿಂದ ದೂರವಾದರೂ, ನಿಮ್ಮ ಚಿಂತನೆ, ನಿಮ್ಮ ಬೋಧನೆ, ನಿಮ್ಮ ಮಾನವೀಯತೆ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ನಿಮ್ಮಂತ ಗುರುಗಳು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವರ ಪಾಠ ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ನಿಮಗೆ ನಮ್ಮ ಪೂಜ್ಯ ನಮನಗಳು.                        ಡಾ.ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಕೆ..
ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಅವಕಾಶ ನೇರವೇರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಿರಾಸೆ ಮೂಡಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಮಣ್ಣಿಗೆ ಮರಳಿದ ಗುರುಗಳು—ಈ ಮಾತು ಇಂದು ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಗಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಅವರನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ, ಒಮ್ಮೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಉಳಿದೇ ಹೋಯಿತು.
ನಲವತ್ತು ಬಾರಿ ಓದಿದ ಕೃತಿ
ಅವರು ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ನಲವತ್ತು ಬಾರಿ ಓದಿದರೂ, ಅಷ್ಟೂ ಬಾರಿ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ತರಿಸಿದ ಕೃತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಆಳವಾದ ಅನುಭವ, ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರತಿಫಲನ. ಅವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೇವಲ ಪದಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಹೃದಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಜೀವಂತ ಅನುಭವ.
ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅದೃಷ್ಯ
ಇಂದು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಮರಳಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಕೃತಿ ಕುರಿತು ಕಮ್ಮಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರೇ ಅದೃಷ್ಯರಾದರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಕಮ್ಮಟಕ್ಕೆ ಅವರೇ ಹಾಜರಾಗಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದ ಸಂಕೇತ.
ಗುರುವಿನ ನೆನಪು
ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ಎಂದೇ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ನಿಂತಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯ ಗುರುಗಳು, ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಿಂದ ದೂರವಾದರೂ, ಅವರ ಚಿಂತನೆ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಜೀವನದ ಅರಿವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಕರು.
ನಮಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ತರಗತಿ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನವೂ ಅವರು ತರಗತಿ ತಪ್ಪಿಸಿದ್ದಿಲ್ಲ, ಲೇಟಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಿಲ್ಲ, ತರಗತಿಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಕಾಲಪಾಲನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಗುರುವಿನ ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಗೌರವದ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಆಡಳಿತದಲ್ಲೂ ಶಿಕ್ಷಕರೇ
ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಸಚಿವರಾಗಿ, ಭಾಷಾ ನಿಕಾಯದ ಡೀನ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾರ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.  ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರ, ಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಹುದ್ದೆಯ ಅಹಂಕಾರ ಅವರಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಡಳಿತ ಕೊಠಡಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸರಳ, ಸಂಯಮದ, ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಗುರುವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು.
ಅವರ ಬೋಧನೆ ಕೇವಲ ಪಾಠ ಹೇಳುವುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸುವ, ಸ್ವಯಂ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ನಾನು ಮತ್ತು ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ತರಗತಿಗೆ ಹಾಜರಾಗದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಅವರು ಹಾಜರಾತಿ ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಇಂದಿಗೂ ನೆನಪಿದೆ: “ಇವರೂ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ, ಈಗ ನನ್ನ ತರಗತಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.” ಆ ಮಾತು ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲ; ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಮೃದು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಗುರುಗಳ ಗೌರವ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅವಕಾಶ
ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರನ್ನು ಕರೆಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಸಂಗತಿ. ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಲ್ಲ; ಗುರುಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಗೌರವ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಅವಕಾಶ. ಮಹಾನ್ ಚಿಂತಕರೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಭಾಷಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನಮ್ಮಂತಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು.
ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ; ಅದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರನ್ನೂ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಗುರು–ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅವರು ಕೇವಲ ಪದವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಜೀವನದ ಧರ್ಮವಾಗಿ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಈ ನಡತೆಯೇ ನಮಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿತು.
ದೂರದ ಕನಸನ್ನು ಹತ್ತಿರ ತಂದ ಗುರು
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಅನ್ನುವುದು ಅನೇಕರಿಗೆ ದೂರದ ಕನಸಾಗಿತ್ತು. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ, ಧಾರವಾಡ, ಮೈಸೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಮಂಗಳೂರು—ಇಂಥ ದೂರದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಓದಲು ಹೋಗುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ.–ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಸಂಯೋಜಿತ ಪದವಿ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹೊಸ ದಾರಿ ತೆರೆದರು.
ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೋರ್ಸ್ ಆರಂಭವಲ್ಲ; ಅದು ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆಸೆ, ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ. ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಳ್ಳಿ, ನಗರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನದ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು. ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಅಂಕದ ಹಿಂದಿನ ಗುರುತ್ವ
ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ನೆನಪಿದೆ—ಮೊದಲ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ ಕುರಿತು ಅಸೈನ್ಮೆಂಟ್ ಬರೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು. ನನಗೆ 15 ಅಂಕಗಳಿಗೆ 11 ಅಂಕಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದವು; ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ 12; ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ 9ರ ಒಳಗಿದ್ದೆವು. ಆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅವರೇ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಆಗ ನಮಗಿದ್ದದ್ದು ಅವರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವ, ಭಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ. ಆದರೆ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ, ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆಯ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ಅವರ ನಡತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿ ಕಂಡಿತು. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಹಂಕಾರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಸೇವೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅವರದು.
ಚಿಂತನೆಯ ದೀಪ
ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್ ಕೇವಲ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಲ್ಲ; ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತಕರು.  ಅವರ ಬರಹಗಳು ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಸಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ‘ನುಡಿಗಳ ಅಳಿವು’ ಕೃತಿಗೆ 2024ರ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂದಿದೆ.
ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕಾಲದ ಹಿಂದೆ ಸಾಗುವಂತಿವೆ. ಭಾಷೆ ಕೇವಲ ಸಂವಹನದ ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಅದು ಜನರ ನೆನಪು, ಗುರುತು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗೌರವದ ವಾಹಕ. ಅವರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಕೇವಲ ಭಾಷಣ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಬರಹದ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ನಿಮಗೆ ನೀವೇ ಸಾಟಿ
ಸರ್, ನಿಮ್ಮ ಬರಹಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಓದದೇ ಇದ್ದರೂ, ನೀವು ನಮಗೆ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಪಾಠ ಮಾಡಿದ ಶೈಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಸರಳತೆ, ಆ ಮುದ್ದು ಮುಖ, ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆದು ಹಾಜರಾತಿ ಹಾಕುವ ಕ್ಷಣಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ. ನೀವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಕುಲಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರೂ, ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸರಳ ಸಂಯಮದ ಗುರುವಾಗಿ ನಿಂತ ನೆನಪು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ, ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೀರಿದವು. ಅವು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ, ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಕರಾಗುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಸರ್, ನಿಮಗೆ ನೀವೇ ಸಾಟಿ. ನಿಮ್ಮ ನೆನಪು ನಮಗೆ ಸದಾ ಶಕ್ತಿ, ನಿಮ್ಮ ಪಾಠ ನಮಗೆ ಸದಾ ದಾರಿದೀಪ.
ನುಡಿನಮನ
ಕೆವಿಎನ್ ಸರ್, ನೀವು ದೇಹದಿಂದ ದೂರವಾದರೂ, ನಿಮ್ಮ ಚಿಂತನೆ, ನಿಮ್ಮ ಬೋಧನೆ, ನಿಮ್ಮ ಮಾನವೀಯತೆ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ನಿಮ್ಮಂತ ಗುರುಗಳು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವರ ಪಾಠ ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ನಿಮಗೆ ನಮ್ಮ ಪೂಜ್ಯ ನಮನಗಳು.              

———

About The Author

Leave a Reply

You cannot copy content of this page

Scroll to Top