ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಪ್ರಭಾವತಿ ಎಸ್ ದೇಸಾಯಿ ಗಜಲ್ ನಿತ್ಯ ಬಿರಿಯುವ ನಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ ಇಂದು ಸದಾ ಹೊಳೆಯುವ ಕಂಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ ಇಂದು ಕಣ್ಣ ಕನ್ನಡಿಯಲಿ ನಿಸರ್ಗದ ಸೊಬಗು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು ನಲಿದಿದ್ದೆವುಒಲವ  ದರ್ಪಣದಲಿ  ಕಾಣುವ  ಬಿಂಬಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ ಇಂದು ಒಲುಮೆಯಿಂದ ಉಸಿರಲಿ ಉಸಿರು ಬೆರೆಸಿ ನಾವು ಜಗವನು ಸುತ್ತಿದೆವುನದಿ ತಟದಲಿ ನಡೆದ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗುರುತುಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ ಇಂದು ಪ್ರೇಮದ ಕುರುಹಾದ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಕಟ್ಟಲು ಬಯಸಿದ್ದೆವು ನಾವುಯಮುನೆಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ ಕನಸುಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ ಇಂದು ಕದವಿಲ್ಲದ ಬಂಧೀಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿ ಸುಖ ಪಡೆದೆವುಪ್ರಣಯದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತುಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ  ಇಂದು ಅನುರಾಗದ ಬನದಲಿ ರಂಗಿನ ಚಿಟ್ಟೆ ಹಿಡಿಯಲು ಓಡಿ ದಣಿದೆವುಬಣ್ಣದ ಪತಂಗಗಳ ಹಿಡಿದ ನೆನಪುಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ ಇಂದು ಹೃದಯ ಗೂಡಲಿ ಸಿಂಗರಿಸಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದೆವು ಮೋಹದ ಕಂದೀಲನುಪ್ರಭೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಹಚ್ಚಿದ್ದ ಹಣತೆಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ ಇಂದು ಪ್ರಭಾವತಿ ಎಸ್ ದೇಸಾಯಿವಿಜಯಪುರ

ಸತ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಶ್ರೀಧರ ಗುಡಿ ಕಲಬುರಗಿ “ಪುಸ್ತಕದ ಸತ್ವ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸತ್ಯ.” ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೇ ಅಥವಾ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿಹಾಕಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಳವಾಗಿ ಓದಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಸತ್ವ, ಒಳಾರ್ಥ ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳು ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಒಡನಾಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವರ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಗುಣಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಹ್ಯ ನೋಟಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವ ವಿಷಯಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಸತ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಿಂಬವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪುಸ್ತಕವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಅವರ ಆಳವನ್ನು ತಲುಪಲು ತಾಳ್ಮೆ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ.ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೇಕೆಂಬ ಆತುರ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಳವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಅಥವಾ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲದೆ, ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೇ ಅಳೆದು ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಚಾಳಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಅದರ ಮುಖಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿಯೋ ಅಥವಾ ಒಂದೆರಡು ಪುಟಗಳನ್ನು ಓದಿಯೋ ಅದೊಂದು ಉತ್ತಮ ಕೃತಿಯೇ ಅಥವಾ ಕಳಪೆಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಹೊರಡುತ್ತೇವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪು, ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಒಳ್ಳೆಯವರೋ ಕೆಟ್ಟವರೋ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಈ ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆ ತಪ್ಪಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಳದಲ್ಲೇ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ.ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ‘ಸತ್ಯದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು’ ಅಥವಾ ವಿವೇಕಾನಂದರ ವಾಣಿಯಂತಹ ಮಹಾನ್ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅರ್ಥವಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಮೂರ್ಖತನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರತಿಬಾರಿಯೂ ಅವು ನಮಗೆ ಹೊಸ ಹೊಸ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ. ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದಿದಾಗ, ಮೊದಲು ಕಾಣದಿದ್ದ ಹೊಸ ದರ್ಶನಗಳು, ಸತ್ಯಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಜೀವಂತ ನದಿಗಳಿದ್ದಂತೆ; ನಾವು ಅದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಇಳಿದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಹೊಸ ಅನುಭವವೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಓದಿಗೂ ಅದು ಹೊಸದಾದ ಜ್ಞಾನದ ಧಾರೆಯನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ.ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿಷಯ ಹೀಗಿದ್ದರೆ, ಮನುಷ್ಯನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಚಾರ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದದ್ದು. ಮನುಷ್ಯ ಕೇವಲ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆತನ ಮೌನ, ನೋವು, ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋರುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ನಾವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ನೋಡಿ ಇವರೊಬ್ಬರು ಒರಟರು ಅಥವಾ ಹೆಮ್ಮೆಯವರು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಆತ ಎದುರಿಸಿದ ಕಷ್ಟಗಳು, ಬಾಲ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆತನ ಮನಸ್ಸಿನ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಆ ಮುಖವಾಡದ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ಮೃದು ಹೃದಯದ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇರುವುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಮನಸ್ಸು. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ಕಶ್ಮಲವಿರಬಾರದು. ಶುಭ್ರವಾದ ಕನ್ನಡಿಯಷ್ಟೇ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಬಲ್ಲದು.ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ದಿಗ್ಗಜರು ಬರೆದ ಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಅವು ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರ್‌ಮನದ ಆಳವನ್ನು ಅಗೆದು ನೋಡುವ ಉಪಕರಣಗಳು. ಕುವೆಂಪು,ಬೇಂದ್ರೆ, ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ, ಅಥವಾ ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಪದಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಓದುಗನಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆ ಬೇಕು. ಕವಿಯೊಬ್ಬ ಬರೆದ ಕವಿತೆಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಕರಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ತಿಳಿಯದು. ಆ ಸಾಲುಗಳ ಹಿಂದೆ ಕವಿಯ ಆರ್ದ್ರ ಹೃದಯ, ಆತನ ನೋವು ಮತ್ತು ಲೋಕದರ್ಶನ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ನಾವು ಪುಸ್ತಕದ ಸತ್ವ ಎನ್ನುವುದು. ಈ ಸತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಒಡನಾಟ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವ ಬೇಕು.ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೇ. ನಾವು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟಾಗ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಮುಂಗೋಪ, ಅಸೂಯೆ ಅಥವಾ ತಾರತಮ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮೊದಲು ಬದಿಗಿಡಬೇಕು. ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಯಾರೊಬ್ಬರ ಬಗೆಗೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಮೂರ್ಖತನವಾದೀತು. ಮನುಷ್ಯ ಬದಲಾಗುತ್ತಾನೆ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ನೋವನ್ನು ಆಲಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ಮೌನದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತವಾದ ದೃಷ್ಟಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಹೃದಯದ ಸತ್ಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ.ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಒರಟಾಗಿ ಅಥವಾ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕಂಡಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಆ ಕಠಿಣತೆಯ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಸದುದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಪ್ರೀತಿ ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಒರಟಾದ ತೊಗಟೆಯಿರುವ ಮರದ ಒಳಗೆ ಸುಗಂಧ ಅಡಗಿರಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರಷ್ಟೇ ನೈತಿಕವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಕಾಣುವವರೂ ಕ್ರೂರಿಗಳಾಗಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಸತ್ಯದ ಅರಿವಾಗಲು ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಆಳವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆ.ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಈ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ನಿಧಿಗಳು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಳತೆಗೋಲಿನಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪದೇಪದೆ ಓದುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಂಟಿತನದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಿ, ಬೆಳಕನ್ನು ತೋರುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದು ಈ ಎರಡು ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಬಾಹ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಮರುಳಾಗದೆ, ಒಳಹೊಕ್ಕು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಆಗ ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿ ಪುಟವೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೂ ನಮಗೆ ಹೊಸ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಗುಡಿ ಕಲಬುರಗಿ