ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಟಿ.ಪಿ.ಉಮೇಶ್ “ಕನ್ನಡಿ ಬದುಕುಗಳ ಮುನ್ನುಡಿ” ನಾನೋ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ನೇತು ಹಾಕಿದಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಗಾಜಿನ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದ್ದೆಯಾರ ಮುಖವನ್ನೂಸುಂದರವೆಂದು ಕುರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲಕಾಣಿಸಿದ್ದಷ್ಟೇ ಸತ್ಯವೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆಅದಷ್ಟನ್ನೇ ತೋರುತ್ತಿದ್ದೆ! ಅದೊಂದು ದಿನಈ ಅಂಗಡಿಯವನು ಬಂದು ಖರೀದಿಸಿದಹಸೆ ಹಾಕಿದ್ದ ಅವನ ಗೋಡೆಗೆಅಂದವಾದ ಕನ್ನಡಿಯಾದೆತಮ್ಮನ್ನ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಣ್ಣದವರಿಗೆಬೆಲೆಪಟ್ಟಿಯು ತಗುಲಿತುನನ್ನ ಸತ್ಯಕ್ಕೂಒಂದಷ್ಟು ದರ ನಿಗದಿಯಾಯಿತು! ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತವರುತಮ್ಮ ಮುಖ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಮುಖವನ್ನೇನನ್ನ ಮೇಲೆಲ್ಲಾ ಹುಡುಕಿದರು! ತಮ್ಮ ಮುಖದ ಮೇಲಿದ್ದಕಲೆ ಕಂಡರೆನನ್ನನ್ನೇ ದೂಷಿಸಿದರು!ತಮ್ಮ ಮುಖದ ಮೇಲಿದ್ದಅಂದ ಕಂಡರೆತಮ್ಮದೇ ಸೌಂದರ್ಯವೆಂದರು!ನನ್ನ ಬೆಲೆಯೇನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ!ನೆಲೆಯೂ ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ! ಒಬ್ಬನೋ ಆಯ ತಪ್ಪಿನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಒಡೆದುಹಾಕಿದತನ್ನ ಮುಖದ ನಗ್ನ ಸತ್ಯತನಗೇ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು! ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಬಳಸಿದ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದನನ್ನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕುರೂಪಹೊರಗೆ ಕಾಣಬಾರದೆಂದು! ಕೆಲಸವಿರದ ಮಾತಿಗರು ಕೂತುಣ್ಣುವ ಬುದ್ಧಿಗರುನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತುಆಗಾಗ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆಸತ್ಯವನ್ನೇ ತೋರಿಸು ಎಂದು!ಸತ್ಯ ತೋರಿಸಿದ ಕ್ಷಣನನ್ನ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮದೇ ಬಟ್ಟೆ ಹೊದಿಸುತ್ತಾರೆ! ನಾನೀಗ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಕಾಲದ ಸಾಕ್ಷಿ!ಜೀವಗಳ ಕಾಣಿಸೊ ನಿರ್ಜೀವ ಅಕ್ಷಿ! ಮುಖಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆಮುಖವಾಡಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆತಮ್ಮನ್ನೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯ ಮಾತ್ರಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಭಿಮಾನ ಮಾತ್ರ ಯಾರಲ್ಲು ಇಲ್ಲ! ಕನ್ನಡಿಇಹದ ಬದುಕುಗಳ ಮುನ್ನುಡಿಸುಳ್ಳು ಹೇಳಲು ಕಲಿತಿಲ್ಲ!ಸತ್ಯ ತೋರಲು ಮರೆತಿಲ್ಲ! ಟಿ.ಪಿ.ಉಮೇಶ್ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ದಯಾನಂದ ಮ. ಪಾಟೀಲ “ಮರೆಯಬೇಕು?” ನಡೆಯಬಾರದ ನೋವು ಮರೆಯಬೇಕು ಆದರೆ ಮರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ನಂಬಿದವರು ಕೈ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಮರೆಯಬೇಕು? ಆದರೆ ಮರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಅಪಮಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಮರೆಯಬೇಕು ಆದರೆ ಮರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ದಡ್ಡ ದಡ್ಡ ಡಂಗುರ ಬಾರಿಸಿದರೂ ಮರೆಯಬೇಕು ಆದರೆ ಮರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ಮಗಳು ಜೀವ ಬಿಟ್ಟಾಗ ಮರೆಯಬೇಕು ಆದರೆ ಮರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ..ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋದ ಅಣ್ಣ ಶವವಾಗಿ ಬಂದಾಗ ಮರೆಯಬೇಕು ಆದರೆ ಮರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ಮಗನ ಸಾವಿನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಜೀವ ಬಿಟ್ಟಾಗ ಮರೆಯಬೇಕು ಆದರೆ ಮರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಹಾದಿ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತಾಗ ಮರೆಯಬೇಕು ಆದರೆ ಮರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ಬಡವರ ನೋವು ಕಂಡಾಗ ಮರೆಯಬೇಕು ಆದರೆ ಮರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ಅಳುವು ದುಃಖ ಮರೆಯಬೇಕು ಆದರೆ ಮರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ… ದಯಾನಂದ ಮ. ಪಾಟೀಲ…..

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಕಾವ್ಯ ಸುಧೆ ಅವರ ಕವಿತೆ “ತೊಟ್ಟಿಲು” ಹಳ್ಳಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ತೊಟ್ಟಿಲು,ಅದನ್ನು ತೂಗುವ ಕೈಗಳೂ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಇಂದಿನ ದಿನಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೊಂದು……. ಹೈ ಟೆಕ್ ತೊಟ್ಟಿಲು ! ಸೆನ್ಸರ್ ಇರುವ ತೊಟ್ಟಿಲದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗೂಡುಸ್ವಿಂಗ್ ಮೋಟಾರು ಮೂಲಕ ಜೋಲಿ ಆಡುಲಾಲಿ ಹಾಡು ಪ್ಲೇ ಆಗೋ ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಸ್ಪೀಕರ್ಲೈಟ್ ಡಿಮ್ ಆಗಿರೋ ನೈಟ್ ಮೋಡ್ ಫೀಚರ್ ಬೇಬಿ ಅತ್ತ ಕೂಡಲೇ ನೋಟಿಫಿಕೇಷನ್ ಶುರುಬಿಸಿಯೋ ತಣ್ಣಗೋ 2 ಇನ್ 1 ಟೆಂಪರೇಚರುಫೋನ್ ವೈಫೈ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡುವಿಡಿಯೋ ಕಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ದು ಮುಖ ನೋಡು ರೋಬೋ ಕೈ ತೂಗಾಡಿಸಿ ಮಲಗಿಸುವುದು,ರಿದಮ್ ಪ್ರಕಾರ ಲಾಲಿ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು.ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆ ತಾಯಿ ಪ್ರೀತಿ ಸೇರು,ತೊಟ್ಟಿಲು 2.0 ಆದರೂ ಮಾಯೆ ಹಸಿರು…!!. ಕಾವ್ಯ ಸುಧೆ.

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ವಾಣಿ ಯಡಹಳ್ಳಿಮಠ ಗಜಲ್ ದಫನ್ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ,ಕಫ಼ನ್ ಸರಿಸಿ ನನ್ನನೊಮ್ಮೆ ನೋಡೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿಬಿಡಿನಿಂತ ಉಸಿರೂ, ಅವನ ಹೆಸರ ಉಸುರುವುದನೊಮ್ಮೆ ಕೇಳೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿಬಿಡಿ ನನ್ನವರೆನಿಸಿಕೊಂಡವರ ಹುಸಿ ಮಾತುಗಳು ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುತಿರುವವುಎರಡೇ ಪದಗಳಲ್ಲಾದರೂ ಪ್ರೀತಿಯನೊಮ್ಮೆ ಹೇಳೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿಬಿಡಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರಲು, ಹಾದಿಯಿಲ್ಲದ ಊರಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದೆ ಪಯಣಜನಾಜಾ ಹೊತ್ತವರ ಹತ್ತಿರ ಸುಳಿದೊಮ್ಮೆ ಹೋಗೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿಬಿಡಿ ನನ್ನೊಲವನು ದಿಟ್ಟಿಸಿದರೇ, ದೃಷ್ಠಿಯಾದಿತೆಂದು, ಎಂದೂ ನಾ ಕಣ್ಣೆತ್ತಲಿಲ್ಲನಾ ಹಗಲಲಿ ಬದುಕುತಿದ್ದ ಕನಸನೊಮ್ಮೆ ಬಾಳೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿಬಿಡಿ ನಿನ್ನ ನಜರಲಿ , ತನ್ನನು ಕಾಣಲು ತವಕದಿ ಕಾದಳು ಈ ವಾಣಿ ಅನುದಿನ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣ ಎದುರು ನಿಂತು, ಹಿಡಿ ಮಣ್ಣನೊಮ್ಮೆ ಹಾಕೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿಬಿಡಿ ವಾಣಿ ಯಡಹಳ್ಳಿಮಠ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಪ್ರಕಾಶ “ಸಾಧನೆ” ಚಿಂತನ ಮಂಥನ ಮಾಡು ಮನವೇಅರಿವಿನ ಪೊರೆಯ ಕಿತ್ತೆಸೆದು ನಾನಾ ವಿಧದ ಅಭಿರುಚಿ ಇರಲುರಸಸ್ವಾದನೆ ನಿನಗಿಹುದು ತಡೆಯುವರಾರು ನೀ ಸಾಗುತಿರಲುನಿನ್ನ  ಸಾಧನೆ  ದೃಢ ವಾಗಿರಲು ಕಲ್ಲುಮುಳ್ಳಿನ ದಾರಿಯಿದುಮೆಟ್ಟಿ ಸಾಗು ನೀ ಛಲವಿರಲು ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನಿಟ್ಟು  ಮುನ್ನಡೆಅಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟವೂ ಚಿಕ್ಕದೆ ನಿನ್ನೊಳಗಣ ಬಲವ ಕಾಣುನಿನಗೆ ಶಕ್ತಿಸ್ಫೂರ್ತಿಯದೇ ಒಮ್ಮೆ ಏರಿ ನೋಡು ಗುರಿಶಿಖರಕಷ್ಟ ಕೋಟಲೆಗಳು ಅದೋ ತೃಣ ಸಮಾನಸಾಧನೆಗೈದೆ ಅದೇ ನಿನ್ನ ಅಭಿಮಾನ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಪ್ರಕಾಶ.

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಜಯಶ್ರೀ.ಭ.ಭಂಡಾರಿ ಗಜಲ್ ಹಸಿರ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ನವಿರು ಬೆಳಕು ಬೀರುತಿದೆ ಉಸಿರಲಿ ಬೆರೆದ ಜೋಡಿಗೆ ಪವನ ಹರಸಿದಂತೆ ತೋರುತಿದೆ. ದೂರದಲಿ ಹೆಂಚಿನ ಮನೆ ಇದ್ದರೆ ಅದೆಷ್ಟು ಚೆಂದವಲ್ಲವೇ ಕರಗಳ ಚಾಚಿ ಮಲಗಿದ ದೃಶ್ಯ ಮೋಜು ತರುತಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಮರಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳ ಬಾಚಿ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡಿವೆ.ಉತ್ತರದ ದಿಕ್ಕಿನಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಸ್ವಾಗತ ಕೋರುತಿದೆ. ಮಂಗಳದ ಕೋಮಲೆಗೆ ಸುಖದ ದಾಂಪತ್ಯ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದೆಅಂಗಳದ ರಾತ್ರಿರಾಣಿ ಮದಿರೆಯಲಿ  ಕನಸು ಕರಗಿ ಸೋರುತಿದೆ. ಜೀವನದ ಸಿಹಿಕಹಿಗಳ ಅರಿವು ಜಯದ ಸೋಪಾನ ತೂಗುವುದು ಪಾವನದ ಬದುಕು ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡಿಯಿಟ್ಟು ಸಂಭ್ರಮ ಏರುತಿದೆ.ಶ್ರೀಜಯ.ಭ.ಭಂಡಾರಿ.

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಎನ್.ಜಯಚಂದ್ರನ್ “ಧರೆಯ ದಿವ್ಯಾಭಿಷೇಕ” ನೀಲಗಗನದ ನುಣುಪಿನ ಹಾಳೆಯಲಿಕರಿಮೋಡಗಳ ಕಲಾಸಂಗಮ;ಮಿಂಚಿನ ಬೆರಳಲಿ ಬರೆದ ಕವಿತೆಗೆಗುಡುಗಿನ ನಾದವೇ ಮಂಗಳಗಾನ. ಮಳೆ ಬಂದರೆ—ಭೂಮಿಯ ಮಸ್ತಕದಲಿ ಮುತ್ತಿನ ತಿಲಕ,ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಿಲಲಿ ಪರಿಮಳದ ಪರಿಮಳ,ಒಣಗಿದ ಜೀವದ ಎದೆಯೊಳಗೆಆಶೆಯ ಅಂಕುರದ ನವಚೇತನ. ಪ್ರತಿ ಹನಿಯೂಸ್ವರ್ಗದ ಕಲಶದಿಂದ ಜಾರಿದ ಅಮೃತಬಿಂದು;ಪ್ರತಿ ತುಂತುರುವೂಪ್ರಕೃತಿಯ ವೀಣೆಯ ತಂತಿಯಲಿ ಮೂಡಿದ ರಾಗ. ಗುಡ್ಡಗಳು ಹಸಿರಿನ ಶಾಲು ಆವರಿಸಿದರೆ,ಕಣಿವೆಗಳು ನಗುವಿನ ಹಾರ ತೊಟ್ಟವು;ಜಲಪಾತಗಳು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಜಡೆಯಾಗಿಬಂಡೆಗಳ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹರಿದವು. ನದಿಯು ನಾಚಿದ ನವವಧುವಾಗಿತಿರುವು ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ತಾಳ ಹಾಕಿದಳು;ಗಾಳಿಯು ಕೊಳಲಾಗಿ ನುಡಿದಾಗಮರಗಳು ಭಕ್ತರಂತೆ ತಲೆದೂಗಿದವು. ನವಿಲು ನೀಲಾಂಬರದ ನರ್ತಕನಾಗಿಮೋಡಗಳ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಕುಣಿದಿತು;ಕೋಗಿಲೆಯ ಕಂಠದ ಕಾವ್ಯಗಾನಕ್ಕೆವನದ ಹೃದಯವೇ ತಾಳವಾಯಿತು. ರೈತನ ಕಣ್ಣಲಿ ಮಳೆಯೊಂದುಸಂಪತ್ತಿನ ಕನಸಾಗಿ ಅರಳಿತು;ಹೊಲದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಣ್ಣುಕಣವೂಸುವರ್ಣ ಧಾನ್ಯಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ಬಿತ್ತಿತು. ಮಳೆಯೇ…ನೀ ಕೇವಲ ಜಲಧಾರೆಯಲ್ಲ,ಕರುಣೆಯ ಕಡಲು;ನೀ ಕೇವಲ ಋತುವಲ್ಲ,ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮ. ನೀ ಸುರಿದರೆಒಣಗಿದ ಬದುಕು ಹಸಿರಾಗುತ್ತದೆ,ಬತ್ತಿದ ಹೃದಯ ಗೀತವಾಗುತ್ತದೆ,ಬರಿದ ಭೂಮಿ ಭರವಸೆಯಾಗುತ್ತದೆ,ಮಾನವನ ಮನವು ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದ ತೇವವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾ ಮಳೆಯೇ,ನಿನ್ನ ಅಮೃತಧಾರೆಯ ಆಲಿಂಗನದಲ್ಲಿಈ ಧರೆ ಸದಾ ನಲಿಯಲಿ;ನಿನ್ನ ವೈಭವದ ವಂದನೆಯಲ್ಲಿಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಸಿರೂಅನಂತ ಕಾವ್ಯವಾಗಿ ಅರಳಲಿ! ಎನ್.ಜಯಚಂದ್ರನ್

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಹಿರೇಮಠ ಗಜಲ್ ತಪ್ಪು ಯಾರದೇ ಆಗಿರಲಿ ಕೇಳಿ ಬಿಡಿ ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಷಮೆಸರಿ ನಿಮ್ಮದೇ ಇದ್ದಿರಲಿ ಕೇಳಿ ಬಿಡಿ ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಷಮೆ ನಾ ನೀ ಅವರಿವರು ಮೇಲು ಕೀಳು ಬಿಟ್ಟುಹಾಕಿಹಿಂದೆ ಏನೇ ನಡೆದಿರಲಿ ಕೇಳಿ ಬಿಡಿ ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಷಮೆ ಸೇಡಿನಿಂದೇ ಕೇಡು ಕೋಪ ತಾಪ ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿಅರಿಯದ ಪ್ರಮಾದವಿರಲಿ ಕೇಳಿ ಬಿಡಿ ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಷಮೆ ತಪ್ಪಿ ಆಡಿದ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟ ಭಾಷೆ ಬದಲಾಗದುಸರಿ ತಪ್ಪುಗಳು ತೆಪ್ಪಗಿರಲಿ ಕೇಳಿ ಬಿಡಿ ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಷಮೆ ಕಲಹಗಳು ಇಂದಿನವಲ್ಲ ಬಾಳು ಕಟ್ಟಿದಂದಿನವುತೆರವು ಕೊಡುವುದಾಗಲಿ ಕೇಳಿ ಬಿಡಿ ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಷಮೆ ನಾಗರೀಕನೆನಿಸಿದ್ದೆ ಈ ನಾಲಿಗೆಯ ನಲಿವಿನಿಂದಅವರೇ ದೊಡ್ಡವರಾಗಲಿ ಕೇಳಿ ಬಿಡಿ ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಷಮೆ ಅನುಳ ಅಂತರಂಗದಿ ಪ್ರಶಾಂತತೆ ಮನೆ ಮಾಡಲಿಆತುರದ ಎಡರುತೊಡರಿರಲಿ ಕೇಳಿ ಬಿಡಿ ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಷಮೆ ಡಾ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಹಿರೇಮಠ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಭಟ್ ಬಳಗುಳಿ “ನನ್ನೆದೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ”‌ ನನ್ನೆದೆಯ ಗೂಡಲ್ಲಿ ಧಗಧಗಿಸುತಿದೆಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದೆಕೆನ್ನಾಲಿಗೆಆರಿಸಬೇಕಿದೆಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಮುನ್ನ….ದಡಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಬರುವ ಅಲೆದಡವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚಗೊಳಿಸುವಂತೆ……. ನನ್ನೆದೆಯ ಗೂಡನ್ನ ಆರಿಸಬೇಕಿದೆಆಹುತಿಯಾಗುವ ಮುನ್ನಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಿದೆಸುಟ್ಟುಹೋಗಿರಬಹುದೇ ಸುಡುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಕಿಗೆಮಳೆ ಹನಿಯ ಸಿಂಚನಹರಿಸಬೇಕಿದೆ….ಆರಿಸಬೇಕಿದೆನನ್ನೊಡಲ ಕಾವನ್ನ…. ದೂರದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಬರುತಲಿದೆಸುಟ್ಟ ವಾಸನೆತಂಪಾಗಿಸಬೇಕಿದೆಬಿಸಿಯಾದ ಒಡಲ ಕಾವನ್ನಆರಿಸಬೇಕಿದೆದೀಪ ಆರುವ ಮುನ್ನ…….ಹದಗೊಳಿಸಿ ಬಿತ್ತಬೇಕಿದೆಪ್ರೀತಿಯೆಂಬ ಬೀಜವನ್ನ …..ಮತ್ತೇ ನಳನಳಿಸಿ ಕುಣಿಯುವಂತೆಮಾಡಬೇಕಿದೆ ನನ್ನೆದೆಯ ಗೂಡನ್ನ….. ಕಾರ್ತಿಕ್ ಭಟ್ ಬಳಗುಳಿ

ಧಾರಾವಾಹಿ ಸಂಗಾತಿ-31 ಸವಿತಾ ದೇಶಮುಖ ಜಯದೇವಿತಾಯಿ ಲಿಗಾಡೆ ಜೀವನಗಾಥೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಮಹಾನ್‌ ಚೇತನ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಅತ್ಯಂತ ಧೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಪ್ರಖರ ವಾಗ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಜನಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರು ರಾಜಕೀಯ  ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು.  ಅವರ ಒಂದು ಭಾಷಣವೇ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ಕಿಡಿ, ಸಮಾಜದ ಕಳಕಳಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಚಲವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.  ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಲಿ, ಚುನಾವಣಾ ಕಣಕ್ಕಿಳಿದಾಗ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸಲು ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಜನಸಾಗರವೇ ಒಂದು ಸೂಜಿ ಬಿದ್ದರೂ ಅದರ ಶಬ್ದ ಕೇಳುವಷ್ಟು ಶಾಂತಿ ಆವರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಮಾತುಗಳು….ಸಮಾಜದ ಜಾಗೃತಿ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಜನಸೇವೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿದ್ದವು.ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ಅವರು ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಿಂತಲೂ ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಅವರ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ನಿರ್ಭೀತ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಜನಪರ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ  ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರೂ ಅವರನ್ನು ಅಪಾರ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.  ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೧ರ ಚುನಾವಣೆಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು  ಸಹಾಯ ಕೇಳಿ ಅವರನ್ನು ಕರೆದವರು…..ಲೋಕಸಭೆಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಶಿವಮೂರ್ತಿ ಸ್ವಾಮಿ, ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ ಶಿರೂರ, ಮಹಾದೇವಮ್ಮ ಪಾಟೀಲ,ಶಂಕರ ಥಣಿ ಮುಂತಾದವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಅವರು ಕರೆದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ತಾಯಿಯವರು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನತೆ ಅವರನ್ನು ಹರ್ಷಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.ಒಂದು ಭಾಷಣ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಆಲೋಚನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರು ವೇದಿಕೆಗೆ ಏರಿದಾಗ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಗೆಲುವಿಗಿಂತ ಸಮಾಜದ ಗೆಲುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಭಾಷಣದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿಮಾನ, ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಹಿತ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಉದ್ಧಾರ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷದ ಹೊಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ, ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತನೆ ಬೆಳೆಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು..*”ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಕೇಳಲು ಬಂದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಬದುಕು ಹೇಗಿದೆ, ನಿಮ್ಮ ನೋವು ಏನು, ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಒಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಗೆದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಸೋಲುವುದು ಸಹಜ.  ಸತ್ಯ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕಾಗಿರಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಕ್ಷವನ್ನು ನೋಡಿ ಮತ ಹಾಕಬೇಡಿ…ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮತ ನೀಡಿ.”*ಈ ಮಾತುಗಳು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ರಾಜಕೀಯಕ್ಕಿಂತ ಜನಸೇವೆ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಾರಿದರು* ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಜನರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಜನರು ಅವರನ್ನು  ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.ಒಮ್ಮೆ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಕ್ಷ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಯಿತು ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಯಿತು.  *ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರು ಜಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆ ಎಂದು ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. “ಗೆಲ್ಲಬೇಕಾದದ್ದು  ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ  ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಹಿತ” ಎಂಬುದೇ ಅವರ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು.*ಆದರೂ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರ ಉಳಿದರು. ಚುನಾವಣಾ ವೇದಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಅವರಿಗೆ ಮೂಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು  ದೇಶಭಕ್ತರ ತ್ಯಾಗ, ಬಲಿದಾನ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆದರ್ಶಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು. ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರೂ ಇದೇ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. .  ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಗತೊಡಗಿತು. ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ಹಂಬಲ, ಸ್ವಾರ್ಥ ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ ತಲೆ ಎತ್ತುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರು ನೋವಿನಿಂದ ಗಮನಿಸಿದರು.ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಬೋಧಿಸಿದ ಸತ್ಯ, ಅಹಿಂಸೆ, ಸರಳತೆ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಪರವಾದ ರಾಜಕಾರಣ ಕ್ರಮೇಣ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಭಾಸವಾಯಿತು.ಒಮ್ಮೆ ಆದರ್ಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಈಗ ಆ ಆದರ್ಶಗಳು ಕೇವಲ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದವು…..ಆದರೆ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಫಲನ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾತು ಮತ್ತು ಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಂತರ ಅವರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡಿತು. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಅವರ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ನೋಯಿಸಿತು. ಜನಸೇವೆಯೇ ರಾಜಕಾರಣದ ಆತ್ಮವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಗೆ  ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಹೈದರಾಬಾದ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಿ. ಕೃಷ್ಣರಾವ ಅವರು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ ಪ್ರಭಾವಿ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದ ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರು ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬರಲೇಬೇಕು ಎಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ, ವಾಗ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿತು.ಆದರೆ ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ತೀವ್ರವಾದ ಆತ್ಮಸಂಘರ್ಷ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.   ಅಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ತಮ್ಮ ಅಂತರಾತ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡರು.ಅವರು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು…..“ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಂತರಾತ್ಮ ಜನಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜಕಾರಣವು ಅಧಿಕಾರದ ದಾಹವೆ‌ ಆಗಿದೆ…. ಜನರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇರಬೇಕು. ಆದರ್ಶಗಳಿಲ್ಲದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ.ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಕ್ಷಣಿಕ ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ಬಂದದ್ದಲ್ಲ. ಅದು ದೀರ್ಘ ಆತ್ಮಪರಿಶೀಲನೆಯ ಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಅಧಿಕಾರ, ಹುದ್ದೆ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಿಂತ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಾನು ಹೋಗಲಾರೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರ ಸರಿದರು. ಅಧಿಕಾರದ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು.  ನಂತರ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಉದ್ಧಾರ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಶೋಷಿತ ವರ್ಗಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು.ಜಯದೇವಿತಾಯಿಯವರ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು  ತತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಈ ನಿಲುವು ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾರಿತು…..ಹುದ್ದೆಗಿಂತ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಅಂತರಾತ್ಮ ದೊಡ್ಡದು, ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕಿಂತ ಜನಸೇವೆ ಪವಿತ್ರವಾದುದೆಂದು. ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಉಳಿವು ಮತ್ತು ಶೋಷಿತ ವರ್ಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಧ್ಯೇಯ ಎಂದು ಅವರು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಹೋದದ್ದು ಅದೇ ಮೊದಲೂ, ಅದೇ ಕೊನೆಯೂ ಆಯಿತು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನವನ್ನು ಜನಸೇವೆ, ಕನ್ನಡದ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪುನರುತ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಆದರ್ಶ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕಿಯಾಗಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು. (ಮುಂದುವರಿಯುವುದು) ಸವಿತಾ ದೇಶಮುಖ