ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ವನಜಾಕ್ಷಿ ಬೆಟ್ಟದಾಲೂರು “ಎಲ್ಲಾ ವಿದಾಯವೂ ಅಂತ್ಯವೇನಲ್ಲ!” ಎಲ್ಲಾ ವಿದಾಯವೂ ಅಂತ್ಯವೇನಲ್ಲ! ಆ ಮಾಯಗಾರನಿಲ್ಲಿಹಾದಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಬಿಳಿ ಹೂವಿನಕ್ಷರಗಳಹರಡಿ ಬರೆದು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ—ಪತ್ರಗಳಓದಲು ಬಾರದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಕಣ್ಣಿನಾಳದ  ಕನ್ನಡಕ ತೆರೆದು ಓದುವವರಿಗಾಗಿ ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿಇನ್ನೂ ಹಸಿರಾಗಿಯೇ ಇದೆ ಬದುಕು;ಆದರೆ ಅದರ ಕೆಳಗೆಎಷ್ಟು ಪುಟ್ಟ ವಿದಾಯಗಳ ಪಕಳೆಗಳುಈ ವಿದಾಯವನ್ನು ಕಾಣಲುಕಣ್ಣಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು—ಹೂವು ತೊಟ್ಟು ಕಳಚಿದ ಶಬದವನ್ನೂಮೌನದಲ್ಲಿ ಆಲಿಸಬಲ್ಲಅಂತ:ಕರಣ ಬೇಕು! ಯಾವ ಶಬ್ದವೂ ಸಿಡಿಯದೆಪರಿಮಳ ಮಾಯವಾಗದೆಯಾವ ಕೈಯೂ ಬೀಳಿಸದೆಯಾರ ಕೈಗೂ ಸಿಗದೆಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಇಳಿಯುತ್ತಲೇ ಸಾಗಿದೆಕೆಲವು ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದುಕಿನಿಂದ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತಾರೆಒಮ್ಮೆ ನೆರಳಾಗಿದ್ದವರುಒಂದು ದಿನ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ;ಆಪ್ತರೆನಿಸಿದ್ದವರುಮನೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲೇಅಪರಿಚಿತರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ನೆಲ ಮಾತ್ರಬಿದ್ದದ್ದನ್ನೂ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ,ಯಾರನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ!ಮಣ್ಣಿಗೆ  ಬಿದ್ದಿದ್ದನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡುಕಾಪಿಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಬದುಕಿನ ದೊಡ್ಡ ಸತ್ಯ ಇದೇನಮ್ಮಿಂದ ದೂರವಾದದ್ದೆಲ್ಲನಾಶವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲಅದು ನಮ್ಮೊಳಗೆಬೇರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆಈ ಹೂವುಗಳಂತೆಕೆಲವರು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡರೂಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲಾ ಅವರುನಡೆದುಹೋದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲನಮ್ಮ ಮೌನದೊಳಗೆ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ.ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಕಥೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಇಂದು ಈ ಬಯಲು ಕೇವಲಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಲ್ಲ ಹಲವುರೂಪಾಂತರದಿಂದಹಿಂದೆ ಯಾರೋ ಇದ್ದರುಎಂಬ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಕೊಂಬೆತನ್ನ ಖಾಲಿತನವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ—ಹೊಸ ಮೊಗ್ಗಿಗಾಗಿಮೌನವಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆಮುಗ್ಧತೆಯ ಹುಟ್ಟುಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಮರದ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಹೂವುಗಳುನಮಗೆ  ಕೇಳುತ್ತಿವೆ:“ಬದುಕಿನಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗುವುದೇ ಅಂತ್ಯವೇ?ಅಥವಾನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ನಂತರವೂನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬದುಕುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆಯೇ ಆಪ್ತರು  ನೋಯಿಸಿದವರು ಪ್ರೀತಿಕೊಟ್ಟವರು ದ್ವೇಷಿಸಿದವರೂ .. ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತಿದಿನಹುಟ್ಟುವುದನ್ನೂ ಕಳಚುವುದನ್ನೂಒಂದೇ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಸಂಭ್ರಮದಿಂದಆಚರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ;ನಾವು ಮಾತ್ರಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಬದುಕು ಎಂದೂ,ಉದುರಿದ್ದನ್ನು ಅಂತ್ಯವೆಂದೂತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ವನಜಾಕ್ಷಿ ಬೆಟ್ಟದಾಲೂರು

ಅನುಭವ ಸಂಗಾತಿ ರೋಹಿಣಿ ಜೆ. “ದುಗ್ಗಟ್ಟಿ ದುರ್ಗಿ” ಎಂದಿನಂತೆ ನಾನು ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಸಾಯಂಕಾಲ ಚಾಮರಾಜನಗರದಿಂದ ಯಳಂದೂರಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದೆ. ಈಗಿನ ಬಸ್ಸುಗಳ ರಸ್ಸಂತೂ ಯಪ್ಪಾ! ಈ ಪ್ರಯಾಣವೇ ಸಾಕೆನಿಸುವಷ್ಟು ಬೇಸರ ತರಿಸಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಬಸ್ಸಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕರೆ ಹೆಚ್ಚು. ಒಂದು ದಿನ ಹೀಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಸ್ಸಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭ ಬಸ್ಸು ಚಲಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆಗ ಒಂದು ಅಜ್ಜಿಯ ಬೈಗುಳ ಅಥವಾ ಜೋರು ಮಾತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ ಕಿವಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಆದದ್ದಿಷ್ಟೇ ಅಜ್ಜಿ ನಿಂತಿದ್ದರು ಕೆಳಗೆ ಅವಳ ಹಿಂದಿನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಒಂದು ಲೀಟರ ನೀರು ತುಂಬಿದ್ದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಾಟಲ್‌ ಕೆಳಗೆ ಬಿತ್ತು ಅಜ್ಜಿ ತನಗೆ ಬಿದ್ದಿತೆಂದು ಅಂಜಿಬಿಟ್ಟರು. ಸುಮಾರು ಒಂದರಿಂದ ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು ನಡೆದರೂ ಅಂತಹ ಜಗಳವೇನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಬಸ್ಸು ಚಲಿಸಲು ಶುರುವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ. ನನಗೋ ಏನೋ ಕುತೂಹಲ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು. ನನ್ನ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು ಎಂಭತ್ತರಿಂದ ಎಂಭತ್ತೈದು ಆಗಿರಬಹುದು ಆಕೆಯ ವಯಸ್ಸು. ನಿಂತೇ ಇದ್ದಾಳೆ ಅವಳು ಒರಗಿ ನಿಂತಿರುವಲ್ಲಿಯೇ ಇಬ್ಬರು ಪಿಯುಸಿ ಓದುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿದ್ದಾರೆ. ನನಗೆ ಹೇಅಗೆ ತಿಳಿಯಿತು ಎನ್ನುವಿರಾ ಕೊರಳಪಟ್ಟಿಯಿಂದ. ನಾನು ನೋಡಿದೆ ಅವರು ಸೀಟ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡ್ತಾರೇನೋ ಅಂತ. ಅವರು ತಲೆಎತ್ತಿ ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಿ ಆ ಅಜ್ಜಿ ಸೀಟು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಿ ಅನ್ತಾರೋ ಎನ್ನುವಂತೆ ತನಗೇನೂ ಅರಿಯದಂತೆ ತಮ್ಮದೇ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ಮೊದಲೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಕರು ನಮಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಸೀಟ್‌ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕು, ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು, ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬೇಕು ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಅದನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಅಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೂ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಬಂದಾಗ ನಮಗರಿವಿಲ್ಲದೆ ಎದೆಯ ದನಿ ಜಾಗೃತಗೊಂಡು ನಮ್ಮಿಂದ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗಂತೂ ಹೇಳುವವರಿಲ್ಲವೋ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲವೋ, ಬೇರೆಯವರಿಗಿರಲಿ ಸ್ವಯಂ ತನಗೆ ಕಲಿಸಿರುವ, ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಗುರುಗಳೇ ಬಂದರೂ ಒಂದು ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನೂ ಹೇಳದೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆರಾಮಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹವರಿಂದ ಏನನ್ನಾದರೂ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಮ್ಮದೇ ತಪ್ಪು. ಎಲ್ಲರೂ ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು ಈಗಲೂ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಸಂಸ್ಕಾರ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಬಹುಪಾಲು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿವೆ. ಗರ್ಭಿಣಿ, ಸಣ್ಣಮಗುವಿನ ಬಾಣಂತಿ, ವೃದ್ಧರು ಯಾವುದೂ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ. “ಅವರನ್ಯಾರು ಬಾ ಅಂದಿದ್ದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು ತಾನೇ ಸುಮ್ಮನೆ ತೆಪ್ಪಗೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆಯೆ ಹೊರತು ಕುಂತಲ್ಲಿಂದ ಅಲುಗಾಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಈಗಂತೂ ಫ್ರೀ ಬಸ್‌ ಅನ್ನುವ ಒಂದು ನೆಪ ಸಾಕು ಎಲ್ಲರನ್ನು ಬೈಯುವುದಕ್ಕೆ. ಒಮ್ಮೆ ಮೂರು ಸೀಟಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಿಟಕಿ ಪಕ್ಕ ನಾನು ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ಮುಂದಿನ ಊರಿನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪಕ್ಕದ ಸೀಟುಗಳು ಖಾಲಿ ಆದವು ನನ್ನ ಪಕ್ಕ ಒಂದು ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗಿ ಅವಳ ಪಕ್ಕ ಒಂದು ಹುಡುಗ ಬಂದು ಕುಳಿತರು. ನಾನು ಅಯ್ಯೋ ಆಕೆಗೆ ಮುಜುಗರ ಆಗಬಹುದು ಎಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಿದು ಕುಳಿತೆ ಅವಳೇನು ನನ್ನತ್ತ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ! ಆಮೇಲೆ ಗೊತ್ತಾದದ್ದು ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅವಳು ಟಪಟಪ ಅಂತ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರಿಬ್ಬರು ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಎಂಬುದು ತಡವಾಗಿ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂತು. ಇದಾದ ನಂತರ ಅದರ ಮುಂದಿನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನ ಹತ್ತಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ವಯಸ್ಸಾದವಳು ಮುಖ ಮುಖ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು ನಾನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ ಎದ್ದು ಸೀಟು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬದಿಯಲ್ಲಿದೀನಿ ಏನು ಮಾಡಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಆಕೆ ಆ ಹುಡುಗನನ್ನು ಬಾಯಿಬಿಟ್ಟು ಕೇಳಿದಳು “ಮಂಡಿನೋವು ಸ್ವಲ್ಪ ಸೀಟು ಬಿಡಪ್ಪ”. ನಾನು ಅಂದುಕೊಂಡೆ ತನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಲಿಕ್ಕಾದರೂ ಸೀಟು ಬಿಡಬಹುದೆಂದು. ಆದರೆ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಏನೆಂದರೆ ಅದೆಲ್ಲ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ತಂತ್ರಗಳೆಂದು ಇವನಂತು ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏಳಲು ಸಿದ್ಧನಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವಳೂ ಕೂಡ ಏಳು ಎನ್ನಲಿಲ್ಲ. ಪಾಪ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಆ ಅರೆಗಳಿಗೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅವರು ಏಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾರು. ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತರು. ನನಗೆ ಯಾಕೋ ಸರಿಬರಲಿಲ್ಲ “ಬನ್ನಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ” ಎಂದು ಎದ್ದು ಅವರನ್ನು ದಾಟಿ ಈ ಕಡೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಆಗಲೂ ಅವನೇನು ಏಳಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಂಡಕ್ಟರ್‌ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸೀಟು ಮಾಡಿ “ಇಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿ” ಎಂದು ಕರೆದು ಕೂರಿಸಿದರು. ನನ್ನ ಸೀಟು ನನಗೆ ಉಳಿಯಿತು. ಇದನ್ನು ಯಾಕೆ ಹೇಳಿದೆ ಎಂದರೆ ಇವತ್ತು ಬಹುಪಾಲು ಯುವಮನಸ್ಸುಗಳ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗೆ ಇದೆ. ತಮಗೂ ಒಂದು ದಿನ ಹೀಗೆ ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರಿವಿರಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ವಯಸ್ಸಾದ ಅಜ್ಜಅಜ್ಜಿಯರ ಜೊತೆ ಜೀವನ ಕಳೆಯುವುದು ಕಡಿಮೆಯೇ ಅಲ್ಲವೇ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬ, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳೇ ಸಾಕು ನಾವು ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಮರ್ಯಾದೆ, ಮನ್ನಣೆ, ಅವರ ಮಹತ್ವ ಎಲ್ಲವೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಇಂತಹ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಬರುವ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬೇವು ಬಿತ್ತಿ ಬೆಲ್ಲವ ಬಯಸಿದಡೇನು ಫಲ ಅಂದಿಲ್ಲವೇ ಹಿರಿಯರು. ಬಹುಪಾಲು ಯುವಕರು ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಟು ಬಿಡುವುದಿರಲಿ ಮಕ್ಕಳು, ವೃದ್ಧರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೋಡದೆ ನೂಕಿ ಬೀಳಿಸಿ ತಾವು ಬಸ್ಸು ಹತ್ತಿ, ತಮ್ಮ ಪ್ರೇಯಸಿಗೂ ಸೀಟು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ನಾನು ಯಾವ ಧೈರ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಯುವಜನರಲ್ಲಾಗಲಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಲಿ ಏನಾದರೂ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಆದರೂ ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ಖಂಡಿತ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಇವರನ್ನು ಆ ಅಜ್ಜಿಗೆ ಸೀಟು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಿ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಕೇಳಲಿ. ನನ್ನೊಳಗಿನ ಶಿಕ್ಷಕಿ “ಹ್ಞೂ ಕೇಳು, ಪಾಪ ಅಜ್ಜಿ, ತುಂಬಾ ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರೆ ನನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ವಿವೇಕ “ಬೇಡ, ತಿರುಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸುಮ್ಮನೆ ಅವಮಾನ ಅವರೇನು ಮಾತು ಕೇಳಲು ನಿನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ? ಕೇಳಬೇಡ” ಎನ್ನುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಸ್ಮಯ ಏನೆಂದರೆ ಈ ಅಜ್ಜಿಯೂ ಯಾರನ್ನೂ ಅಷ್ಟೇ ಯಾಕೆ ತನ್ನ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಆ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.  ಆಕೆಗೆ ಸಂಕೋಚ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಈ ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿ ಸೀಟು ಬಿಡದಂತಹ ಎಷ್ಟೋ ಅನುಭವಗಳು ಆಗಿರಬಹುದು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಮ್ಮನಿರಬಹುದು ಎನಿಸಿತು. ಬಹುಶಃ ಎರಡನೆಯದೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸ. ಆದರೂ ಆಕೆ ನನ್ನಲ್ಲೇನೋ ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ನನ್ನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳನ್ನು ಅಡಿಯಿಂದ ಮುಡಿಯವರೆಗೂ ನೋಡಿದೆ ಏನೋ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಕೆಂಪು ಸೀರೆಗೆ ಉದ್ದ ತೋಳಿನ ಕೆಂಪು ರವಿಕೆ, ಮೈಯೆಲ್ಲ ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ್ದ ಒರಟು ಕಪ್ಪು ಚರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ಕೈಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.‌ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಬಳೆ ಕನಕದ್ದೋ, ಕೃತಕದ್ದೋ ತಿಳಿಯದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಣ್ಣ ಮಾಸಿತ್ತು. ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ನೆತ್ತಿಯ ನಾಗರದ ಆಕಾರದ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಅಗಲವಾದ ಮೂಗುತಿ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲೂ ಇತ್ತೇನೋ ನಾ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಅಜ್ಜಿಯರು ಹೀಗೆ ಎರಡೂ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಮೂಗುತಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಚಿನ್ನದ ಆಸೆಗಾದರೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಎನ್ನುವುದೂ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವರ ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಯಾವ ಬಗೆಯದೋ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲು ನಾವಾರು? ಈಗ ಆ ವಿಷಯ ಬಿಡಿ. ಇನ್ನು ಆಕೆಯ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹಳೆಯದಾದ ಬಿಳಿ ಏಳು ಹರಳಿನ ಓಲೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೂರು ಹರಳು ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದ್ದವು. ಇನ್ನು ಅವಳ ತಲೆಯಂತೂ ಪೂರ್ತಿ ನರೆತಿತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಕೂದಲಿಗಿಂತ ಬುರುಡೆಯೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು ಇರುವ ಕೆಲವು ಕೂದಲಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಇನ್ನು ಅವಳ ಪಾದಗಳು ಚಪ್ಪಲಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿದ್ದವು. ನನಗೆ ಯಾಕೋ ಮರುಕ ಜೊತೆಗೆ ಕುತೂಹಲ ಈ ವಯಸ್ಸಲ್ಲಿ ಈ ಬಿರುಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಬರಿಗಾಲಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿತ್ತು ಈ ಅಜ್ಜಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿರೋದು ಬಿಟ್ಟು ಅಂತ. ಕಪ್ಪನೆಯ ಆ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಏನೇನೋ ಗಾಯದ ಗುರುತು ಚರ್ಮ ಸುಲಿದ ಕುರುಹುಗಳು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿತ್ತು. ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಆರೇಳು ಈರುಳ್ಳಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಳು. ಅದನ್ನೂ ಹಿಡಿದೇ ಚಾಮರಾಜನಗರದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಳು. “ಇದು ಅವಳೇ ಬೆಳೆದಿದ್ದಿರಬಹುದಾ ಅಥವಾ ಮಗಳ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೊಟ್ಟು ಕಳಿಸಿರಬಹುದಾ ಹೀಗೆ ಏನೇನೋ ಆಲೋಚನೆ. ಮನಸ್ಸು ಅವಳೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿಸಲು ತವಕಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗಾಗಲೇ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ನೀರಿನ ಬಾಟಲ್‌ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ತಿರುಗಿ ಏನಾದರೂ ಅಂದುಬಿಟ್ಟರೆ ಭಯ ಸುಮ್ಮನಾದೆ. ಆದರೆ ಅವಳು ಮಾತ್ರ ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಲಂಕೇಶರ ಕವಿತೆಯ ಅವ್ವ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಬಂದುಹೋದಂತೆ. ಅವಳೂ ನನ್ನನ್ನು ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ ನೋಡಿದಳು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ನಿಂತಳು. ಆ ವಯಸ್ಸಲ್ಲಿ ವಾಲಾಡುವ ಬಸ್ಸಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲುವುದು ಅಸಾಧ್ಯದ ಮಾತು. ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ ದಾಟಿ ಆಗಿತ್ತು. ಬಸ್ಸು ಮಂಗಲ ದಾಟಿ ಮರಳ್ಳಿಗೆ ಬಂತು. ಮಧ್ಯೆ ಎಲ್ಲೂ ಬಸ್ಸು ನಿಲುಗಡೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಬಹುಶಃ ಅವಳು ಸಂತೇಮರಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದೆ ಅದೂ ತಪ್ಪಾಯಿತು. ಆಕೆ ನಿಂತೇ ಇದ್ದಳು ಸೀಟು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಖಾಲಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಈಗಲಾದರೂ ಅವರನ್ನು ಕೇಳೋಣ ಅಜ್ಜಿಗೆ ಸೀಟ್‌ ಬಿಡಿ ಎಂದು ಅನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಗಟ್ಟಿತನವನ್ನು ನಾನೇ ಪೊಳ್ಳಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ, ನಾ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲೆ ಎಂಬ ಅವಳ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಾ ಕುಗ್ಗಿಸಿಬಿಟ್ಟಂತಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಸುಮ್ಮನಾದೆ ಇನ್ನು 5-6 ನಿಮಿಷ ಕಳೆದರೆ ನನ್ನೂರು ಬಂದು ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಆಗಲಿ ಅವಳನ್ನು ಮಾತಾಡಿಸಿ ಬಿಡಬೇಕೆನಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿಸಿಯೇ ಬಿಟ್ಟೆ! “ಯಾವ ಊರಿಗೆ ಹೋಗ್ತಿದೀರಾ ಅಮ್ಮ, ಮರಳ್ಳಿ ಅಲ್ವಾ?” “ಇಲ್ಲಕವ್ವ ಯಳಂದೂರ್ಲಿ ಇಳ್ಕತೀನಿ” “ಚಪ್ಪಲಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಾರದಾ ಕಾಲಿಗೆ ಬರಿಗಾಲಲ್ಲಿದೀರಲ್ಲ” “ಒಂದ್ಸಲಿ ಆಕಂಡು ಬಿದ್ಬುಟ್ಟಿ ಅದ್ಕೆ ಚಪ್ಲಿ ಆಕಳದ ಬುಟ್ಬುಟ್ಟಿನಿ” “ಅಯ್ಯೋ ಹೌದಾ! ಛೇ..” ಎಂದು ಮುಂದೆ ಮಾತಾಡಲು ಹೋದೆ ಅವಳೇ ಹೇಳಿದಳು ತಾನು ಮೈಸೂರಿಂದ ನಂಜನಗೂಡು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದುದಾಗಿ ಈಗ ಯಳಂದೂರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ತನ್ನೂರನ್ನೂ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದಳು. ತನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ ಉರೊಪ್ಳೆ(ಕೀವುತುಂಬಿದ,ಉರಿಯುವ ಗುಳ್ಳೆ) ಆಗಿ ತುಂಬಾ ಉರಿ ನಡೆದಾಡಕೆ ಆಗ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಒಸಿ ದಿನ ಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲ ಏನೇನೋ ಹೇಳಿದಳು ನನಗೆ ಅರೆಬರೆ ಅರ್ಥ ಆಯ್ತು. ಕಾಲಿಗೆ ಗಾಯ ಆದದ್ದು ಅರ್ಥ ಆಯ್ತು ಅನುಕಂಪದಿಂದ “ಹೌದು ನೋಡಿದೆ ನಿಮ್ಮ ಕಾಲನ್ನ” ಎಂದೆ. “ಹೌದಾ ನೋಡಿದ್ರ್ಯಾ” ಎಂದು ನನ್ನ ನೋವನ್ನು ಯಾರೋ ಆಪ್ತರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಅವಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗು ಬಂತು. ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ “ಮೈಸೂರಿಗೆ ಯಾಕೆ ಹೋಗಿದ್ದು ಅಷ್ಟು ದೂರ”, ಅವಳೆಂದಳು “ಈರುಳ್ಳಿ ತರೋಕೆ”. ಇನ್ನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಆಯಿತು ನನಗೆ ಅವಳೇ ಮುಂದುವರೆದು ಹೇಳಿದಳು “ಆರ್‌ ಎಂ ಸಿ ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ ಈರುಳ್ಳಿ ತರಾಕೆ ಆಗಾಗ ಹೋಗ್ತಿರ್ತೀನಿ ಅರಿವೊತ್ತು” ಮುಂಜಾನೆಯೇ ಹೋಗಿದ್ದುದಾಗಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾದುದರಿಂದ ಹಸಿವಾಯ್ತದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಊಟಮಾಡಿ ಹೋಗಲು ಯಳಂದೂರಿಗೆ ಬಂದಿರುವಂತೆ ಏನೋ ಹೇಳಿದಳು ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈರುಳ್ಳಿಯನ್ನು ಮರಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದಾಗಲೇ ನಾನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. “ನಾನೂ ಯಳಂದೂರೇ ಅಮ್ಮ ಕೊಡಿ ಅಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಇಡ್ಕೋತೀನಿ” ಎಂದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದಾಗ ತಿಳಿದ ಮಾಹಿತಿ ಅವಳ ಊರು ದುಗ್ಗಟ್ಟಿ. ಯಳಂದೂರಿನಿಂದ ಐದು ಕಿಮೀ ದೂರ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೋಗಿ

ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ,ಹೊಸ ಓದು: ನಾಗರಾಜ್ ಹರಪನಹಳ್ಳಿ “ಸೀಮೆ ಜಾಲಿ” ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದ ತೇಜಾವತಿ ಸೀಮೆ ಜಾಲಿಯ* *ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದ ತೇಜಾವತಿ ಹೊಸ ಓದು: ನಾಗರಾಜ್ ಹರಪನಹಳ್ಳಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕವಯಿತ್ರಿ  ತೇಜಾವತಿ ಹೆಚ್.ಡಿ.   ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ‌‌‌ . ಸೀಮೆ ಜಾಲಿ ಕವನ ಸಂಕಲನ 2026ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 2025 ನೇ ಸಾಲಿನ ಸುಶೀಲಾ ಸೀತಾರಾಮಶೆಟ್ಟಿ ಸ್ಮಾರಕ ಕವಿತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ‘ಸೀಮೆ ಜಾಲಿ ‘ಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಕೇಂದ್ರಿತ ಹೂರಣದ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು  ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ. ತೇಜಾವತಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಂಕಲನ ಇದು‌. ಮೊದಲ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಮಗುವೊಂದು ಬೆರಗು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಸಮಾಜವನ್ನು ನೋಡುವ ಅಚ್ಚರಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಭಾವ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಮಿಶ್ರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕವಿಯೊಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಾನಸಿಕ ಅಂತರ ( ಸೈಕಿಕಲ್ ಡಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ )  ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು , ಹೊರ ಜಗತ್ತು ಗಮನಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ತೇಜಾವತಿಯ ‘ಸೀಮೆ ಜಾಲಿ’ ಯನ್ನು ಓದುವಾಗ , ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾಲದ ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿಯನ್ನು ಮಾತಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು.‌ ಮಾಗಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಳ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿನ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ತೊಳಲಾಟ, ಒಳ ಬೇಗುದಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ  ಸ್ತ್ರೀ ಎದುರಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ತೇಜಾವತಿ ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕವಯಿತ್ರಿ ಅನಿತಾ ಪಿ.ತಾಕೋಡೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುವಂತೆ  ವಾಯಿದೆ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೂಡಾ ಚುಚ್ಚಲು ಶುರುವಿಡುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವ ಕಟು ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಚುಚ್ಚುವ ಸೀರೆ ಕವಿತೆ , ಸಹೃದಯರನ್ನು ಸದಾ ಕಾಡುವ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ‌‌. ಕನ್ನಡದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಯಿತ್ರಿ , ವಿಮರ್ಶಕಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಎಲ್ .ಪುಷ್ಪಾ ಅವರು ತೇಜಾವತಿ ಅವರ “ಸೀಮೆ ಜಾಲಿ ” ಕವಿತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಕವಿತೆಗಳು ವಿಷಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿನ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ,ಸುಸ್ತಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅದು ಸಮಾಜ ದೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಎದುರಿಸುವಲ್ಲಿ, ಗುಂಡು – ಹೆಣ್ಣು, ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಲೆದೋರುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ‌ . ‘ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ನಿಷ್ಠೆಗಳು, ಸಂಸಾರಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವ , ಗಂಡ‌ ಗೆಳೆಯನಾಗದ ಅಘಾತ – ಹೀಗೆ ಹಲವು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ತೇಜಾವತಿ ಕವಿತೆಗಳು ಮಾತಾಡುತ್ತವೆ’ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹೇಳಲಾರದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ತೇಜಾವತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ‌ . ಹಾಗೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಸೋಲಿನಲ್ಲೂ ಆಕೆಗೆ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತಾರೆ.ಸೀಮೆ ಜಾಲಿ ಕವಿತೆ ಬದುಕಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಶಾವಾದಾವನ್ನು ಕವಯಿತ್ರಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾಳೆ.  ಕವಿಯ ಅಪ್ಟಿಮಿಸಜಂನ್ನು ಜೀವ ಸಂಕುಲಕ್ಕೆ , ಸುತ್ತಣ ಜಗತ್ತಿಗೆ  ಬಿತ್ತುತ್ತಾರೆ. *“ಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳೇ ಹೀಗೆ**ಆಕರ್ಷಕ ಸೀರೆಯ ಹಾಗೆ**ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಕಂಫರ್ಟ ಝೋನ್* *ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅವು**ವಾಯಿದೆ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಚುಚ್ಚಲು ಶುರುವಿಡುತ್ತವೆ”*(ಚುಚ್ಚುವ ಸೀರೆ) “ಚುಚ್ಚುವ ಸೀರೆ” ಕವಿತೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಬದುಕನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವದ ಕಠೋರತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. *’ ಏನು ಮಾಡುವೆ? ‘* ಎಂಬ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಚೆಂದದ ರೂಪಕದ ಮೂಲಕ ಕ್ರೂರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಡುವೆ ಬದುಕಿನ ಚೆಲುವು ಹುಡುಕುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಕಾಣಿತ್ತದೆ.ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹೊಳೆಯುವಾಗ ಅವು ಕತ್ತಲನ್ನು ನುಂಗುವ ಅಚ್ಚರಿ, ನದಿಗಳು ನಿತ್ಯ ಶುಭ್ರತೆಗಾಗಿ ನಿತ್ಯ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಚಲನಶೀಲತೆ, ಗಿಡ ಮರಗಳು ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭೂಮಿಗೆ, ತಾಯಿಬೇರು ಬಿಟ್ಟು ನಿಲ್ಲುವ ಗಟ್ಟಿತನ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರಳುವ ಹೂಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಯಕ, ನ್ಯಾಯಾ ದೇವತೆ ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಬಗೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವನ್ನು ಸಹೃದಯರ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ ಕವಯಿತ್ರಿ. ಒಳಗೆ ಅತ್ತು ಹೊರಗೆ ನಗುವ ಬುದ್ಧನ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೆ, ಕೊನೆಗೆ ಬದುಕು ಭಾರ ಎನಿಸಿದಾಗ ತಾನೇ ಬುದ್ಧಳಾಗುವ ಕವಿ ಮಹೋನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಬಲ್ಲ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಂದೇಶವನ್ನು ‘ ಏನು ಮಾಡುವೆ ‘ ಕವಿತೆ ಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. *”ಮೂರು ದಿನದ ಬದುಕು**ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಸೋರಿ**ಸಮಾಧಿಯಾಗುವಾಗಬೊಗಸೆ ತುಂಬಿದ್ದ**ಕನಸುಗಳೆಲ್ಲ ಬೆರಳ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು* *ಈಗೀಗ ಆ ಜೀವಕ್ಕೆ**ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳ ವ್ಯಾತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ**ಕಣ್ಣ ತುಂಬುವ ನಿದ್ದೆಯ ಸುಳಿವಿಲ್ಲ”*(ವಲ್ಲಿಯ ಗಂಟು) “ವಲ್ಲಿಯ ಗಂಟು” ಬಾಲ್ಯವನ್ನು , ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪ್ರೀತಿ, ವಾತ್ಸಲ್ಯ ‌ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಹೊರಟು ಹೋಗುವ ಅನಾಥ ಭಾವ ಕಥನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕವಿತೆ ಓದುವಾಗಲೇ ಒಂದು ಲಹರಿ ಸಹೃದಯರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪೂರ್ಣವಾದ ಕವಿತೆ ನಾನು ;ಹೌದುನಿಮ್ಮ ಊಹೆಯೂ ನಿಜವಾಗಿದೆಕವಿತೆಯಾಗಲು ಹೊರಟವಳ ಅರ್ಧ ಕವಿತೆ ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕವಯಿತ್ರಿಯ ವಿನಮ್ರತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪುಟದಲ್ಲಿನ ಕವಿತೆಗಳುತಾನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಹೋರಾಟದ ಹಾದಿಯ ನೆನೆದುನೋವಿನ ನಗೆ ಬೀರುತ್ತವೆ;ಕೊನೆಗೂಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆ ಗೆದ್ದಿತಲ್ಲ ಎಂದು. ನಾಗರಾಜ್‌ ಹರಪನಹಳ್ಳಿ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ  ಸುಹಾಸ್ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಭಾವಗೀತೆ ಈ ಬದುಕ ಬದುಕುವುದ ಕಲಿಯಲು ಈ ಬದುಕು ಸಾಕೇ?ಈ ಬದುಕ ಸವಿಯ ಸವಿಯಲು ಈ ಬದುಕು ಸಾಕೇ? ನಿನ್ನ ಜೀವನವೇ ಒಂದು ಹಾಡು,ಅದರ ಸಾಲು ಬರೆದವರಾರು?ಅರಿಯದ ಪದಗಳಿಗೂ ಅರ್ಥವಿದೆ,ಲಯದಲಿ ಹಾಡಿದರೆ ಹಿತವಿದೆ. ಹಾಡಿನ ಭಾಷೆಯೇ ಬೇರಾದರೂ,ಭಾವಕ್ಕೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ ಭಾಷಾಂತರ;ಇದ್ದರೂ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಅಂತರ,ನಿನ್ನ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸು ನೀ ನಿರಂತರ. ಯಾರದೋ ರಾಗಕ್ಕೆ, ಯಾರದೇ ತಾಳಕ್ಕೆ,ನಿನ್ನ ಸ್ವರವನ್ನು ಶ್ರುತಿಯಲಿ ಸೇರಿಸು;ಜೀವವು ಜನನಿಯದು,ಜೀವನ ನಿನ್ನದು.  ಸುಹಾಸ್ ಶ್ರೀವತ್ಸ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ ಅವರ ಗಜಲ್‌ ಜುಲ್ ಖಾಫಿಯಾ ರದೀಫ್ ಸಹಿತ ನಿನ್ನಂದವ ನೋಡುವ ಭಾಗ್ಯ ಸಾಕೆನಗೆ ಅಪ್ಪುಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲತುಟಿ ಹೊರಡಿಸುವ ಸುಹಾಸ ಬೇಕೆನಗೆ ಸಲಿಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ ಹೃದಯಾಂತರಾಳದಿ ಚೂರು ಸ್ಥಾನವ ನನಗೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುನಿನ್ನ ಸನಿಹ ಇರುವ ಸುಖ ಮಾತ್ರ ನೀಡೆನಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ “ನಾನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಸುವೆ” ಎಂಬ ಉಲಿ ಕೇಳಲು ಕಾತುರ ನಾನುಬಿಗಿ ಬಾಹು ಬಂಧನದ ಸಖ ಬೇಡೆನಗೆ ಹುಸಿನಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ ನಿನ್ನೂಂದಿಗೆ ಸಹ ಬಾಳ್ವೆ ಎಂದಿಗೂ ಊಹಿಸಿ ಆಸೆ ಪಟ್ಟಿಲ್ಲಸಣ್ಣೊಂದು ಪ್ರೀತಿಯ ಕುಡಿನೋಟ ಬೀರೆನಗೆ ಕಾಡಿಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ ಕೃಷ್ಣಾ! ಗರತಿ ರಾಧೆ ಸದಾ ರಮಿಸಿದಳು ಮಧುರೆಯಲಿ ನಿನ್ನಅಯ್ಯೋ ಪಾಪವೆ ಎನುತ ದಯೆ ತೋರೆನಗೆ ಮೈಲಿಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ  

ಶರಣ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ.ಶಶಿಕಾಂತ್‌ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಸಾವಿಲ್ಲದ ಶರಣರು ಬಸವ ಪ್ರೇಮಿ ಸಿರಿಗೆರೆಯ ಸಿರಿ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ದಾವಣಗೆರೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಹೀಗೆ ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವ ಜ್ಯೋತಿಯ ಬೆಳಕಾಗಿ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಶಿವಯೋಗದ ಸಿರಿ ತರಳಬಾಳು ಶ್ರೀ ಮಠದ 20ನೆಯ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ. ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 1914ರಂದು ಬಸವ ಜಯಂತಿಯಂದು ಜನಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು 1940ರ ಬಸವ ಜಯಂತಿಯಂದೇ ತರಳಬಾಳು ಪೀಠದ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾಗಿ ಸಮಾಜಸೇವಾ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.  ಆ ಮೂಲಕ ಮಠದ 20ನೆಯ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾಗಿ ಮಠಗಳ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ ಮೊದಲಿಗರು ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಮಠದ ಆಡಳಿತದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದಾಗ ಸಿರಿಗೆರೆ ಮಠ ದುಗ್ಗಾಣಿ ಮಠವಾಗಿತ್ತು. ಅಂಥ ದುಗ್ಗಾಣಿ ಮಠವನ್ನು ದುಡಿಯುವ ಮಠವನ್ನಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರಲ್ಲಿನ ಕಾಯಕಶ್ರದ್ಧೆ, ದೂರದೃಷ್ಡಿ, ತಾಯ್ತನ, ಸಂಘಟನಾ ಚಾತುರ್ಯ, ನೇರನಿಷ್ಟುರ ನುಡಿ, ಅದಮ್ಯ ವಿಶ್ವಾಸವೇ ಕಾರಣ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿದ ಶರಣ ಧರ್ಮದ ದೀವಿಗೆಯನ್ನು ಸಿರಿಗೆರೆಯ ಪ್ರಣತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿಸಿದವರು ಪೂಜ್ಯರು. ಮಠದ ಮೂಲಪುರುಷರಾದ ವಿಶ್ವಬಂಧು ಮರುಳಸಿದ್ಧರ ಚಿಂತನೆ, ವಿಶ್ವಗುರು ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಲ್ಲುಮಳ್ಳುಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದ ಧೀಮಂತ ಗುರುಗಳು ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶ್ರೀಗಳು. ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಠವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಅಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಗಲಾರದೇನೋ! ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನದಿಂದಲೇ ಅನೇಕ ಮಠಗಳು ಈಗ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಮಠವೆಂದರೆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಏನೂ ಎಂಬುದೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಭಕ್ತಸಮೂಹವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿ ಮಠದ ಕಡೆಗೆ ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನಂತೆ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಪಟ್ಟ ಕಷ್ಟ, ನೋವು, ನಿಂದನೆ, ಯಾರಿಗೂ ಬಂದಿರಲಾರದೇನೋ! ಆದರೆ ಹಿಡಿದ ಕಾಯಕವನ್ನು ಮಾಡಿಮುಗಿಸುವ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಇದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಸಿರಿಗೆರೆ ಮಠವನ್ನು ನಾಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಸಿತು. ಶಿಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಮಠದ ನಡುವೆ ಬಾಂಧವ್ಯಕಲ್ಪಿಸಿ ಶಿಷ್ಯರೆಂದರೆ ಸಿರಿಗೆರೆ ಶಿಷ್ಯರಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ’ಮಠ ನಮಗೇನು ಮಾಡಿದೆ’ ಎಂದು ಆಶಿಸುವ ಜನರೇ ಈ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವಾಗ ’ಮಠಕ್ಕೆ ನಾನೇನು ಮಾಡಿದೆ’ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವ ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವದ ಭಕ್ತರು ಸಿರಿಗೆರೆ ಮಠಕ್ಕಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಂತೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳೆಂದರೆ ಸಿರಿಗೆರೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಹಾಗೆ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ನಿಸರ್ಗದ ಮುನಿಸಿನಿಂದ ಬರಗಾಲ ಬರಬಹುದೇ ಹೊರತು ಆ ಮಠದ ಶಿಷ್ಯರ ಶ್ರದ್ಧಾ-ಭಕ್ತಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಬರವೆಂಬುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಹಿರಿಯ ಗುರುಗಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಆರ್ಥಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಮಠವದು. ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಶ್ರೀಮಠದ ಸದ್ಧರ್ಮ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಭಕ್ತರು ನಾಮುಂದು ತಾಮುಂದು ಎಂದು ತನು-ಮನ-ಧನದ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಬೃಹನ್ಮಠವನ್ನು ಅನ್ವರ್ಥವಾಗಿಯೂ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ‘ಕಾಯ, ಕಾಲ, ಕಾಸಿಗೆ ಮಹತ್ವ ಕೊಡದವನು ಉದ್ಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಸಾರುತ್ತಾ ಅದರಂತೆಯೇ ತಾವು ನಡೆದು, ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯವರ್ಗವೂ ನಡೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಬಹುಶಃ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಕನಸನ್ನು ಕಂಡು ಅದನ್ನು ನಿಜಗೊಳಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶ್ರೀಗಳು ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಬಹುದು.  ಸಹಪಂಕ್ತಿ ಭೋಜನ, ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಂತರ್ಜಾತಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ’ಮಾನವಜಾತಿ ತಾನೊಂದೆ ವಲಂ’ ಎನ್ನುವ ಪಂಪನ ನುಡಿಯನ್ನು ನಿಜಗೊಳಿಸಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ    ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಜಗದ್ಗುರು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಫಾಪಿಸಿ ಅದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಶಾಲಾಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ತೆರೆದರು. ಅಲ್ಲಿ  ಓದುವ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ  ಸಮಾನತೆಯ ಬೀಜಬಿತ್ತಿದರು. ವ್ಯವಹಾರ ಜ್ಙಾನವಿರುವವನಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡು, ಕೃಷಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅನುಭವವಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ರೈತನಾಗು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದಿ ಉತ್ತಮ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಬಸಣ್ಣನವರ ಕಾಯಕ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು.  ‘ನೆತ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಓದಬೇಕು, ರಟ್ಟೆಯುಳ್ಳವನು ದುಡಿಯಬೇಕು, ಹೊಟ್ಟೆಯುಳ್ಳವನು ಉಣ್ಣಬೇಕು’  ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾಣಿಯು ಅದೆಷ್ಟೋ ಜನರನ್ನು ಕರ್ತವ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞರನ್ನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿವಾಹ, ಶಿವಗಣಾರಾಧನೆ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಇತ್ಯಾದಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿರಲಿ;  ಅಲ್ಲಿ ‘ಸರ್ವ ಶರಣ ಸಮ್ಮೇಳನ’ಗಳ ಮೂಲಕ ನಾಡಿನ ಒಳ-ಹೊರಗೆ ಶರಣತತ್ವ ಪ್ರಸಾರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು. ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿ ಅನ್ಯ ಭಾಷಿಕರೂ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನ್ನು ಮನಗಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಒಂದು ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಕಾವಿಧಾರಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿರುವವರು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಜಪ, ತಪ, ನಿತ್ಯ ನೇಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಅದನ್ನೇ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾ ಕುರುಡು ಆಚರಣೆಗೆ ಒಳಗಾದವರೇ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಖರ ವಿಚಾರವಾದಿಯಾಗಿ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ತಿದ್ದುತ್ತಾ ಸರಿದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯೊವ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಜಿಯಂಥವರು ಸಿಗುವುದು ವಿರಳವೇ ಸರಿ. ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಪದಕ ಒಮ್ಮೆ ದಾವಣಗೆರೆ ನಗರದ ರಾಜನಹಳ್ಳಿ ಹನುಮಂತಪ್ಪ ಛತ್ರದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ತರಳಬಾಳು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆದಿತ್ತು. ಆಗ ವಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹರೆಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಫ.ಗು ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ಅವರು ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಸೈಕಲ್ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಿ ವಚನಗಳ ಓಲೆಗರಿ, ಕೈಬರಹಗಳ ಪ್ರತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗಿನ ಕೆಸಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸಲಾಗದೆ ಮನೆ ಜಪ್ತಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶ್ರೀಗಳು ಕೂಡಲೇ ಎ. ಜಿ ವಿರುಪಾಕ್ಷಪ್ಪ, ಮತ್ತು ಸಿ ಅಂಕಪ್ಪ ಇವರನ್ನು ಸಿರಿಗೆರೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಮಠದ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದ ರುದ್ರಯ್ಯನವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಕೊಟ್ಟು ಮಠದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂಗಾರದ ಪದಕವನ್ನು ತರಿಸಿ ಅಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿಯುವದರೊಳಗಾಗಿ ಫ .ಗು ಹಳಕಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿ  ‘ಮಠ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಎಂದು ಬಂಗಾರದ ಪದಕವನ್ನು ಹಾಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಇದನ್ನು ಮಾರಿ  ನಿಮ್ಮ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸಿ ಋಣಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸೇವಕರು ಸಾಲಗಾರರಾಗಿ ಈ ರೀತಿ ನೋವನ್ನು ಪಡುವುದು ನಮಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು. ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣು, ಮುಗಿದ ಕೈನಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು ಸಾಲ ತೀರಿಸಿ ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಮಠಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವುದಾಗಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅದು ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೀಸಲು ಎಂದು ಶ್ರೀಗಳು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಜೀನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಜಾತಿಮತ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅಹರ್ನಿಷಿ ದುಡಿದು  ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಮುಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದವರು ಶ್ರೀಗಳವರು. ಕಲ್ಲಾಗಿದ್ದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಶಿಲೆಗಳನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಬಿದ್ದವರನ್ನು, ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದವರನ್ನು. ದೀನ ದಲಿತರನ್ನು, ಅಜ್ಞಾನದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರನ್ನು ಸದಾ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಸರ್ವ ಜನಾಂಗದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಕಣ್ ಸನ್ನೆ, ಬಾಯ್ ಸನ್ನೆ, ಕೈಸನ್ನೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ, ಎಚ್ಚರಿಸುವ, ಮೌನರನ್ನಾಗಿಸುವ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕಲ್ಪನೆಗೂ ನಿಲುಕದ್ದು.ಪೀಠ ಅವರಿಗೆ ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು.  ಪೂಜ್ಯರು ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟವರು. ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವಿರಲಿ ಹಣವಿಲ್ಲವೆಂದು ಕೈಕಟ್ಟಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಜಗದ್ಗುರುಗಳು ಹಣವನ್ನು ಎಂದೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಇವರು ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಹಣವೇ ಇವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು. ದೀನದಲಿತರ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತ ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸಿದ ಶಿವಕುಮಾರ ಶ್ರೀಗಳು ಸಮಸ್ತ ಸಮಾಜದ ಜಾಗೃತಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ವಾಸ್ತವ ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳು. ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಉನ್ನತಿಗೆ ಹಗಲಿರುಳು ಶ್ರಮಿಸಿ ಸಮಾಜದ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ಪಣತೊಟ್ಟು ಸುಂದರ ’ಮಹಾಮನೆ’ಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀಗಳಿಗೆ  ನಾಡು ಎಷ್ಟು ಋಣಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಾಲದು.  ಜಾತಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಜಾತಿಯ ವಿಷಬೀಜ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಚಿಗುರಿ ’ಗಿರಕಿ’ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಹಪಂಕ್ತಿ ಭೋಜನ ಆರಂಭಿಸಿ ಇಂದಿಗೂ ನಿರಂತರತೆ ಉಳಿಸಿದ ಧೀರ ಚೇತನ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳವರು. “ಸಹಪಂಕ್ತಿ ಭೋಜನ ಬೇಡ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ಈ ಪೀಠದ ಜಗದ್ಗುರು ಪಟ್ಟವೇ ನಮಗೆ ಬೇಡ” ಎಂದ ಮಾನವತಾವಾದಿ ಅವರು.ಶ್ರೀಗಳವರನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವುದು ದಡ್ಡತನದ ಮಾತಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಧರ್ಮ, ಸಮಾಜ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಅನ್ನದಾನ, ವಿದ್ಯಾದಾನಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ನವಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅವರು ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಇಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅಡ್ಡಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಇರಲಾರದೆ ನಾವು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ವೇಷದಾರಿ ಸ್ವಾಮಿಜಿಗಳೆತ್ತ, ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ತಾವೇ ಬಂದು ಜನ-ಮನದ ಹೃದಯಾಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಬಸವ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ನಿಜವಾದ ಜಗದ್ಗುರು ತರಳಬಾಳು ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳೆತ್ತ!   ತಮ್ಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿದ್ವತ್ ಪೂರ್ಣ  ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾಗಿರುವ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಡಾ. ಶಿವಮೂರ್ತಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ತರಳಬಾಳು ಮಠವನ್ನು  ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ,ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರೈತಮುಖಿಯಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ  ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಶ್ರೀಗಳವರ ಭೌತಿಕ ಶರೀರ ಅಳಿದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಜಂಗಮ. ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಕಳೆದರೂ ಅವರ ಚೈತನ್ಯ ಮರೆಯಾಗಲಾರದು. ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಸ್ಮರಣೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವರ ಜಂಗಮತ್ವ. ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಕಣ್ಣು ಒದ್ದೆಯಾಗುತ್ತದೆ.  ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಬತ್ತದ ಒರತೆಯಂತೆ, ವಜ್ರದ ಗಣಿಯಂತೆ ಅನೇಕ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ನೆನಪಿನ ಬುತ್ತಿಯಿಂದ ಚಿಮ್ಮುತ್ತವೆ.ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳವರನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ಅವರನ್ನು ನೆನೆಯದ ದಿನವೇ ಇಲ್ಲ. ಬಯಲಲ್ಲಿ ಬಯಲಾದರು  ಪೂಜ್ಯರು 1992 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24 ರಂದು ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ  ಭಕ್ತರ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಹೃದಯ ಸಿಂಹಾಸನಾಧೀಶ್ವರರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಭಕ್ತರೆದೆಯಲಿ ಹಣತೆ ಹಚ್ಚಿಭಕ್ತರೇಳಿಗೆಯಲಿ ಬೆಳಕ ಕಂಡು ಮಾತಿಗಿಂತ ಕೃತಿಯೆ ಮೇಲೆಂದ ಭಕ್ತರೆದೆಯ ದಿವ್ಯಪ್ರಭೆ ವರಗುರು ಶ್ರೀ  ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆ ನಿತ್ಯ ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಕೈಂಕರ್ಯಕ್ಕೆ ದುಡಿಯುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿವಯೋಗದ ಸಿರಿ ಸಾಧಕ ಪೂಜ್ಯರು ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಇವರು ಸಾವಿಲ್ಲದ ಶರಣರು  ಡಾಶಶಿಕಾಂತ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಪುಣೆ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ.ಗೀತಾ ದಾನಶೆಟ್ಟಿ “ನಿಜವನರಿತು ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿರು” ಹೆದರದಿರು ಮನವೆ ಬೆದರದಿರು ತನುವೆನಡೆ-ನುಡಿಯೊಳಗೊಂದಾಗಿಹಮ್ಮು ಬಿಮ್ಮುಗಳ ಬಿಟ್ಟುನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿರು ಸತ್ಯ-ಶುದ್ಧ ಕಾಯಕದೊಳೊಂದಾಗಿತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹ ಗೈಯುತ ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿರು ಅರಿವು ಅನುಭಾವದಳೊಂದಾಗಿಅಂಧಶೃದ್ಧೆ ಆಡಂಬರ ಅಳಿಸುತ  ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿರು ಮನುಷ್ಯ ಮನುಷ್ಯರೊಂದಾಗಿಜಾತಿ ಜಾಡ್ಯವ ತೊಲಗಿಸುತ ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿರು ನೋವು-ನಲಿವುಗಳಲೊಂದಾಗಿಮಧರ ಮನವ ಅರಳಿಸುತ ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿರು ಬಡವ-ಬಲ್ಲಿದರೊಳಗೊಂದಾಗಿಮಾನವೀಯತೆ ಮೆರೆಯುತ ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿರು ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳಲೊಂದಾಗಿನಿಜವನರಿತು ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿರು ಡಾ.ಗೀತಾ ದಾನಶೆಟ್ಟಿಬಾಗಲಕೋಟೆ

ಶರಣ ಸಂಗಾತಿ ಕಾವೇರಿ ಪಾಟೀಲ “ಶರಣರ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ” 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮಾನವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಮಾನತೆ, ಶ್ರಮದ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರುವ ಅಮೂಲ್ಯ ತತ್ವಗಳಾಗಿವೆ.ಜಗತ್ತಿಗೆ ಶ್ರಮದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಿ ಬಂದ  ಆದಾಯದಲ್ಲಿಸಮಾಜಕ್ಕಿಯೇ ಹಂಚುವಲಿದ್ದ ಸಂಪತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವದನ್ನು ಗಾಳಿಸುವುದನ್ನುಅಸಿಂಧುಗೊಳಿಸಿಸತ್ಯ ಶುದ್ಧ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಬದುಕನ್ನು ಬದುಕಿದರು ಶರಣರು.  1. ಕಾಯಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Kayaka – Dignity of Labor)‘ಕಾಯಕ’ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಸತ್ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿe ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಶ್ರಮದಿಂದ ದುಡಿಯಬೇಕು.ಶ್ರಮದ ಗೌರವ: ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿ, ಕುಲ ಅಥವಾ ಲಿಂಗಭೇದವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಕಾಯಕಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುವುದು, ಚಮ್ಮಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ, ರಾಜ್ಯಭಾರ) ಸಮಾನವೇ.ಸಂಚಯ ವಿರೋಧ: ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಸಂಪತ್ತು ಅಥವಾ ಹಣವನ್ನು ಕೂಡಿಡಬಾರದು (ಸಂಚಯ ಮಾಡಬಾರದು) ಎಂಬುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.ಬಸವಣ್ಣನವರು ತಮ್ಮ ವಚನದಲ್ಲಿ “ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕಾಯಕವೇ ಶಿವಪೂಜೆ ಎಂದು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. 2 ದಾಸೋಹ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Dasoha – Sharing and Service)ಅರ್ಥ: ‘ದಾಸೋಹ’ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ದಾನ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ. ತಮಗೆ ಬಂದ ಕಾಯಕದ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಪತ್ತು ಅಥವಾ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಬಡವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕರಿಗೆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಂಚುವುದೇ ದಾಸೋಹ.ಅಹಂಕಾರ ರಹಿತ ಸೇವೆ: “ನಾನು ದಾನಿ” ಎಂಬ ಅಹಂ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜದಿಂದ ಪಡೆದದ್ದನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೇ ಮಡಿ(ಮರಳಿ) ಅರ್ಪಿಸುವ ಭಾವನೆ ದಾಸೋಹದಲ್ಲಿದೆ. ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತನೆ: ಇದು ಸೋಮಾರಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಮತಾವಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕಾಯಕವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರೆ, ದಾಸೋಹವು ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.ದುಡಿದು ಉಣ್ಣುವುದು ಕಾಯಕವಾದರೆ, ಹಂಚಿ ಉಣ್ಣುವುದು ದಾಸೋಹ. ಈ ಎರಡು ತತ್ವಗಳ ಮೂಲಕ ಶರಣರು ಜಾತಿ-ವರ್ಗ ರಹಿತವಾದ, ಶೋಷಣೆಯಿಲ್ಲದ ಸುಂದರ ಸಮಸ್ಯಾಮುಕ್ತ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.  ಕಾಯಕ ದಾಸೋಹದಿಂದ ಹಸಿವುಮುಕ್ತ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ವ್ಯಸನಮುಕ್ತ ಸಮಾಜವನ್ನುಕಟ್ಟುವುದು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಸರ್ವರಿಗೂಸಮಪಾಲು ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಬಾಳು ಎಂಬ  ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ  ಚಿಂತನೆಯನ್ನುಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು ಶರಣರು. ಕಾವೇರಿ ಪಾಟೀಲ  

ಕಥಾ ಸಂಗಾತಿ ನಾಗರಾಜ ಬಿ ನಾಯ್ಕ “ಸಿಯಾಳ”        ಅವನ ಕೈಯೊಳಗೆ ಇರುವ ಎಳೆನೀರು ಕುಡಿದರೆ ಅಮೃತದಂತೆ. ಬರೀ ನಲವತ್ತಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಎಳೆನೀರು ಅವನದ್ದು. ಚಿಕ್ಕದು ಮೂವತ್ತಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡದಾದರೆ ನಲವತ್ತಕ್ಕೆ ಎಂದು ಕುಡಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಹಾಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಸಮಾಧಾನ ಅವನಿಗೆ. ನಿಂತು ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಇವನಿಗೆ ಪರಿಚಯದವರೇ ಎನಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಯಾರೂ ಪರಿಚಯದವರಲ್ಲ. ಅಕ್ಕ ಒಂದು ಎಳನೀರು ಕೊಡಲಾ….? ಅಣ್ಣ ಒಂದು ಎಳೆ ನೀರು ಕೊಡಲಾ? ಎಂದಾಗ ಯಾರಿಗೂ ಬೇಡ ಎನ್ನುವ ಮನಸ್ಸಾಗದು‌. ಅವನಿಗೂ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಹೇಳುವ ರೂಢಿ  ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಮ್ಮನಾಗಿ ಉಳಿದ. ನಗು ಅಷ್ಟೇ ಅವನ ಗುರುತು. ಸಿಕ್ಕವರ ನಗು ಅರಳಿಸುವುದು ಅವನ ಕೆಲಸ. ಸಂದೀಪ ಮಾಸ್ತರರು, ರಾಜೇಶ ಮಾಸ್ತರು, ಶಾಂತಿ ಟೀಚರ್, ಕರೆಂಟ್ ಸೀನ ,ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕವಿತಾ, ಪೋಸ್ಟ್ ಸುಬ್ಬು, ಡ್ರೈವರ್ ಮಂಜ ಎಲ್ಲರೂ ಅವನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಎಳನೀರು ಕುಡಿದು ಹೋದವರೇ. ಅಂಗಡಿ ನಾಗೇಶ, ಆಯರಾ, ಸಾಜಿದ್, ರೋಜಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇವನೆಂದರೆ ಮನೆ ಮನುಷ್ಯನ ಹಾಗೆ. ಆದರೆ ಆ ಕಡೆ ಬಂದವರೆಲ್ಲ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತನಾಡಿ ಹೋಗುವರು ಅವನ ಹತ್ತಿರ. ಹೊಸ ಮುಖ ಕಂಡ್ರೆ ಬನ್ನಿ. ಊರು  ಯಾವುದು? ಎಂದು ಚಂದದಿಂದ ಕೇಳುವ. ಅವನ ರೂಢಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಮ್ಮೆ ನಿಂತು ಮಾತನಾಡುವ ಹೋಗುವ ಅಭ್ಯಾಸ. ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತೆ ಇವನು ಎಳೆನೀರು ಎಂದವರು ಕೆಲವರು. ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಏನೇ ಅಂದ್ರು ದಿನಕ್ಕೆ ದುಡಿಮೆ ಸಾಕು.  ಸಂಜೆ ಎಂಟು ಗಂಟೆವರೆಗೆ ದುಡಿಮೆ. ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ ಅಕ್ಕನೇ ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ.  ಅಕ್ಕ ಗುಣಿ ತಮ್ಮಂದಿರು ಕೇಮು ಮತ್ತು ಪರಮ. ಈ ಹೆಸರು ಯಾರಿಟ್ಟರೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಕ್ಕನೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಮಾತ್ರ ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದು. ಅಮ್ಮ ಅಪ್ಪ ಅವರ ಮುಖ ನೋಡಿದ ನೆನಪಿಲ್ಲ ಅವರಿಗೆ. ಅಕ್ಕನಿಗೂ ಅಷ್ಟೇ. ಅಮ್ಮ ಅಪ್ಪ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಸತ್ತಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ನೆನಪಿರುವುದು. ಇರುವ ಜೋಪಡಿ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಮನೆ. ಅಮ್ಮ ಸತ್ತ ನಂತರ ಅವರದಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಜಗಳಗಳು, ತೊಂದರೆಗಳು ಇವುಗಳಿಂದ ಬೇಸತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಬೇಡ ಎನ್ನಿಸಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಗಂಗೂನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬಂದವಳು ಗುಣವತಿ. ಬರುವಾಗ ಈ ತಮ್ಮಂದಿರ ಬಿಟ್ಟು ಬರಲು ಮನಸ್ಸಾಗದೇ ಅನಾಥ ಮಕ್ಕಳು ಆಗಬಾರದು ಎಂದು ಅಕ್ಕರೆ ಕಕ್ಲಾತಿಯಿಂದ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದವಳು.            ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಲಿನಾಲಿ ಮಾಡಿ ಬದುಕು ಚೆಂದಾಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವಳು. ಹಗಲಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಕಷ್ಟ ರಾತ್ರಿ ಆದ್ರೆ ಕರಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾಲದ ಕನ್ನಡಿ ಒಳಗಿನ ನೋಟವೇ ಬದುಕು ಸಾಗಿ ಬಂದ ದಾರಿಯ ಕನ್ನಡಿಯೊಳಗಿನ ಬಿಂಬ. ಬೇರೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಇರದ ಕಾರಣ ಗಂಗೂ ಮನೆಗೆ ದುಡಿದು ತರುವ. ಒಂದಿಷ್ಟು ದಿನ ತಮ್ಮಂದಿರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಕಿದಳು ಗುಣಿ. ಕೇಮು ಓದಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ.  ಆದರೆ ಪರಮ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಓದಲಿಲ್ಲ. ಕೇಮುವಿಗೂ ಓದಬೇಕು ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ಬುದ್ಧಿ ಬಂದಮೇಲೆ ಗಂಗೂಗೆ ಒಂದು ಎಳನೀರು ಅಂಗಡಿ ಹಾಕಬೇಕು ಅನ್ಸಿ ಹಾಕಿದರೆ ಹೇಗೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವೆ ಎಂದಾಗ ಕೇಮು ಮತ್ತು ಪರಮ ಇಬ್ರು ಒಪ್ಪಿ, ನಾವು ನಡೆಸ್ತೇವೆ.  ನೀನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗು ಅಂದಾಗ ಗಂಗೂಗೆ ನಿರಾಳ ಎನಿಸಿತು. ಅಂತೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಎಳೆನೀರು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಕೊಂಡು ಕೇಮು ಮತ್ತು ಪರಮ ಕುಳಿತರು. ಇದು ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸ ಎನಿಸಿತು. ಪರಿಚಯ ಗುರುತು ಒಂದೂ ಇರದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರಾಗಿ ಕುಳಿತು ಎದುರಾಗುವ ಮುಖಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ಅವರ ನಡುವೆ ಎಳನೀರಿಂದ ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟಿ ಬಂಧುತ್ವ ಗಳಿಸಬೇಕು.ಅದು ಸುಲಭದ ಮಾತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅವರಿಗೆ. ಆದರೆ ಅದೇಕೋ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮಯ ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಕೆಲಸ ಕಷ್ಟ ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹತ್ತು ,ಇಪ್ಪತ್ತು, ಮೂವತ್ತು, ನಲವತ್ತು, ಐವತ್ತರ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು….ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆದಾಯವೂ ಬರುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು.  ಏನು ಗೊತ್ತಿರದ ಪರಮನಿಗೆ ನಗುವೇ ಅವನು ಒಂದು ಗುರುತು. ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಯಾರಾದರೇನು ಅಣ್ಣ ಅಕ್ಕ ಎಂದು ಬಾಯಿ ತುಂಬಾ ಕರೆದು ಕೂಗುವುದು ಅವನ ರೂಢಿ. ಖಾಲಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಕುಳಿತು  ಜೀವನ ಕಳೆಯುವವರೂ ಬಂದು ಎಳೆನೀರು ಕುಡಿದು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಖರ್ಚಿಲ್ಲದ ಉದ್ಯೋಗವದು. ಏಳನೀರು ಕತ್ತರಿಸಲು ಒಂದು ಹಾಳಾದ ಮರದ ತುಂಡು, ಒಂದು ಕತ್ತಿ ಅಷ್ಟೇ ಸಾಕು. ಹೀಗೆ  ಎಳೆನೀರು ಎನ್ನುವುದು ಪರಮನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾಸು ಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು .ಪರಮನ ಅಣ್ಣನು ಪಾನಿಪುರಿ ಅಂಗಡಿ ಮಾಡಿದ. ಸಂಜೆಯ ನಂತರ ಪರಮನೂ ಅಣ್ಣನ ಅಂಗಡಿ ಕಡೆ ಸಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ರೂಢಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ. ಪರಮನ  ಪರಿಚಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಹು ಬೇಗ ಆಯಿತು.ಅಂಗಡಿ ನಾಗೇಶ ಬಂದು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಹೇಳಿ ನಕ್ಕು ಎಳೆನೀರು ಕುಡಿದು ಹಿಡಿ ಎಂದು ರೊಕ್ಕ ಕೊಟ್ಟು ಹೋದರೆ ಹೋಗುವಾಗ ಅಣ್ಣಾ ನಂಗೆ ಸಾಮಾನ್ ಬೇಕಿತ್ತಾ ಕಟ್ಟಿಡೋ ಹಾ ಎಂದು ಪರಮ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತಿಗೆ ಕುಶಾಲ ಮಾಡಿ ನಕ್ಕು ನಾಗೇಶಣ್ಣ ಸಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ‌. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಮಾತನಾಡಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು  ಇಲ್ಲದ ಹಿರಿಯರು ಇವನ ಸಿಯಾಳ ಅಂಗಡಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಬಹು ಸಮಯ ಪೇಪರ್ ಓದುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾತೇ ಅವರ ಗುರುತಾಗಿತ್ತು.   ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ,ಕಾಳಜಿ,  ಅಕ್ಕರೆ,ಗೆಳೆತನ ,ಸಂಬಂಧ ಅದೇ ಅವರ ವಿಷಯ ಆಗಿತ್ತು . ಪರಮನ ಅಂಗಡಿಯೇ ಅವರು ಓದುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಪರಮನ ಅಂಗಡಿ ಎದುರು ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಹೋಟೆಲ್, ಜನುಮಗಾಗಿ ಮುಖ ಹೊತ್ತು ನಿಂತಿತ್ತು . ಅಲ್ಲಿ ಪೇಪರ್ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ . ಆದರೆ ಪರಮನ ಅಂಗಡಿಗೆ ಪೇಪರ್ ದಿನಾಲು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಪೇಪರ್ ಪರಮನಿಗೆ ದಿನಾಲು ಓದಲು ಬೇಕಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕನೇ ಕ್ಲಾಸ್ ಆಗಿ ಓದುವುದನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಈ ಜಗದ ಸುದ್ದಿ ಅದರೊಳಗೆ ಕುಳಿತು ಬರುವುದು ಅವನಿಗೆ ಬಹಳ ಅಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ನಮೂನೆ ಜನರಿದ್ದಾರೆ ಈ ಜಗದಲ್ಲಿ ಎನಿಸ್ತಿತ್ತು. ಅಂಗಡಿಗೆ ದಿನ ಬರುವ ದಿನು ಮಾಸ್ತರರು  ನಿವೃತ್ತಿ ಆಗಿ ಎರಡೇ ವರ್ಷ ಕಳೆದಿತ್ತು. ಇರುವ ಇಬ್ಬರೂ ಮಕ್ಕಳು ದೂರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಹೆಂಡತಿ ತೀರಿ ಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ಹೋಗಲು ಮನಸ್ಸಾಗದೆ ಇರುವ ಮನೆ ಒಳಗೆ ಅವರು ವಾಸ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ರು. ಒಮ್ಮೆ ಕೇಳಿ ಬಿಡುವ ಪರಮ. ಯಾಕೆ ತೊಂದರೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ.  ಹೋಗಿ ಬಿಡಿ ಮಕ್ಕಳ ಮನೆಗೆ ಆರಾಮಾಗಿ ಇರಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ . ಕೈಲಾಗುವವರೆಗೆ ಇಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತೇನೋ. ನಿಮ್ಮಂತಹ  ಜನರ ಜೊತೆ ನಾಲ್ಕು ಮಾತಾಡಿ ಹಗುರ ಆಗಿ ಇರಬಹುದು. ಕಾಣದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಗೋಡೆ ನೋಡುತ್ತಾ ಕೂರೋದು ಬೇಜಾರು ಮಾರಾಯ ನಂಗೆ . ನಮ್ಮೂರ ಗದ್ದೆ ,ಬಯಲು, ಸಮುದ್ರ ನೋಡೋಕೆ ಚಂದನ.  ನಂಗೆ ಅಂತ ಒಂದು ಊರಿದೆ ಅಂದ್ರ ಇದೇ ಊರಲ್ವಾ . ನಂಗೆ ಅನ್ನ ಸಾರು ಅಷ್ಟೇ ಸಾಕು. ಅದನ್ನೇ ನಾನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋದು. ಯಾರಾದರೂ ಕಲಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳು ಬರ್ತಾರೆ ಮಾತಾಡ್ತಾರೆ. ಆಗ ಬಹಳ ಖುಷಿಯಾಗುತ್ತೆ ನೋಡು ಪರಮ ಎನ್ನುವರು. ಆಗಾಗ ಒಳ್ಳೆಯ ಎಳೆ ನೀರು ಬಂದಾಗ ಹಿಡಿರಿ ಕುಡಿಯಿರಿ ಸರ್ ಅಂದಾಗ  ಬೇಡ ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ . ಖುಷಿಯಿಂದ ಕುಡಿದು ಒಳ್ಳೆದಾಗ್ಲಿ ನಿಂಗೆ ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ.  ಕಷ್ಟ ಅಂತ ಬಂದಾಗ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹಣ ಎಣಿಸಿ ಕೈಗಿಡುತ್ತಾರೆ. ನಾನಿದ್ದೀನೋ ಎಂದು ಜೀವ ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ರಮೇಶ್ ಮಾಸ್ತರು ತಮ್ಮ ಬಂದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಪಾಸ್ ಆಗಿ ಹೋಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಒಂದಿಷ್ಟು ನಡೆದು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ ಆಮೇಲೆ ಬರ್ತೇನೆ ಅಂತ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಬರ್ತಾರೆ.               ಪರಮನ ಆಪ್ತರು ಎಷ್ಟು ಅಂತ ಪರಮನಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಅವನ ಜೊತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವವರೇ. ಯಾರು ಇಲ್ದಾಗ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಈಗ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಖುಷಿ ಪಟ್ಟಿರೋರು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಪರಮ. ಹಸಿವೆಯಾಗಿ ಕೈ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇದ್ದವರು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದೆಲ್ಲ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ದುಃಖ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತನಗೆ ತಾನೇ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಮ್ಮೆ ವಿದೇಶದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಂದು ಇವನನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಯಾರೋ ದೂರದ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ,ಗೋವಾ, ಮುಂಬೈನವರು ಹತ್ರ ಬಂದು ನಿಂತಾಗ ಇವನಿಗೆ ಆ ಊರೇ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ನಿಂತ ಹಾಗೆ ಅನ್ನಿಸೋದು . ಹೋಟೆಲಿನ ತಿಂಡಿಗಿಂತ ತನ್ನ ಎಳೆನೀರು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ. ಅದೇ ಆ ಹೋಟೆಲ್ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಹಸಿವಾದ ತಿಂಡಿ ತಿಂದು ಐದು ನೂರು ಕೊಟ್ಟು  ಚಿಲ್ಲರೆ ಪಡೆದರೆ ಸಾಹುಕಾರ ಏನೋ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಂಗೆ ?ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯವರು ಅನ್ನಿಸೋದು. ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ. ತುಂಬಾ ಜನ ಬರುತ್ತಾರೆ ಈಗ ಎಂದು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿ ಬರುವಾಗ ಪರಮ ಮರತೆ ನೋಡು. ಚೋಲೋತು ಎರಡು ಸಿಯಾಳ ಇದ್ದರೆ ತೆಗೆದು ಇಡು. ಹೋಗುವಾಗ ಒಯ್ತೆ ಎಂದಾಗ ಇವನಿಗೆ ಕಾಲು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸೋದು. ಹಾಂ.. ತೆಗೆದು ಇಡುವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬರುವ. ದೊಡ್ಡ ಜನಾನೂ ನಮ್ಮಂಗೆ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಪರಮ.         ಎದುರಿನ ಅಂಗಡಿಯ ಗುಂಡಣ್ಣನೂ ಸಿಯಾಳ ಯಾಪಾರ ಸುರು ಮಾಡಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಮೇಲಾಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ದರೂ ಈ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಪರಮನಿಗೂ ಅವನಿಗೂ ಅಂತ ದ್ವೇಷ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಂತ ಆಪ್ತರೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಷ್ಟ ಅಂತ ಬಂದಾಗ ಇಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲೋರು. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಗುಂಡಣ್ಣನ ಹಳೆ ಗಾಡಿ ಚಾಲು ಆಗೋದೇ ಇಲ್ಲ. ಆಗ ಪರಮನೇ ಬಂದು ಗಾಡಿ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಸರಿಸಿದರೆ ಗಾಡಿ ಚಾಲು ಆಗಿ ಬಿಡೋದು. ಇಷ್ಟೇ ಅನ್ನದ ಜೀವನ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಇದೆ ಅನ್ನುವುದು ಬದುಕು. ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು. ನಾಕು ಚೆಂದ ಮಾತು ಆಡಬೇಕು. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು ಅನ್ನೋದು ಪರಮನ ಬದುಕು. ಏನೂ ಅಲ್ಲದ ಜೀವನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಏನೂ ಅಲ್ಲದ ಕೆಲವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವವ ಪರಮ. ಕರೆಂಟ್ ಸೀನ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇಂದು ಕರೆಂಟ್ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹೋಗುವ. ಪರಮ ಬಂದವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ. ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳುವವರು ಎಲ್ಲಾ ಬೇಗ ಮಾಡಲಿ ಅಂತ ಹೇಳಿ ಬಿಡೋವ. ಆಗಾಗ ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಸರ್ ಬರುವವರು ಸುಮ್ಮನೇ ನಗುತ್ತಾ ಪರಮ ಬದುಕು ಅಂದರೆ ಏನೋ ಎಂದು ಕೇಳುವರು. ಬದುಕು ಎಂದರೆ ಹೀಗೆ ಅಂತ ಹೇಳೂಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲ ಬಂದಾಂಗೆ ನಾವು ಹೋಗೋದು ಬದುಕು. ಏನೇ ಬಂದರೂ ಖುಷಿಯಾಗಿ ಕಳೆಯೋದು ಜೀವನ ಅನ್ನೋನು ಪರಮ. ಅವನ ಮಾತಿಗೆ ನಕ್ಕು ಹಗುರಾಗಿ ಒಂದು ಸಿಯಾಳ ಕೊಡ ಎಂದು ಕುಡಿದು ಸಾಗುವರು.            ಆಯೀರಾ ಅಕ್ಕನೂ ಹಾಗೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ.

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ.ಸುಮಂಗಲಾ ಅತ್ತಿಗೇರಿ “ಕನಸಿನ ಹಂದರ ಹರವಲು”  ಅವಳೊಂದು ಬಿಂದುಆ ಬಿಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಒಂದೇ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ನಿತ್ಯ ಅವಳೆದೆಯ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆಅಂತರಂಗದ ಅಳಲುತವಕ ತುಡಿತಗಳುಕನಸು ಕಲ್ಪನೆಗಳುಆ ವೃತ್ತದ ಪರೊಧಿಯೊಳಗೆಗಿರಕಿಹೊಡೆಯುತ್ತಿವೆ ತಾನೇ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಹೆಣೆದ ಗೂಡದುಮರಿ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆಗುಟುಕಿಡುವಹಾರುವ ರೆಕ್ಕೆಗಳಬಲಗೊಳಿಸುವಹೊಸ ಕನಸುಗಳ ಬೆಳಕಿಗೆಗರಿಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವತರಬೇತಿ ತಾಲೀಮಿನಲ್ಲಿಅವಳೀಗ ಬ್ಯುಸಿ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ ಅವಳ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳೆಲ್ಲಕರಗುತ್ತಿವೆಹೀಗೆ ಬಂದು ಹಾಗೆ ಮಾಯವಾದಂತೆ! ಒಂದಿಷ್ಟು ದಣಿವಾಗುತ್ತಿರಬಹುದುಆಕೆಗೆಕಾಲಚಕ್ರದ ವೇಗಕ್ಕೆತನ್ನ ಕನಸು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಗಳಬದುಕು ಮತ್ತು ಕಾಯಕದಚಿತ್ತಾರವನ್ನು ಹೆಣೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲ.. ಇಲ್ಲ..ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂತಿಮನದೊಳಗೆ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಮುಖದೊಳಗೆ ಮಂದಹಾಸವಿದೆ ಅವಳಿಗೆತನ್ನ ಕನಸುಗಳಿಗೆಇನ್ನಷ್ಟು ಬಣ್ಣ ತುಂಬಬೇಕೆಂಬತುಡಿತವಿದ್ದಂತಿದೆಈಗಿರುವ ಚಿತ್ತಾರವನ್ನುಒಂದಿಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕೆಂಬಚಿತ್ತವಿದ್ದಂತಿದೆ ಈಗೀಗ ಮತ್ತೆಇಣುಕುತ್ತಿವೆಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳುಕಿಟಕಿ ಬಾಗಿಲುಗಳಾಚೆಯಬೆಳಕು ಸವಿಯಲುಬಯಲೊಳಗಿನಸದ್ದು ಗದ್ದಲಗಳ,ಉರುಳುತ್ತಿರುವ ಚಕ್ರಗಳಆ ವೇಗವನ್ನುಸ್ಮರಣೆಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಅವಳು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾಳೆಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆಬದುಕಿನ ಬಡ್ತಿ ಮತ್ತುಮುಂಬಡ್ತಿಗಾಗಿ ಸಾಲದಾಗಿದೆ ಅವಳಿಗೆಓಡುತ್ತಿರುವಆ ರಾತ್ರಿ ಹಗಲುಗಳಕಾಲ ಮಿತಿಅವಳ ಕನಸಿನಹಂದರ ಹರವಲು ಡಾ.ಸುಮಂಗಲಾ ಅತ್ತಿಗೇರಿ