ಕಥಾ ಸಂಗಾತಿ ಶ್ರೀಧರ ಗಸ್ತಿ ಧಾರವಾಡ “ಅವ್ವರಸಿ”           ಹಗಲನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಲ್ಲಿ ಬಾಚಿಕೊಂಡ ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯ. ಅದೇ ತಾನೇ ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಒರಗಿದ್ದೆ. ಅವ್ವ ಮತ್ತೇ ನೆನಪಾದಳು. ಲವಲವಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಅವಳ ಮುಖ, ಕೃಶವಾದ ದೇಹ, ಕ್ಷೀಣವಾದ ಧ್ವನಿ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬಂದಂತಾಯಿತು. ಆ ರೀತಿ ಅವ್ವನನ್ನು ನಾನೆಂದೂ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಅವಳ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವೇ ಬೇಡವಾದ ಗಟ್ಟಿ ದನಿ ಆಕೆಯದು. ಅಂತಹ ನಮ್ಮವ್ವ ಅಂದು ಸಪ್ಪೆ ಅನಿಸಿದಳು. ಕರುಳು ಹಿಂಡಿದಂತಾಯಿತು. ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳದ ನಡುವೆ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಳಾಡಿದೆ. ಗೋಕಾಕದ ಬಿಸಿಲು, ದೇಹವನ್ನು ಬಳಲಿಸಿತ್ತು. ಆ  ದಣಿವಿಗೆ ನನ್ನ ದೇಹ ಮೆಲ್ಲನೇ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿತ್ತು. ಫೋನ್ ರಿಂಗಾಯಿತು. ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ಬೆಳಗಾಯಿತೇ ಎಂದು ಗಡಿಬಿಡಿಯಿಂದ ಎದ್ದೆ. ಅಕ್ಕ ಸುಮಾಳ ಫೋನು. ಟೈಂ ನೋಡಿಕೊಂಡೇ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 2 ಗಂಟೆ.  ನೋಡುತ್ತಲೇ ಕಾಲುಗಳು ಕಂಪಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ತುಟಿ ಒಣಗಿತು. ದೇಹ ಸ್ಥಿಮಿತ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.‌ ಪಾತಾಳವೇ ಕುಸಿದ ಅನುಭವ.‌ ಬೆವರು ತನಗರಿವಿಲ್ಲದೇ ದಳದಳನೇ ಸುರಿಯುತಿತ್ತು. ಫೋನ್ ರಿಸಿವ್ ಮಾಡಿದೆ. ‘ಏ ಏನು ಸುಮಕ್ಕ?’ ಇಷ್ಟೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂದೆ. “ಅವ್ವ ಯಾಕೋ ಗಾಬರಿ ಮಾಡಾತಾಳ;ನೀ ಹೆಂಗರೇ ಮಾಡಿ ದೌಡ್ನ ಬಂದಬಿಡು? ಒಂದ ಸವನ ಸಿರದರನ ಕರೆಸು,ಸಿರದರನ ಕರಸು ಅನ್ನಾತಾಳ. ದೊಡ್ಡ ಡಾಕ್ಟರ್ ಬಂದು ಒಳಗ ಕರಕೊಂಡ ಹೋಗಿದಾರು ನೀ ದೌಡ್ನ ಬಂದು ಬಿಡು” ಅಂದಳು. ನನ್ನ ಗಾಬರಿಯ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯು  ಎದ್ದು ಕುಳಿತಳು. ನೌಕರಿಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಊರನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ನನಗೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪರಿಚಯ ಕಡಿಮೆ. ಪಕ್ಕದ್ಮನೆಯ ನನ್ನ ಕಸಿನ್  ಶಿವರಾಜನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದೆ. ನಾನು ದಡಬಡನೇ ಬಾಗಿಲು ಬಡಿಯುವ ಸಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಎದ್ದರು. ಅವರಿಗೂ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದೆ. ತಕ್ಷಣ ಒಂದ ಗಾಡಿ ಬೇಕು ಅಂದೆ. ಆತ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯನ ಟ್ರಾಕ್ಸ ತರಿಸಿದ, ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತೀನೂ ಬರ್ತಿನಂದ್ಳು, ನಮ್ಮ ಮಾವಾನೂ ಬಂದ.ಹುಡುಗರನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಣ್ಣವ್ವಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಹೊರಟೆವು.             ಗಾಡಿ ಶಿರಢಾಣ ದಾಟಿ ಘಟಪ್ರಭಾ ಮ್ಯಾಲ ಫಾಲ್ಸ್ ರೋಡಗುಂಟ ಹೊಂಟಿತ್ತು.  ಸುಂಯ್ಯನೇ ಬೀಸುತಿದ್ದ ಗಾಳಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿತಕರವಾಗಿತ್ತು. ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೈಯಲ್ಲಿ ನಡುಕ.  ಬೀಸುತಿದ್ದ ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಎಲ್ಲರೂ ಮುದುರಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದರು. ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ಬೆವರಿಳಿಯುತಿತ್ತು. ಪದೆಪದೇ ಅವ್ವ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯ ಸಂಕಟ;ಬದುಕಿನುದ್ದಕೂ ಅವಳನುಭವಿಸಿದ ನೋವು, ಆ ದಯನೀಯ ಕರಾಳ ದಿನಗಳು ನೆನಪಾದವು. ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಅಪ್ಪ ಹೋದಾಗಿನ ಸಂಕಟ ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು, ಮತ್ತೇ ಕುಸಿದ ಅನುಭವ. ಕಷ್ಟಗಳ ಮೂಟೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡೇ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದ್ದ ನನ್ನವ್ವ, ಹೊರಗೆ ಬಂದ ದಿನಗಳಿವು. ಆ ಎಲ್ಲ ದಿನಗಳು ನನ್ನೊಳಗೆ ಆವಿರ್ಭವಿಸಿ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಬಂದಂತಾಯಿತು. ಅವ್ವ ನಾಲ್ಕು ದಿನದ ಹಿಂದೆ ಎದೆನೋವು ಅಂತ ಚಡಪಡಿಸಿದ್ದಳು. ಭಾಳ ತ್ರಾಸ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾದ ಕೂಡ್ಲೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಜಾ ಹಾಕಿ ಬಂದು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ.  ಮಾರನೇ ದಿನಾನೇ ಗೋಕಾಕದ ಗಡಗಿ ದವಾಖಾನೇಕ ತೋರಸಾಕಂತ ಬಂದ್ವಿ. ಡಾಕ್ಟರ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡಿ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಾಕ ಬರದ್ರು. ಎಂಡೋಸ್ಕೋಪಿ ಮಾಡಿದ್ರು. ರಿಪೋರ್ಟ್ ಬರಲಿಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ತಡ ಇತ್ತು. ಅವ್ವ ಊಣಲಾರದಕ್ಕ ನಾವ್ಯಾರೂ ಉಂಡಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಆಕಿನss ಎಲ್ಲಾರ್ಗೂ ಊಟ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದ್ಲು. ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಏನಾದ್ರೂ ಬೇಕಿತ್ತು. ಗಡಿಬಿಡಿವಳಗ ರೊಟ್ಟಿಗಂಟು ತಂದಿದ್ದಿಲ್ಲ. ರೊಟ್ಟಿ ಖಾನಾವಳಿಗೆ ಬಂದ್ವಿ. ನನಗ  ರೊಟ್ಟಿ ಅಂದ್ರ ಇಷ್ಟಾ; ಅದಕ್ಕ ಅವ್ವ ತನ್ನ ಅಗಲಾಗಿಂದ ಒಂದ ರೊಟ್ಟಿ ತಗದು ನನಗೆ ಹಾಕಿದ್ದು ನೆನಪಾತು, ಯಾಕೋ ದು:ಖ ಉಮ್ಮಳಿಸಿ ಬಂತು, ಕಣ್ಣಾಗಿನ ನೀರು ದಳದಳನೇ ಹರಿತಿದ್ವು. ‘ಅವ್ವ ನಿನಗ ಆರಾಮ ಇಲ್ಲಬೇ ಊಟಾ ಮಾಡು, ಮತ್ತ ಬೇಕಂದ್ರ ತುಗೋಳ್ಳೋಣಂತ’ ಅಂತ ಹೇಳಿದೆ. ಬ್ಯಾಡಾಪಾ ನನಗ ಒಂದ್ರೊಟ್ಟಿ ಸಾಕು ನೀ ಉಣ್ಣ, ಅಂತ ಅಂದ್ಳು. ಯಾಕೋ ಆಕಿ ಧ್ವನಿ ಒಳಗ ಭಯ ಇದ್ದಂಗ ಅನಿಸ್ತು. ನಮ್ಮವ್ವ ಅಂದು ಬ್ಯಾರೇನ ಕಂಡಳು. ಕಡಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತಾಡೋ ನನ್ನವ್ವಳ ದನಿ ದನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಾಕ ಚಾಲು ಮಾಡಿದ್ದು ನನಗ ಗೊತ್ತಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ.            ಊಟ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೇ ದವಾಖಾನೇಕ ಬಂದ್ವಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಬಂದಿತ್ತು. ನಿಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ ಹಾರ್ಟ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದಿನ ಲೇಟ್ ಮಾಡಿದ್ರೂ ನಿಮ್ಮವ್ವ ಉಳಿತೀರಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಅಂತಾ ಡಾಕ್ಟರ್ ಮಹೇಶ ನನ್ನ ಕರದ ಹೇಳಿದ್ರು. ಅಡ್ಮಿಟ್ ಮಾಡ್ರಿ ಸರಿ ಹೋಗ್ತದ ಅಂದಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರಾಳವಾಯಿತು. ನಾವೂ ತಯಾರಿ ಒಳಗ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಸುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದೆ, ದೊಡ್ಡಕ್ಕ ಮಾದೇವಿನೂ ಬಂದಿದ್ಳು. ಅವ್ವಾಗ ಈ ವಿಷಯಾನ ಹೇಳ್ಲಿಲ್ಲ. ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಗಲೇ ಅವರ ಕೆಲಸ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ರು. ಅವ್ವಾನ ಕೂಡಾ ಮಾತಾಡ್ತಾ ದೊಡ್ಡಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಚುಲೋ ಆಗ್ತಾ ಇರೋದನ್ನ ಮಾತಾಡಿದ್ವಿ. ಸುಮಕ್ಕಳ ಮಗ ವಿನೋದಂತೂ ದೊಡ್ಡ ಸಾಹೇಬ ಆಗ್ತಾನ ತುಗೋಪ ಅಂವ ಶ್ಯಾನ್ಯಾ ಅದಾನ ಅಂದ್ಳು. ತಮ್ಮ ರಾಜಪ್ಪನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡ್ತಾ ಕುಡಿಲಿಲ್ಲಂದ್ರ ಅದೆಷ್ಟ ಚೆಂದ ಮಾತಾಡ್ತಾನ,ಕುಡದಂದ್ರ ದಾರಿ ಬಿಡ್ತಾನ ನೋಡ ,ಯಾವಾಗ ಚುಲೋ ಆಗ್ತಾನೋ ಏನೋ ಅಂವನ ಮಕ್ಕಳೂ ಹಂಗ ಆಗ್ಯಾವ, ಅಂವನ ಹೆಂಡ್ತಿನೂ ಹಂಗ ಅದಾಳ ಅಂತ ನಮ್ಮವ್ವ ದೊಡ್ಡ ಉಸಿರು ಹಾಕಿದ್ಲು.  ಹೆಂಗರೆ ಮಾಡಿ ಕುಡ್ಯೋದ ಬಿಡಸೋ ಅಂತ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ಹಿಂಗ ಮನಿದು, ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದವರ್ದು,  ಮತ್ತ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಿಕರದ್ದು, ಊರಾಗಿನವರ್ದು, ಹುಟ್ಟಿದವರ್ದು, ಸತ್ತವರ್ದು, ಮದುವೆಯಾದವರ್ದು ಹಿಂಗ ಒಂದ್ಸಲ ನಮ್ಮೂರ ರೌಂಡ್ ಹೊಡಿಸಿ ಬಿಟ್ಟಳು ನಮ್ಮವ್ವ.  ನಾ ಊರಿಗೆ ಬಂದಾಗೊಮ್ಮೆ ಹಿಂಗ, ನಮ್ಮವ್ವ  ರಿಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡ್ತಿದ್ದಳು. ಆರಾಮ ಇಲ್ಲಾರ್ಕ ನಿನ್ನೆಯಿಂದ ಚಡಪಡಸ್ತಿದ್ದಳು. ಎಲ್ಲಾನೂ ಮಾತಾಡ್ತಾ ಸಂಜೆಯಾಗಿದ್ದು ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ.‌ ದಾವಾಖಾನೆಯಲ್ಲಿ  ಪೇಷಂಟ್ ಜೊತೆ ಒಬ್ಬರೇ ಇರಬೇಕಂದ್ರು. ದೊಡ್ಡಕ್ಕ ಯಾವುದೋ ಕೆಲಸದ ಮ್ಯಾಲೆ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ನನಗಿಂತ ಸುಮಕ್ಕಳೇss ಅವ್ವನ ಕೂಡ ಇದ್ರ ಒಳ್ಳೆದಂದ್ಕೊಂಡು ಡಾಕ್ಟರ್ ಕೂಡ ಮಾತಾಡಿದೆ.  ಅವ್ರೂ ಸಹ ಒಬ್ರ ಇರ್ರಿ! ನಿಮ್ಮೂರೇನು ಇಲ್ಲೇ ಐತಲ್ಲ ಏನ ಚಿಂತೆ ಮಾಡ್ಬೇಡಿ ಹೋಗಿ ಬರ್ರಿ ಅಂದ್ರು. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಚಾ ತಂದಕೊಟ್ಟೆ, ಹಸಿವು ಇಲ್ಲಾರ್ದಕ್ಕ ರಾತ್ರಿ ಊಟ ಬ್ಯಾಡಂದ್ರು; ಇಬ್ಬರಿಗೂ ನಾಲ್ಕ ಪ್ಲೇನ್ ದೋಸೆ ತಂದಕೊಟ್ಟೆ. ಅವ್ವಾ, ಅಪ್ಪನ ನೆನಸಿಕೊಂಡು ಕಣ್ಣಾಗ ನೀರ ತಂದ್ಲು. ಅಲ್ಲೋ ಎಷ್ಟ ಕಾಳಜಿ ಮಾಡ್ತಿ? ನಿಮ್ಮಪ್ನಂಗ? ಮೊದಲss ಊರಿಗೆ ಹೋಗು, ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳದಾವ ನಿನ್ನ ಹೇಂತಿ ಒಬ್ಬಕೀನ ಏನ ಮಾಡ್ಯಾಳು? ಲಾಸ್ಟ್ ಬಸ್ ತಪ್ಪಿದ್ರ ಏನ ಮಾಡ್ತಿ ? ಅಂತ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಆಯ್ತಬೇ ನಾ ಬರ್ತಿನಿ ಅಂದಾಗ, ಧಾರವಾಡಕ್ಕೋಗಿ ಈ ಬೇ ಗೀ ಎಲ್ಲ ಕಲತ ಬಂದಾನ ಹೋಗೋಗ ದೌಡ ಅಂದ್ಳು. ಮುಗುಳ್ನಗ್ತಾ ಹೊರಗ ಬಂದೆ. ಮತ್ಯಾಕೋ ಕರದ್ಳು, “ಮಂಜವ್ವಗ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ದೇನೋ ಅಂದ್ಳು” ‘ಇಲ್ಲ’ ಅಂದೇ, “ನೋಡ ಆಕೀssನ ಮರೀತೇರಪಾ ನೀವುsss? ಗರೀಬ ಮಗಳ ಆಕಿ, ಹುಚ್ಚೇರಂತಾಕಿ, ಆಕಿ ಕಡೆನೂ ದೇಖರೇಕಿ ಇರಲಿಪಾ” ಅಂದ್ಲು. ಆಕಿ ಮಾತೆಲ್ಲಾ ನೆನಪಾಗಿ ಅಳು ಬಂತು ತಡಕ್ಕೋಳ್ಳಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ‌.ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತುಬಿಟ್ಟೆ.  ಅಣ್ಣ ಶಿವರಾಜ ನನ್ನ ಬೆನ್ನಮೇಲೆ ಕೈಯಾಡಸ್ತಾ ಇದ್ದ.            ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮುಂದ ನಮ್ಮ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್ ನಿಂತಾಗ, ಸರಿರಾತ್ರಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಜನರೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.  ಸುಮಕ್ಕ ಬಾಗಲ ಹತೇಕ ನಿಂತು ನಮಗಾಗಿ ಕಾಯ್ತಾ ಇದ್ಳು. ನರ್ಸಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಅವ್ವಾನ ನೋಡಾಕ ಬಿಡ್ಲಿಲ್ಲ. ಡಾಕ್ಟರ್ ಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗ್ರಿ ಅಂದ್ರು. ಡಾಕ್ಟರ್ರೆ ನಮ್ಮತ್ತ ಬರುವುದು ಕಾಣಿಸಿತು. ಕನ್ನಡಕ ಮೇಲೇರಿಸುತ್ತಾ, “ಸಾರಿ ಸರ್, ನಿಮ್ಮ ಅವ್ವಾರ್ನ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೇ ಸಿವಿಯರ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಯ್ತು, ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ವಿ ಕೆಲಸ ಆಗಲಿಲ್ಲ”. ಡಾಕ್ಟರ್ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಗರ ಬಡಿದವನಂತೆ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟೆ. ಸುಮಕ್ಕ ತನ್ನ ದು:ಖದ ಕೋಡಿಯನ್ನು ಹರಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಡಾಕ್ಟರ್ ಕೈಹಿಡಿದಾಗಲೇ ನನಗೆ ಎಚ್ಚರ ಬಂದಂತಾಯಿತು. ಅವ್ವ ಮಲಗಿದ್ದ ವಾರ್ಡ್ ಕಡೆ ಓಡೋಡಿ ಹೋದೆವು.  ಕತ್ತಲೆಗೆ ಹೆದರುತಿದ್ದ ನಮ್ಮವ್ವ ಅದರೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದಾಗಿದ್ದಳು. ಅವ್ವ ಅವ್ವ ಅಂತಾ ಕೂಗಿದೇವು. ಅದಾವುದು ಅವಳಿಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅಚ್ಚ ಕಪ್ಪು ನೆಲದ ವಾಸನೆಯ ಘಮಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ನನ್ನವ್ವ, ಕಪ್ಪು ಛಾಯೆಯ ಬೀರಿ, ಕೈ ಬೀಸಿ ನಗುನಗುತ ಮರೆಯಾದಂತೆ ಕಂಡಳು. ಅಪ್ಪನ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ನೆರಳಾಗಿ, ಬಡತನವ ಸೋಸಿ, ಗಂಜಿನಂಬಲಿಗಾಗಿ, ಮೈ ಬೆವರಿಂದ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿದವಳು. ಹರಕು ಸೀರೆಗೆ ತೇಪೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅಪ್ಪನ ಹೊಸ ಧೋತರಕೆ  ಆಸರೆಯಾದವಳು. ಅಪ್ಪನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬದುಕಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ ನನ್ನವ್ವ,ಇಂದು ಇದ್ದಕಿದ್ದಂತೆ ಎದ್ದು ಹೋದಳು ಅಪ್ಪನೆಡೆಗೆ. ಅಳುವಿನ ಆಕ್ರಂದನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಇತರ ರೋಗಿಗಳ ಎದೆ ಝಲ್ ಎನಿಸಿತು, ಅವರೆಲ್ಲರ ಕಣ್ಣಾಲಿಗಳು ತುಂಬಿ ಬಂದಿದ್ದವು. ‘ಅಳಬ್ಯಾಡ್ರಿ ಎಲ್ಲಾರೂ ಒಂದಿನ ಹೋಗೋದss ಐತಿ’, ಎಂದು ನಿನ್ನೆ ಪಕ್ಕದ ಬೆಡ್ ನಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡ ಅಜ್ಜಿಯ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಳು ನನ್ನವ್ವ. ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಡಿನ ಎಲ್ಲ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನಗಿಸಿ ನಗುತ್ತಲೇ ಮರೆಯಾದಳು. ಭರವಸೆಯ ಬೆನ್ನೇರಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ದಿನ ಬದುಕುವಾಸೆಯಿತ್ತಾಕೆಗೆ; ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲ ಕೊನೆಗೂ, ಮರಳಿ ಬಂದಳು ತಾ ನಿತ್ಯ ಕುಳಿತು ಹರಟೆ ಹಾಕುವ ಕಟ್ಟೆಗೆ. ಅವಳ ಕಲಕಲ ಮಾತುಗಳು ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತವು . ಓಣಿ ಜಗಲಿಯ ಒಡತಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಕಥೆ ಕಟ್ಟುವ, ಒಡಪು ಹೇಳುವ, ಒಗಟು ಹೇಳಿ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕುವ ನನ್ನವ್ವ ಇಂದಿಲ್ಲ. ಆರತಿ ಎತ್ತುವಾಗಲೊಮ್ಮೆ ಅಡ್ಡ ಬರುತಿದ್ದ ನನ್ನವ್ವ, ಎಲ್ಲರಿಂದ ಒಡಪು ಕಟ್ಟಿ ಗಂಡನ ಹೆಸರು ಹೇಳಿಸುತಿದ್ದಳು. ಗಂಡನ ಹೆಸರು ಹೇಳಲು ನಾಚಿಕೆ ಪಡುತಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಸಮಯ ಸಂತಸದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸುತಿದ್ದಳು. ಹೇಳಲು ಬಾರದವರಿಗೆ ತಾನೇ ಹೇಳಿಕೊಡುತಿದ್ದಳು. ಅಂತ ನನ್ನವ್ವಳನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು ವಾರಿಗೆಯವರೆಲ್ಲ ಗೋಳಿಟ್ಟು ಅಳುವುದು ಮರುಕ ಹುಟ್ಟಿಸುತಿತ್ತು. ಕುಬಸದ ಶುಭ ಕಾರ್ಯದಿಂದಿಡಿದು  ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಸಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವುದು, ಹೆಣ್ಮಕಳು ದೊಡ್ಡವರಾದಾಗ, ಮದುವೆ ಮುಂಜಿ ಹಿಂಗ ಏನಿದ್ರೂ ನನ್ನವ್ವಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಇರುತಿತ್ತು. ಕೋಗಿಲೆಯಂತೆ ಕಪ್ಪಾದರೂ ಅಕ್ಷರದರಿವಿಲ್ಲದ ನನ್ನವ್ವ ಸಾವಿರಾರು ಪದಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಒಡತಿ.            ಹಿಂಗ ಜಗಲಿಮ್ಯಾಗ ಕುಂದ್ರಿಸಿದ್ದ ನಮ್ಮವ್ವನ  ಮುಂದ ತಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಮೂಟೆ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದರು. ನೆರೆಹೊರೆಯವರ, ಊರವರ ಒಡನಾಟ ಅವಳ ಒಂಟಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬಲ ತುಂಬಿತ್ತು.‌ ಅವಳ  ಬೆಲೆ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಅರ್ಥವೇ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಹಿತ್ತಲಗಿಡ ಯಾವತ್ತೂ ಔಷಧಕ್ಕೆ ಬರೋದಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ನನ್ನವ್ವ ತನ್ನ ನೋವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಖುಷಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆದಳು. ಒಂದೆಡೇ ಕಿರಾತಕ ಮಗನ ಸಂಸಾರ, ಕಲಿಯೆಂದರೇ ಏನೇನೋ ಕಲಿತು ಖಾಸಗಿ ನೌಕರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಕುಡಿತವೇ ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವ ಅಂದ್ಕೊಂಡು ಅದೇ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ತನ್ನ ಮಡದಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಹರಿದು ಹಂಚಿದವ, ಆತ ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟರೇ ಸಾಕು, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗಲಾರದ ಬೈಗಳು. ಆತನ ಒಡನಾಟವೇ ಬೇಡವೆಂದು ದೂರವಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ತಾಯಿ ಕರುಳು ಕೇಳಬೇಕಲ್ಲ? ಸದಾ ಅವರ ಏಳ್ಗೆಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತಿದ್ದಳು. ಇನ್ನೊಂದು ಸಿರದರನೆಂಬ ಪ್ರಾಣಿ,  ಬಹಳಷ್ಟು ಓದಿದವ, ಯಾವ ದು:ಶ್ಚಟಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ವಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದ ಪಾಪಿ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಕಾರಣ ಇರಲೇಬೇಕಲ್ಲ.‌ ನನ್ನವ್ವಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವನು. ನಮ್ಮವ್ವ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಶಮಾ ಜಮಾದಾರ ಗಜಲ್ ನಿನ್ನ ಮಡಿಲಿನಲಿ ಮುಖವಿಟ್ಟು ಅಳಬೇಕೆಂದಿರುವೆಮನಸಿನಲ್ಲಿಯ ತಳಮಳಗಳ ಹೇಳಬೇಕೆಂದಿರುವೆ ಕುಣಿಯೊಳಗಿಳಿಸಿ ಹೊರಟೆ ತಿರುಗಿಯೂ ನೋಡದೆ   ವಿರಹದ ಭಾವವಿಹೀನತೆಯನು ಕೇಳಬೇಕೆಂದಿರುವೆ ಭೂಗರ್ಭದ ಶೀತಲತೆ ನೆನಪಿಸಿದೆ ನಿನ್ನ ಸಡಿಲಪ್ಪುಗೆಬೇಡವಾದ ಬೇಡಿಯ ಸಂಸಾರ ಹೂಳಬೇಕೆಂದಿರುವೆ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನ ನಿರಾಳತೆಯ ಖುಷಿ ಹೇಳಲೆಂತುನೆನಪುಗಳ ಸಿರಿ ಸಂಪತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಬಾಳಬೇಕೆಂದಿರುವೆ ಕೂದಲೆಳೆಯಿಂದ ಶಮೆಯ ಕತ್ತು ಸೀಳಿದ ಕಥೆಯಿದುಪ್ರೀತಿಯಲಿ ಶಹೀದಾಗಿ ಪ್ರೇಮವ ಆಳಬೇಕೆಂದಿರುವೆ ಶಮಾ ಜಮಾದಾರ

ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ಶಿವಲೀಲಾ ಹುಣಸಗಿ “ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಬಳ್ಳಿ (ತೋಳನೂರು-ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ) ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಎನ್‌.ಮೇಟಿ ಮುಂಬಯಿ” ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಬಳ್ಳಿ (ತೋಳನೂರು-ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ)ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಎನ್‌.ಮೇಟಿ ಮುಂಬಯಿ. ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಎನ್ ಮೇಟಿಯವರು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತಿ.ಇದೊಂದು ತರ ಭಿನ್ನ ಅಭಿರುಚಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಲೇಖಕರು.ವೃತ್ತಿ ಬದುಕಿಗೆ,ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೆ ತಾನು ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಇತರರಿಗೂ ಹಂಚುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.ಲೇಖಕರಿಗೆ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಹಸಿರಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಊರಿನ ಋಣತೀರಿಸಲು ಯಾಕೆ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕೃತಿ ತರಬಾರದೆಂಬ ಆಲೋಚನೆ; ಸಾಹಿತಿಗೆ ವಿವಿಧ ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಭಿನ್ನ ಮಜಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡು ” ತೋಳನೂರು- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕೃತಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಜೀವನ ಅನುಭವಿಸಿ, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ,ಹಿಂದೆ ಕಳೆದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಬಾಲ್ಯ,ಹುಟ್ಟಿದ ಊರನ್ನು ಮರೆಯದೆ ಅದರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಹಾತೊರೆದಿದ್ದನ್ನು ಸಾಕಾರ ಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯ!. ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಹಳ್ಳಿ ಮರೆತು ಹೋಗುವುದು.ಆದರೆ ಲೇಖಕರು ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕರುಳ ಬಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಂಡು ದಾಖಲಿಕರಣವನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹ.. ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬುದು ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವಂತ ನೆಲೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಗ್ರಾಮಜೀವನವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ನಂಬಿಕೆ, ಆಚರಣೆ, ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕು ಕೇವಲ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಹರಿದುಬಂದ ಅನುಭವ, ಜ್ಞಾನ, ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು  ನೆನಪುಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಆ ನೆಲದ ಬದುಕಿನ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಬಳ್ಳಿ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕಿನ ನಿರಂತರತೆ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಬೆಸುಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ರೂಪಕಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳ್ಳಿಯು ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದು, ಆಸರೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹರಡುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. # ತೋಳನೂರಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು. ತೋಳನೂರು ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಕ್ಕಲಕೋಟ ತಾಲೂಕಿನ ಅಚ್ಚಕನ್ನಡದ ಕೊನೆಯ ಗಡಿ ಗ್ರಾಮ.ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ “ಬಾಂಡರಿ”ಯಾಗಿದೆ.2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 815 ಮನೆಗಳು.ಜನಸಂಖ್ಯೆ 4415 ಇದೆ.ತೋಳನೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಂದಾಜು 2429.62 ಹೆಕ್ಟೇರ್. ಬಾಂಡರಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಎರಡು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸೌಕರ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವರು.ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಸಂಬಂಧ ದ್ವಿರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. # ತೋಳನೂರಿನ ಹೆಸರಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ,ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಊರಿಗೂ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಹೆಸರು ಇದ್ದೆ ಇರುತ್ತದೆ.ಅದರ ಹಿನ್ನಲೆಯ ಕಥೆಗಳು ಕೇಳಲು ಉತ್ಸುಕ ಮನಸ್ಸು. ತೋಳನೂರಿಗೂ ಒಂದು ಕಥೆ‌..”ವೃಕ ಶತಕ ಪುರ” ವೃಕ-ತೋಳ,ಶತ- ನೂರು,ಪುರ-ಊರುಅಂದರೆ ನೂರಾರು ತೋಳಗಳು ವಾಸವಿದ್ದ ಊರು.ಇದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಕುರುಬ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕುರಿಕಾಯುವುದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು.ಅಂತಹ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಶಿವಯೋಗಿಶ್ವರರು ತೋಳಗಳ ಊರಿನ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ,ಮೂರು ದಿನದಿಂದ ಉಪವಾಸವಿದ್ದ ತೋಳ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಬರಲು, ಸ್ವಾಮಿಗಳು ತೋಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ,ಆ ತೋಳ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.ಆಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಭಸ್ಮ ವನ್ನು ತೋಳದ ಹಣೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ.ತಕ್ಷಣ ‘ತೋಳ’ಮಾಯವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷದ ಬಾಲಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಗುರುಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನನ್ನ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿ,ತನ್ನ ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತ ಹೇಳಿ ತಾನು ತನ್ನ ದುರ್ನಡತೆಗೆ ನೂರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಶಾಪ ಹೊಂದಿದ್ದು.ಇಂದಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನ ಭಸ್ಮದಿಂದ ನಿಶ್ಯಾಪ ಹೊಂದುವಂತಾಗಿದೆ.ಸೂರ್ಯ,ಚಂದ್ರರಿರುವ ತನಕ ಈ ಊರಿಗೆ “ತೋಳನೂರು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿರಲೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಇಡೇರಿಸಿದರೆಂಬ ದಂತಕಥೆಯಿದೆ. ಶಶಿರವಿಗಳುಳ್ಳ ತನಕ ತೋಳಿನ |ಪೆಸರು ನಗರಕೆ ಇತ್ತು ನಡಿಸದು |ಹಸನವಾಯಿತು ಮರ್ತ್ಯಲೋಕಂ ಸಾಕು ಶಿವಪುರಕೆ ||ವಸೆದು ಬೀಳ್ಗೊಡು ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ |ಸುನಗುತ ಸ್ವರ್ಗಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ |ಭಸಿತ ಧೂಳಿತ ದೇಶ ಚರಿಸುತ ಬಂದು ಮಣಿಪುರಕೆ”|| ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾವಿಯ ಕಥೆಯು “ಕೆರೆಗೆ ಹಾರ” ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. # ಊರಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಡುನುಡಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.ಕುರಟ್ಟಿಯ ಕಥೆ,ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾವಿಯ ಕಥೆ. # ಸ್ಥಳೀಯ ಹಬ್ಬಗಳು, ಜಾತ್ರೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು.ಕಾರಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸುವುದು.ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಪೂಜಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಗುಳ್ಳವ್ವ:- ಆಷಾಢದ ಪ್ರತಿ ಮಂಗಳವಾರ ಗುಳ್ಳವ್ವನ ಮಣ್ಣು ತರುವಾಗ, ” ಗುಳ್ಳೆವ್ವಗ ಮಣ್ಣು ತರಲೇ ಇಲ್ಲಗುಲಗಂಜಿ ಹಚ್ಚಿ ಆಡಲಿಲ್ಲಸುಳ್ಳೆ ಬಂತಲ್ಲವ್ವ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ” ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತ ಬುಧವಾರ ಗುಳ್ಳೆವ್ವನನ್ನು ಕಳಿಸುವಾಗ, ” ರೊಟ್ಟಿ ಬುತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡುಎತ್ತಿನ ಮ್ಯಾಲೆ ಹೇರಿಕೊಂಡುಯಾವಾಗ ಕಂಡೆನವ್ವ ತಾಯಿ ಮಾರಿ” ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತ ತೋಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಗುಳ್ಳವ್ವನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲೆ ಬಿಟ್ಟು ಊಟಮಾಡಿ ಬರುವುದು.ನಂತರ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಗೆ ಹೊಸ ಮಣ್ಣು ತಂದು ನಾಗಪ್ಪಗ ಹಾಲು ಹಾಕುವುದು. # ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಉಡುಗೆ-ತೊಡುಗೆ, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು. # ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜನಜೀವನವನ್ನು  ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು. # ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅದರ ಪರಿಚಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.ತೋಳನೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಂದಿರಗಳು,ಮಠಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಒಟ್ಟು 20 ದೇವಾಲಯಗಳು3 ಮಠಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. # ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು,ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಧಕರ ಪರಿಚಯ.ಶ್ರೀ ಶಂಕರೆಪ್ಪಾ ಹುಲಮನಿ,ಶ್ರೀ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪಾ ಮಳಸಿದ್ದಪ್ಪಾ ನಿರಾಳಿ,ಶ್ರೀ ಶಂಕೆಗೌಡ ಪಾಟೀಲ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು.ಸಾಹಿತಿಗಳು:- ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಬಸವ ಕವಿ,ಶ್ರೀ ಬಿ.ಬಿ.ಜೇವೂರು,ಶ್ರೀ ಶಿವಶಂಕರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ, ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಮೇಟಿ, # ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳು. ತೋಳನೂರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಜೀವನದ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಊರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ವಲಸೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವನಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ಪರಂಪರೆಗಳು ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕ್ರಮೇಣ ಮರೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತೋಳನೂರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ.  ಅಧ್ಯಯನವು ತೋಳನೂರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕನ್ನು ಕೇವಲ ಪರಿಚಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಅದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು, ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ, ಸಂದರ್ಶನ, ನೇರ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಮೌಖಿಕ ಆಕರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ‘ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಬಳ್ಳಿ — ತೋಳನೂರು: ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಎಂಬ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ನೆಲಮೂಲದ ಬದುಕಿನ ಸೊಗಡು, ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಬರಹಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಣಜವನ್ನು ಸೇರುವಂತಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುವೆ. ಶಿವಲೀಲಾ ಹುಣಸಗಿಯಲ್ಲಾಪುರ.

ಶರಣರ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ .ಶಶಿಕಾಂತ್‌ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಸಾವಿಲ್ಲದ ಶರಣರು ಇತಿಹಾಸ ಪುರುಷ ರಾವ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟು ಕೊನೆ ಉಸಿರು ಇರುವವರೆಗೆ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ನೀಡಿದ ದಿಟ್ಟ ಧೀಮಂತ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು. ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ರುದ್ರಗೌಡ ಚನ್ನವೀರಗೌಡ ಅರಟಾಳ (ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು) ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಗಾರರು, ದಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.  ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ: ೧. ಜನನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ • ಜನನ: ಇವರು ಮಾರ್ಚ್ ೨೨, ೧೮೫೧ ರಂದು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕಿನ ಅರಟಾಳ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಕುಂದಗೋಳ ತಾಲೂಕಿನ ಹಿರೆ ಹರಕುಣಿ) ಜನಿಸಿದರು. • ಶಿಕ್ಷಣ:  ಕೇವಲ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್  ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಓದಿದ್ದ ಇವರು, ತಮ್ಮ ಅಪಾರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೇರಿದರು. • ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ:  ಧಾರವಾಡದ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಕೂನರಾಗಿ (ಕ್ಲರ್ಕ್) ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಇವರು, ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್ (Deputy District Collector) ಹುದ್ದೆಯವರೆಗೆ ಬೆಳೆದರು. • ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮುಕ್ತ ಆಡಳಿತ: ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ರೆವಿನ್ಯೂ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, “ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಆರ್.ಸಿ. ಅರಟಾಳ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ” ಎಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೇ  ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು (ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪನೆ) ೧೯೧೦ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದೂ ಕಾಲೇಜು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವರು ಈ ಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು • ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು (KCD) ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಇವರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. • ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ೨ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಠೇವಣಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಇವರು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜದ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೨ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. • ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ (KLE) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಹಿರಿಯರನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. ೩. ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಬಿರುದುಗಳು • ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆ: ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಕ್ರಿಯ ಮುಖಂಡರಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು ಅಲ್ಲದೆ ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ನಿಪ್ಪಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. • ಗೌರವಗಳು:  ಇವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಇವರಿಗೆ ‘ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್’ ಮತ್ತು ‘ಸರ್’ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತ್ತು. ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಟಿಳಕ, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಿಗಿಂತಲೂ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ಧೀಮಂತ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೪, ೧೯೩೨ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆ ನಿಂತ ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ. ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರ ಜೀವನದ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ರೋಚಕ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಳ ಆಳವಾದ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು (KCD) ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಇತಿಹಾಸ ೧೯೧೭ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಾಲೇಜು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೆ (ಪುಣಾ) ಅಥವಾ ಮುಂಬೈಗೆ (ಬಾಂಬೆ) ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು   • ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಠಿಣ ಷರತ್ತು: ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿತು. • ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹದ ಸವಾಲು:  ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ದಾನಿಗಳನ್ನು, ಜಮೀನ್ದಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು (ಆ ಕಾಲದ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತ) ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು.  • ಸ್ಥಾಪನೆ:  ಈ ಜಂಟಿ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಜೂನ್ ೨೯, ೧೯೧೭ ರಂದು ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಗವರ್ನರ್ ಅವರಿಂದ ಕಾಲೇಜಿನ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ನೆರವೇರಿತು. • ಸರ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಕಂಬಳಿ:  ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಮುಚ್ಚುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕಾದಾಗ, ಬಾಂಬೆ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಸರ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಕಂಬಳಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಳಸಿ ಈ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಬೆಳೆಸಿದರು. ಇದೇ ಕಾಲೇಜು ಇಂದು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು (KCD) ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. . ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ರುದ್ರಗೌಡರ ಹೋರಾಟ ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೂ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದರು: • ಕರ್ನಾಟಕ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (KCC Bank) ಸ್ಥಾಪನೆ:  ರೈತರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಲೇವಾದೇವಿದಾರರ (ಸಾಹುಕಾರರ) ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು 1916 ರಲ್ಲಿ ದಿವಾನ ಬಹದ್ದೂರ್ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮುಖಂಡರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾದರು. • ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ:  ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ (೧೮೮೩-೧೯೧೭) ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂದಾಜು ೨೫ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗುತ್ತದೆ. . ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳು • ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜಿ ಇಲ್ಲದ ಆಡಳಿತ: ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಲಂಚಗುಳಿತನ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಆಡಳಿತ ವರದಿಯಲ್ಲೇ (Revenue Administrative Report), “ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡೆದುಹಾಕಿದ ಕೀರ್ತಿ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಆರ್. ಸಿ. ಅರಟಾಳ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಇವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಲಿಂಗಾಯತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ LEA ಮೂಲಕ ಡಾ ಫ ಗು ಹಳಕಟ್ಟಿ ಪ್ರೊ ಶಿ ಶಿ ಬಸವನಾಳ ಪ್ರೊ ಎಂ ಆರ್ ಸಾಖರೆ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹನೀಯರು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದರು.  ಇಂತಹ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. • ಕೆ.ಎಲ್.ಇ (KLE) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:  ಬೆಳಗಾವಿಯ “ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು” (ಏಳು ಜನ ಶಿಕ್ಷಕರು) ಸೇರಿ 1916 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ (KLE Society) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ, ಅದರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಹಿರಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆಗ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ (೧೯೧೬ ರಿಂದ ೧೯೨೮ ರವರೆಗೆ) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಇವರ ಮತ್ತು ಗಿಲಗಂಚಿ ಗುರುಸಿದ್ದಪ್ಪನವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಖ್ಯಾತ ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ. ಎಂ. ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರು ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದು “ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚರಿತ್ರೆ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪಾರದರ್ಶಕ ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ಶರಣ ರಾವ್ ಬಹಾದ್ದೂರ ಶ್ರೀ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜದ ಧ್ರುವ ತಾರೆ ಡಾಶಶಿಕಾಂತ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಪುಣೆ

ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೆ. ಸ.ರಾ.ಸುಳಕೂಡೆ ಸಮಾಧಾನ. ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದ ಕೃತಿ.  ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾನು ಓದಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಳಗೊಂದು ಸಂಚಲನವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ ಕೃತಿಯೆಂದರೆ ಅದು ಸ. ರಾ. ಸುಳಕೂಡೆ ಯವರು ಬರೆದ’ ಸಮಾಧಾನ ‘ ಎನ್ನುವ ಕೃತಿ. ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ನಡೆವ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡತಕ್ಕಂಥ ಅಂಶಗಳು  ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬದುಕು ಎಂದರೇನು?ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ವೈಚಾರಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ಅದು ‘ಸಮಾಧಾನ ‘.   ನನ್ನ ಬದುಕು  ಹೀಗೇ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸುವ ಕೃತಿಯಿದು.ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳು   ಹೇಗಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನ? ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರುವ 25 ಪ್ರಬುದ್ಧ ಲೇಖನಗಳು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ.ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಬಳಿಕ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಈ ಕೃತಿಯದ್ದು.  ನನ್ನ ಸಹೋದರರೊಬ್ಬರ ಸ್ಟೇಟಸ್ ನಲ್ಲಿ  ‘ಸಮಾಧಾನ ‘ ಎನ್ನುವ ಕೃತಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಭಾವಚಿತ್ರ ನೋಡಿದೆ. ಕೃತಿಯ ಹೆಸರೇ ಅದನ್ನು ಓದಲೇ ಬೇಕೆಂಬ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತ್ತು. ತಕ್ಷಣ ಲೇಖಕರ ಫೋನ್ ನಂಬರ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರಿಗೊಂದು ಕರೆ ಮಾಡಿದೆ.ನಾನು ಯಾರೆಂದೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಕೇಳಿ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. 117 ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕಕ್ಕಿತ್ತ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತಿ ನಾಲ್ಕಕ್ಷರ ಗೀಚುವ ನನ್ನಂಥವರ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಪುಸ್ತಕ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟದ್ದೇ ಅವರ ಹೃದಯವಂತಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.  ಎತ್ತೆತ್ತಲೋ  ಸಾಗುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಡೆದು ” ಇದು ಜೀವನದ ದಾರಿ” ಎನ್ನುವ ಸತ್ಪಥವನ್ನು ತೋರುವ, ಪಥದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಳಕನ್ನು ಚೆಲ್ಲುವ ಕೃತಿ ‘ಸಮಾಧಾನ ‘. ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನೂ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾ ಸಹಜ ಬದುಕಿನ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಫಲಗೊಂಡ ಕೃತಿಯಿದು.  ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಾಗಾಲೋಟದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಯಂತ್ರ ಮಾನವನೆನಿಸದೆ ಮನುಜನಾಗಿಯೇ ಬಾಳಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಗುರಿ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ,ಆ ಗುರಿಯಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಪಥವೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು  ಸಾರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ -ಪರೀಕ್ಷೆ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಕೈಗೂಡಬೇಕಾದರೆ ನಿಯತ್ತಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕಿವಿ ಮಾತಿದೆ.” ಸಹಜಾನಂದಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವಿದೆ ” ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಂತೆ  ನಾಟಕೀಯತೆಯ ಪರದೆ ಸರಿಸಿ ತಳುಕು ಬೆಳಕುಗಳಿಂದೀಚೆ ಒಂದು ವಾಸ್ತವತೆ ಇದೆ,ಅದೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ‘ವಾಸ್ತವತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜಾನಂದ’ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಜೀವ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾರವಡಗಿರುವುದೇ ಪರಿಪಾಲನೆ ಎನ್ನುವ ಪದದಲ್ಲಿ. ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ತರದಲ್ಲಿರುವವನು ಮನುಷ್ಯ. ಆತನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಾಲನೆ ಪೋಷಣೆ ಎನ್ನುವ ಪದಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸುವ ಲೇಖನ ‘ಪರಿಪಾಲನೆ ‘. ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ‘ಭಾವ ‘ ಎನ್ನುವ ಲಯ   ಹರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು. ಆಗಲೇ ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠರೆನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವ ಅಂಶ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿದೆ.  ಮುಗ್ದತೆ, ಸಹೃದಯತೆ,ಎಲ್ಲಾ ಕರಗಿ ಹೋಗಿ ಹೊಡಿ,ಬಡಿ, ಕೊಲ್ಲು,ಎನ್ನುವ ವಿದ್ವಂಸಕ  ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಲ ಧಾತುವೆನಿಸಿದ  ಪ್ರೀತಿ ಮಮತೆ  ವಾತ್ಸಲ್ಯದ  ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ‘ವಾತ್ಸಲ್ಯ ‘ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ಕಾರರು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ  ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ  ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ,ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಹು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಆತನಿಗೆ ಇಂದು ‘  ನಿರಾಳತೆ ‘ ಎನ್ನುವುದು ಯಾಕೆ ದುರ್ಲಭವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಲೇಖನ ಓದುಗರ ಒಳಗಣ್ಣು ತೆರೆಸುತ್ತದೆ. ಹಣ, ಕೀರ್ತಿ, ಅಧಿಕಾರ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಾಚೆ ಬಹು ದೂರ ನಿಂತ ನಿರಾಳತೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವ ಲೇಖಕರ ಚಿಂತನೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮನನ ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದು. ಶಿಕ್ಷಣ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ  ಗಳಿಸಬೇಕು, ಉದ್ಯೋಗ ರಂಗದಲ್ಲಿ  ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಮಾಡಬೇಕು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಉನ್ನತ ಸ್ತರದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುವ ನಾವುಗಳು ಸಾರ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಮ್ಮದಾಗಬೇಕು ಎಂದೇಕೆ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ? ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು ಎನ್ನುವ ಅರಿವನ್ನು ನೀಡುವ ಲೇಖನ ‘ಸಜ್ಜನಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು’. ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾವಂತದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೃತಿಕಾರರು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತು ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಎರಡೂ ಜೊತೆಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಸಾಧನೆ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಕಾರರ ಸಾಲುಗಳು ಕುಳಿತಲ್ಲೇ ಅರಮನೆ ಕಟ್ಟುವ ಮನೋಭಾವದ ಇಂದಿನ ಯುವ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಸಂಬಳ, ಸಂಭಾವನೆ,ಅಧಿಕಾರ, ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕುವ ಬದಲಾಗಿ ಪರಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕುವ ಉದಾರತೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಲೇಖಕರ ಚಿಂತನೆ ಅನುಕರಣ ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದು. ‘ ಪರೋಪಕಾರಂ ಇದಂ ಶರೀರಂ ‘ ಎಂಬ ಧೋರಣೆಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಧರ್ಮ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ  ಅನ್ನದಾಸೋಹ,ಅಕ್ಷರ ದಾಸೋಹ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕ ಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅಮರರಾದ ಧೀಮಂತರ ಆದರ್ಶಗಳು ನಮಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಲೇಖಕರ ಸಾಲುಗಳು ಸರ್ವಕಾಲಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂಥದ್ದು. ‘ ವಿದ್ಯಾ ದದಾತಿ ವಿನಯಂ ‘ ವಿದ್ಯೆ ವಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಎನ್ನುವ ಹಿರಿಯರ ಉಪದೇಶದ ಸಾರ ಸತ್ವ ಬದಿಗೆ ಸರಿದು ಅನೀತಿ ಅಧರ್ಮ ಅನ್ಯಾಯಗಳ ಹಾದಿಯಾದರೂ ಸರಿಯೇ ಅವರಿವರನ್ನು ತಳ್ಳಿ ತಾನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಅವಿನಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು, ಹುಂಬತನವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬದಲಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಕಾರರ ಆಶಯ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆಶಯವಾಗಬೇಕಿದೆ.  ಸಕಲ ಜೀವಾತ್ಮರಿಗೆ ಲೇಸನ್ನೇ ಬಯಸಿದ ಭಕ್ತಿ ಭಂಡಾರಿ  ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಬಸವಣ್ಣನವರೇ ಮೊದಲಾದ ಶರಣರ ಕೆಲ ವಚನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂಡಿಬಂದ ‘ ಕಿಲಾಡಿತನ ಮತ್ತು ಕಿಡಿಗೇಡಿತನ ‘ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನ ಜೀವ ವಿರೋಧಿ ತತ್ವಗಳ ಪಾಲನೆಗೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಮಾನವರಿಗೆ ಸದ್ಬಥವನ್ನು ತೋರುವ ದಿವ್ಯ ಸಂದೇಶವೇ ಆಗಿದೆ. ನಾನು -ನನ್ನದು ಎಂಬ ಸಂಕುಚಿತ ವೃತ್ತದೊಳಗೇ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಾದ ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ, ಬಾಯಾರಿದವನಿಗೆ ನೀರು, ಆಶ್ರಯ ಬಯಸಿ ಬಂದವನಿಗೆ ನೆಲೆ ಈ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೇ ಮರೆತಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವ ಲೇಖಕರ ನೋವಿನ ಸಾಲುಗಳು ಓದುಗರ ಒಳಗಣ್ಣು ತೆರೆಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಪರಮಾತ್ಮ ಎನ್ನುವ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಲೇಖನಗಳು ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಿತ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದು  ಈ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.  ಕೃತಜ್ಞತಾ ಮನೋಭಾವ ಮಾನವನಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಮೂಲ ಗುಣ. ಈ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇತರರಿಗಾಗಿ ಬದುಕುವವರಷ್ಟೇ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವವರು ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಕಾರರ ಚಿಂತನೆ ನಾವುಗಳು ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕೇ…. ಹೊರಗುಳಿಯಬೇಕೇ… ಎನ್ನುವ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ‘ ಬೇಕು ಎನ್ನುವವನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವೂ ನರಕವೇ.. ಸಾಕು ಎನ್ನುವವನಿಗೆ ನಿಂತ ನೆಲವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ವರ್ಗವೇ ‘ ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ’ ಸಮಾಧಾನ ‘ ದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಎನ್ನುವ ಏಕಮುಖ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಮಾನವತೆಯತ್ತ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಯಬೇಕಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದುಡಿದು ಗಳಿಸಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆಯುವ, ‘ನಾನು’ ಎಂದು ಮೆರೆಯುವ, ಸಂಕುಚಿತ ಮನೋಭಾವ ದೂರವಾಗಿ ‘ನಾವು ‘ ಎಂಬ ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯತೆ ನಮ್ಮದಾದಾಗ ಮಾನವ ಜನ್ಮ ಸಾರ್ಥಕ ಎನ್ನುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ‘ಸಮಾಧಾನ’ಎನ್ನುವ ಕೃತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅಪೂರ್ವ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸ. ರಾ. ಸುಳಕೂಡೆಯವರಿಗೆ ತುಂಬು ಹೃದಯ ಅಭಿನಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ,ಸಂಗ್ರಹ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಈ ಕೃತಿ ಮನೆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲಿ, ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಓದುಗರ ಎದೆಯಲ್ಲಿ  ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೃತಿಗಳು ಶ್ರೀಯುತರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತಾ, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಳಕೂಡೆಯವರಿಗೆ ದೇವರ  ಆಶೀರ್ವಾದ ಸದಾ ಇರಲಿ ಎಂದು  ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಬೇಡುತ್ತೇನೆ. ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೆಮಡಿಕೇರಿ.

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಶಂಕರಾನಂದ ಹೆಬ್ಬಾಳ “ಕಿಟಕಿಯಾಚೆಗಿನ ಬದುಕು” ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಕಿಟಕಿಯಾಚೆ ಇಣಕಿದೆಹೊರಗಡೆ ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ,ಹೊರಗೆ ಬರಬೇಕೇನಿಸಿವಾಮನನಂತೆ ಮೂರು ಕಾಲಿಡುವಬದಲು ಒಂದೆ ಕಾಲಿಟ್ಟೆ, ಬರಿಸುಳ್ಳು, ಮೋಸ, ನಯವಂಚಕತನತೋರುವ ಮುಖವಾಡಗಳು,ಡಂಭಾಚಾರದ ಆಡಂಬರದ ಬದುಕು,ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳಿದ್ದು ನೆನಪಾಯಿತೀಗ“ಹೊರಗೆ ಜನ ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಹುಷಾರು ಮಗ”ಎಂದಿದ್ದು,ಚಿತ್ತದಲ್ಲೀಗ ಕೋಲ್ಮಿಂಚಿನಂತೆಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ಬದುಕುವಹಕ್ಕಿರುವುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡೆ,ಕಿಟಕಿಯ ಸರಳುಗಳ ಹಿಂದೆ,ಏಕಿರಬೇಕು ನಾನು ಬಂಧಿಯಾಗಿ,ಹೊರಹೊರಡುತ್ತೇನೆ ಚಿಂತೆಗಳ ಸರಿಸಿಬುದ್ಧನಂತೆಯೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ, ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನು ಹಿಂದಕ್ಕಿಡದಿರು ಎಂದಿದ್ದಳುಮಾತಾಯಿ ಹಡೆದವ್ವ,ನಡೆದೆಯಿದ್ದೇನೆವೀರನಂತೆ,ಶೂರನಂತೆಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ,ಸಾಧಿಸಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ, ಯಾರು ಒಳ್ಳೆಯವರು..? ಯಾರು ಕೆಟ್ಟವರು…?ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೆಂದೂ ಭಾವಿಸಲುಕೈಬೆರಳಿನಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮವಿಲ್ಲ,ವಿಚಿತ್ರ ಭಾವನೆಗಳ ಬಿತ್ತುವವರ ಮಧ್ಯೆಬದುಕಿನ ಬಂಡಿ ನಡೆವುದ ಕಂಡುಒಳಗೊಳಗೆ ಕೊರಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆಕಿಟಕಿಯಾಚೆಗಿನ ಬದುಕ ನೆನೆದು… ಶಂಕರಾನಂದ ಹೆಬ್ಬಾಳ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಕೃಷ್ಣೆಯ ಕಡೆಗಣಿಸದಿರಿ ಎಮ್ಮಾರ್ಕೆ ಕಾವೇರಿಯಂತೆಯೇ ಕೃಷ್ಣೆಯುಈ ಕರ್ನಾಟದವಳೇ ತಾನೇ,ತವರು ಒಂದೇಯಾದರೂನುತಾರತಮ್ಯ ಏತಕೋ ಕಾಣೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರಿಗೆಜೀವನದ ನದಿ ಕೃಷ್ಣೆಯೇ,ಜೀವನದಿ ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ವದುಮಾತ್ರ ಆ ಕಾವೇರಿಯೇ ಆದೇಶವಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತಿಲ್ಲಆಲಮಟ್ಟಿ ಡ್ಯಾಂನ ಎತ್ತರ,ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ನೀರಿಲ್ಲದೇಇಲ್ಲಿನ ಅನ್ನದಾತರು ತತ್ತರ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಎದ್ದು ಕಾಣುತಿದೆ ಕೊರತೆ,ಆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆಯು ಈ ಕಣ್ಣಿಗೆಸುಣ್ಣವು ಇದೆಂತಹ ಅಳತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನುದಾನ ನಿಧಾನಮತ್ತೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು,ಉತ್ತರದ ಆಶೋತ್ತರ ಈಡೇರಲುನಾಯಕರಲ್ಲಿರಬೇಕು ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಈ ಕರುನಾಡು ಕೃಷ್ಣೆಗೂ ಕೂಡತವರೂರೇ ಮರೆಯದಿರಿ,ಕೃಷ್ಣೆ ವಿಷಯದಲಿ ಮಲತಾಯಿಧೋರಣೆಯ ತಳೆಯದಿರಿ ಎಮ್ಮಾರ್ಕೆ

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ವನಜಾಕ್ಷಿ ಬೆಟ್ಟದಾಲೂರು “ಸತ್ತ ನಂಬಿಕೆ” ದೈವ ಸನ್ನಿಧಿಗಾಗಿ  ಹೊರಟ ಪಾದಗಳುದಾರಿಯಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಹೋದವುಕರ್ಪೂರದ ಹೊಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕ ಹುಡುಕಿದವರುಕಾಲನ ಕತ್ತಲೆಗೆ  ನಡೆದುಬಿಟ್ಟರು  ದರ್ಶನದ ಸಾಲೇ ಸಾವಿನ ಸುರಂಗವಾಗಿಹೂವಿನ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂದೆಸಾವಿನ ಸಂತೆ ತೆರೆಯಿತು ಇತ್ತ ಬೆಳಕಿನ ಮನೆಯ ಮಗಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟ ,ಬಂದೂಕುಹಣದ ಕೋಟೆಯನೂ ಕಾಯದುಹೆಸರಿನ ಛಾಯೆಯನೂ ಉಳಿಸದು . ಭಕ್ತರ ಕಾಯುವ ದೇವರೂ ಮೈಮರೆತಸುರಕ್ಷತೆಯ, ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಡೆಗಣಿಸಿತುದೇವರು ,ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎರಡಷ್ಟೇ ಸೋತು ಸತ್ತದ್ದಲ್ಲಾಸತ್ತಿದ್ದು ನಂಬಿಕೆಯು  ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇನ್ನೂ ಹದವಾಗುವುದುದಾರಿ ಅಗಲ ಮಾಡುವವವರು  ರೊಕ್ಕ ನೋಡ್ತಾರೆಇಂದು,ಮಾಡುವ ಕರ್ತವ್ಯವು ಕಾಸು ಕೇಳುತ್ತದೆಕುಸಿದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಕಲಿಯದ ಗುಂಪಿನ ನಡುವೆ ಜೀವಗಳು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿವೆಸಹನೆ ಕಲಿಯದ ದಾರಿಯ ನಡುವೆ ಕನಸುಗಳೂ ಸುಂಕ ಕೇಳಿವೆ ನಾವು ದೇವರ ಯಾಕೆ ನಂಬುತ್ತೇವೆ?ಭಯದಿಂದಲೋ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೋಆದಿಯಿಂದ ಬಂದ ಆಚಾರದಿಂದಲೋಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ  ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಮರುಳು ಉತ್ತರ ಹುಡಕಲಾಗದು ನಂಬಿಕೆ ಸತ್ತಾಗ ದೇವರು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲಮನುಷ್ಯ ಸಾಯುತ್ತಾನೆದೇವರು ಗುಡಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ, ಕರುಣೆಯಲ್ಲಿಪ್ರೇಮದ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ,ನಿಸ್ವಾರ್ಥದಲ್ಲಿಹದವರಿತ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಎಂಬರಿವು ಯಾವಾಗ ? ವನಜಾಕ್ಷಿ ಬೆಟ್ಟದಾಲೂರು.

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ. ದಾನಮ್ಮ ಝಳಕಿ “ಹೋರಾಡಿ ಸೋತೆ” ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಸಾವಿರ ಕನಸು ಹೊತ್ತು,ನೋವಿನ ಮುಳ್ಳುಗಳ ಹಾದಿಯಲಿ ನಡೆದು,ಕಣ್ಣೀರ ಹನಿಗಳ ಮೌನದಲಿ ಕರಗಿ,ನನ್ನವರಿಗಾಗಿಯೇ ನನ್ನನ್ನೇ ಮರೆತು ಬಿರುಗಾಳಿಯ ನಡುವೆ ದೀಪವಾಗಿ ಉರಿದೆ, ಬಿದ್ದಾಗಲೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಂತೆ,ಸೋಲಿನ ನೆರಳಿಗೂ ಸವಾಲೆಸೆದೆ,ಗೆಲುವಿನ ಕನಸಿಗೆ ಆಯುಷ್ಯವ ಕೊಟ್ಟೆ. ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಉಳಿದದ್ದೇನು?ಸುಟ್ಟ ಕನಸುಗಳ ಬೂದಿಯ ಹೊರತುನಂಬಿದ ಕೈಗಳೇ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ,ಯಾರಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಲಿ ಸಾಂತ್ವನದ ಬೆಳಕು? ನೋವು ನುಂಗಿ ನಗುವುದ ಕಲಿತೆ,ಒಳಗಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಮೌನದ ಹೊದಿಕೆ ಹೊದೆದೆ,ನನ್ನ ಕಣ್ಣೀರ ಕಥೆಯ ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದೆ,ನಾನೇ ನನಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿಕೊಂಡೆ. ಗೆಲ್ಲಲೇಬೇಕೆಂದು ಹೋರಾಡಿದೆ ನಾನು,ಸೋಲಬಾರದೆಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹಿಸಿದೆ,ಜಗತ್ತಿನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸೋತವಳಾದರೂ,ನನ್ನವರಿಗಾಗಿ ನನ್ನ ಬದುಕನ್ನೇ ತೆತ್ತೆ ಇಂದು ದಣಿದಿವೆ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು, ಮೌನವಾಗಿವೆ ಮನದ ಮಾತುಗಳು,ಕನಸುಗಳೆಲ್ಲ ಕಣ್ಣೀರಾದರೂ,ಆತ್ಮಗೌರವ ಇನ್ನೂ ತಲೆಬಾಗಿಲ್ಲ ಹೌದು, ಹೋರಾಡಿ ಸೋತೆ ನಾನು,ಆದರೆ ಸೋಲಿಗೆ ಶರಣಾಗಿ ಅಲ್ಲ;ನನ್ನವರ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ ಸೋತೆ,ನನ್ನ ನೋವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣದಂತೆ ಮುಚ್ಚಿ ಸೋತೆ ಒಂದು ದಿನ ಈ ಮೌನವೇ ಮಾತಾಡಬಹುದು,ಈ ಕಣ್ಣೀರೇ ನನ್ನ ಕಥೆ ಹೇಳಬಹುದು,ಆಗ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಬಹುದುನಾನು ಸೋತದ್ದು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ,  ನನ್ನವರಿಗಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾ ನನ್ನನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ ಡಾ. ದಾನಮ್ಮ ಝಳಕಿ

ಕಥಾ ಸಂಗಾತಿ ಕಿರಣ ಗಣಾಚಾರಿ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ “ದಸರಾಗೊಂಬೆ” ಸಣ್ಣ ಕಥೆ: ದಸರಾ  ಗೊಂಬೆ    “ತ್ರಿವೇಣಿ ಯಾವಾಗವ್ವ ನೀನು ಅಡ್ಡಾಡೋದು?.  ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು, ಒಂದ್ಸಾರಿ ಆದರೂ ನೋಡಿ ಬರೋಣ ಬಾರೆ” ಎಂದು ಅಪ್ಪ-ಅವ್ವ ಕರೆದಾಗೊಮ್ಮೆ ನಾನು ಸಾಲಿ ಕಲಿತು ದೊಡ್ಡೋಳಾಗಿ ನೌಕರಿ ಹಿಡಿದ ಮೇಲೇನೆ… ನನ್ನ ರೊಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾಡತೀನಿ .ಬಹಳಷ್ಟು ಮೈಸೂರ ದಸರಾ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ನನ್ನ ರೊಕ್ಕದಲ್ಲೇ ತಗೋತೀನಿ. ನನ್ನ ಸಾಲೀ ಕಲಿಸ್ತೀರಿ ಅಲ್ಲವಾ ನೀವು ಅಷ್ಟ ಸಾಕು ನನಗ ಅನ್ನೋ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಭಾಷಣ ಕೇಳಿ ಕೇಳಿ ಅವರಿಗೂ ಸಾಕಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ನನಗೂ ನನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪಿತ್ತ ನೆತ್ತಿಗೇರುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.      ಬೇಗನೆ ನೌಕರಿ ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತ ಅಪ್ಪನ ನೆರವಿನಿಂದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬಂಟಿಗಳಾಗಿ ಕಾಲಕಳೆಯುತ್ತ ಊರಿನ ಹತ್ತಿರ ವರ್ಗವಾಗಿ ಬರಲು ನಾಲೈದು ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದವು. ಆಗಾಗ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸೋಗು ಹಾಕಿರುವ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗೊಂಬೆಗಳು ,ಆಟಿಕೆ ಗೊಂಬೆಗಳು,ನವದುರ್ಗೆಯರ ನಾನಾ ಅವತಾರದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಕನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತ ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತರಾಗಿ ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಚಿಗುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿಂದ ನೋಡದೆ ಸುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಆಸೆ ಎಂದು ನೆರವೇರುವುದೋ.    ಅದರೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದ ತಂದೆ ಅದ್ಯಾವುದೋ ದಾಯಾದಿ ಕಲಹದ ವಿಷಯವೊಂದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ಕೃಶವಾಗುತ್ತ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದು ತೀರಿಹೋದರು.      ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜವಾವ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತ ತ್ರಿವೇಣಿ ಇರಲೊಂದು ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮನೆಕಟ್ಟುವ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದಳು. ದಸರಾ ಗೊಂಬೆಗಳು ಕನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮನಸ್ಸಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಮೂಡದೆ ಮರೆಯೆಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಸರಿದು ನಿಂತವು. ದಸರಾ ಗೊಂಬೆಯಂತೆ ತೆಳ್ಳಗೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಸ್ಪುರದ್ರೂಪಿಯಾದ ತ್ರಿವೇಣಿಗೆ ತನ್ನ ನೌಕರಿ, ಮನೆ ಹಾಗೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜಂಜಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಆಗಲೇ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷದವಳಾಗಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಗೂದಲು ಮೂಡತೊಡಗಿದವು. ಮನೆಯವರು ಹಾಗೂ ಹೀಗೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.       ಅಂತೂ ಹೆಣ್ಣು ದಸರಾ ಗೊಂಬೆಯಂತ ತ್ರಿವೇಣಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ ಮ್ಯಾನೇಜರ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಪುರದ್ರೂಪ ಗಂಡು ದಸರಾ ಗೊಂಬೆಯಂತಹ ವರ ಸಿಕ್ಕು ಮದುವೆಯೂ ಆಯಿತು. ಹೃದ್ರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಗಂಡ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಊರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ. ತ್ರಿವೇಣಿ ನೌಕರಿ ಮಾಡುವ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ವರ್ಗವಾಗದೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಎರಡು ಮುದ್ದಾದ ಮಕ್ಕಳು ಏಳೆಂಟು ವರ್ಷದ್ದಾಗಿದ್ದವು. “ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಹೇಗಿರುತ್ತದಮ್ಮ! ಅಕ್ಟೋಬರ್ ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಮ್ಮ” ಎಂದಾಗ. ತನ್ನಪ್ಪ ತಟ್ಟನೆ ನೆನಪಾದ. ದಸರೆ ನೋಡಲು ಅಪ್ಪ ಅದೆಷ್ಟು ಕರೆದರೂ ಹೋಗದ ನನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಇಂದು ಗಂಡನ ಬಿಡುವಿಗಾಗಿ, ಆತನ ರಜೆಗಾಗಿ, ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಅತನಿಲ್ಲದೆ ಹೋಗದಂತಹ ಸ್ಥಿತಿ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದರೂ ಆತನ ಅನುಮತಿಗೆ  ಕಾದು ಕಾದು ಸುಸ್ತಾದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ, ಗಂಡನ ಅಗಮನಕ್ಕೆ ತಹಿತಹಿಸುತ್ತ ತ್ರಿವೇಣಿ ಲೋಡ್ ಶೆಡ್ಡಿಂಗನಿಂದ ಕರೆಂಟು ಇರದ ರೂಮಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸಿ ದಿಂಬಿಗೊರಗಿದಳು.      “ಗಂಡ ಬೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕರ ಜಾವ ಕಾರಿನ ಸಮೇತ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಲಗುಬಗೆಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೊರಟ. ಮಲಗಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಾರಲ್ಲೇ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ,ಅರೆನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದ. ಕಾರು ಐದುನೂರು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕಣ್ಣೆವೆ ತೆರೆಯುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ ತಲುಪಿ, ಮಕ್ಕಳು ನಾನು ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಭವ್ಯ ಅರಮನೆಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿದ್ದೆವು. ಈ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಾರಿ ಕನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗೊಂಬೆಗಳು ನಡು ಬಳಕಿಸುತ್ತ ಸೋಗು ಹಾಕಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೊಂಬೆಗಳು ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುತ್ತ, ಕೊರಳು ಕುಣಿಸುತ್ತ ನಮ್ಮನ್ನೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ  ಅವುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಕ್ಕಳು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಜಗಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಸುಂದರವಾದ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕೆಳ ಬೀಳಿಸಿದರು. ರಾಜಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ದರ್ಭಾರಿನ ರಾಜ,ಮಂತ್ರಿ, ಅವರ ಕಾಲ್ದಳ, ಅಶ್ವ ಪಡೆ ಪರೇಡ ಮಾಡುತ್ತ ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಬರತೊಡಗಿತು. ಆಳೆತ್ತರದ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಹತ್ತಿಸಿಕೊಂಡು ನಾ ಮುಂದೆ ತಾಮುಂದೆ ಎಂದು ಓಡತೊಡಗಿದವು. ಮಕ್ಕಳು  ಹುಟ್ಟಾ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಕಲಿತವರಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿಸತೊಡಗಿದರು. ಅಲಂಕೃತ ರಥವೊಂದು  ನಮ್ಮನ್ನು ಸುತ್ತಾಡಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಅದೆಂತ ಅದೃಷ್ಟ ಎಂದರೆ ಗಂಡನೇ ಸಾರಥಿಯಾಗುವಂತಹ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಮಹಾರಾಣಿಯಂತೆ ರಾಜಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಿಸಿದರು. ಗಜ ಪಡೆಗಳು ಚಾಮುಂಡಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದವು. ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೆ ತಡ ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದವು. ಝಗಮಗಿಸುವ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತ, ಮಿಂಚುತ್ತ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಕುಕ್ಕುತ್ತಿತ್ತೆಂದರೆ ತ್ರಿವೇಣಿ ತಟ್ಟನೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು.  ಅಷ್ಟೊಂದು ಬೆಳಕು ಅವಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಡಿಯಿತು. ಅದರೂ ಅರೆ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ನೋಡಿದಾಗ ರೂಮಿನೊಳಗೆ ಕರೆಂಟ ಬಂದಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಕಂಡಿದ್ದು ಕನಸಾ? ಎಂದು ತ್ರಿವೇಣಿ ಪೆಚ್ಚು ಮೋರೆ ಹಾಕುತ್ತ ಟೈಮ್‌ ನೋಡಿದಳು.  ರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೆ ಅವಳ ಪೋನ್‌ ರಿಂಗಾಗತೊಡಗಿತು. ಆಕಡೆಯಿಂದ ಗಂಡ “ನನಗೆ ರಜೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಮುಂದಿನ ದಸರಾಕ್ಕೆ ಹೋದರಾಯಿತು ಮಲಕೊ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪೋನ್ ಕಟ್ ಮಾಡಿದ. -ಕಿರಣ ಗಣಾಚಾರಿ.  ಮುತ್ತಿನಪೆಟ್ಟಿಗಿ