ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗಾತಿ ಪಾರ್ವತಿ ಎಸ್ ಬೂದೂರು “ಜಗತ್ತೇ ಒಂದು ರಂಗಮಂಟಪ ನಾವೆಲ್ಲ ನಟರು-ಶೇಕ್ಸಪಿಯರ್” ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಕಾರ ಹಾಗು ಕವಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಶೇಕ್ಸಪಿಯರವರು ಈ ದೇಹದಲಿ ಉಸಿರಿರುವ ತನಕ ಸವೆಯುವ ಗಳಿಗೆಗಳನೆ ನಾಟಕ ಎಂದಿರುವರು ಹಾಗಾದರೆ ಈ ನಾಟಕ (Drama) ಎನ್ನುವ ಪದದ ಆಳವನು ನೋಡಲೆತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಜೀವಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮಾನವ ಸಂವೇದನೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ.ಕವಿತೆ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕಾದಂಬರಿ ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಾಟಕವು ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಘಟಿಸುವ ‘ವರ್ತಮಾನ’. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅಲಂಕಾರಿಕರು ನಾಟಕವನ್ನು ‘ದೃಶ್ಯಕಾವ್ಯ’ಎಂದಿರುವರು.ನಾಟಕವು ಕೇವಲ ಲೇಖಕನ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಎದುರು ರಂಗಮಂಟಪದ ಮೇಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಮಾಯಾ ಪ್ರಪಂಚ.ಸಮಾಜದ ಅಂಕುಡೊಂಕುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಶಕ್ತಿ ನಾಟಕಕ್ಕಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ, ಸಮಾಜದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ಬದುಕುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಒಂದು ಸತ್ವಯುತ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯದ ಈ ಸಮಾಗಮವೇ ನಾಟಕವನ್ನು ಅಮರವಾಗಿಸಿದೆ.‘ನಾಟಕ’ ಎಂಬ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ನಟ್’ (ನಟಿಸು ಅಥವಾ ಚಲಿಸು) ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ.ಭರತಮುನಿಯು ತನ್ನ ‘ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ’ದಲ್ಲಿ ನಾಟಕವನ್ನು ‘ಪಂಚಮ ವೇದ’ ( ಋಗ್ವೇದದ ಪಠ್ಯ, ಸಾಮವೇದದ ಗಾಯನ, ಯಜುರ್ವೇದದ ಅಭಿನಯ, ಅಥರ್ವ ವೇದದ ರಸವನು ಪಡೆದುದೆ ನಾಟಕ ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ ಇದು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೂ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ನವರಸಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ.ಪೌರಾಣಿಕ: ಐತಿಹಾಸಿಕ: ಸಾಮಾಜಿಕ: ದುರಂತ. ಸುಖಾಂತ, ಹಾಸ್ಯ ಇವೆಲ್ಲ ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಕಾರಗಳು.ಮನುಷ್ಯನ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಸೋಲು-ಗೆಲುವುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯದ ಮೂಲಕ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕಲೆ. “ಜಗತ್ತೇ ಒಂದು ರಂಗಮಂಟಪ, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಟರು” ಎಂಬ ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ ಮಾತು ನಾಟಕದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಸಗರನಾಡಿನ ಸಾಹಿತಿ, ಸಂಶೋದಕ, ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಶ್ರೀಯುತ ಶ್ರೀ ನಿಂಗನಗೌಡ ದೇಸಾಯಿ ಅವರು ರಚಸಿದ ನಾಟಕ ಕೃತಿಯ ಅವಲೋಕನ. ಕಲಿಯಿರಿ ಕಲಿಸಿರಿ (ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಟಕ) ಲೇಖಕರು: ನಿಂಗನಗೌಡ ದೇಸಾಯಿ.ಪ್ರಥಮ ಮುದ್ರಣ: 2010.ಶಿಕ್ಷಣ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯುವುದಲ್ಲ, ಅದು ಬದುಕುವ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬೆಳಕು. ಈ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹೊರಬಂದಿರುವ ನಾಟಕವೇ ‘ಕಲಿಯಿರಿ ಕಲಿಸಿರಿ’. ಕಲ್ಬುರ್ಗಿಯ ಬಸವ ಪ್ರಕಾಶನದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಈ ಕೃತಿಗೆ ಖ್ಯಾತ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಕ ದಿವಂಗತ ಚಂದ್ರಕಾಂತ್ ಕರದಳ್ಳಿ ಅವರು ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸುರಪುರದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಶಾಂತಗೌಡ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಹಾಗೂ ಕಂಚ್ಯಾಣಿ ಶರಣಪ್ಪ ಅವರ ಬೆನ್ನುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ನಾಟಕವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.ಇಂದಿನ ನಗರೀಕರಣದ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಮರೆತು ನಗರಗಳತ್ತ ಓಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. “ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರವೇ ಮಾಡಲಿ” ಎಂಬ ಅಸಹಾಯಕ ಮನೋಭಾವದ ನಡುವೆ, ಈ ನಾಟಕದ ನಾಯಕ ರವಿ ಒಬ್ಬ ಆದರ್ಶ ಯುವಕನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ ಮುಗಿಸಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸ್ಟೀಲ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಹಳ್ಳಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ಅಪಾರ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಬರುವನು.ಧರ್ಮಪ್ಪನವರ ಹಟ ಮತ್ತು ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳುಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಿರಿಯರಾದ ಧರ್ಮಪ್ಪ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಾದರೂ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಓದಿಸಿದವರು. ಆದರೆ ವಿಧಿಯಾಟ ಬೇರೆಯೇ ಇತ್ತು:ನೌಕರಿ ಹಿಡಿದ ಮಗ ಮತ್ತು ಸೊಸೆ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.ಎಂ.ಎ ವರೆಗೆ ಓದಿದ ಮಗಳು ರಾಣಿ ಭಯದಿಂದ ಮನೆಯಲಿ ಪ್ರೇಮ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸದೆ ಪ್ರೀತಿಸಿದವನ ಜೊತೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪಕ್ಕದ ಗ್ರಾಮದ ಪರುತಗೌಡ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಮಗನಿಗೆ ಶಾಲೆ ಕಲಿಸಿದರು ಮಗ ದಂಡಪಿಂಡನಾಗಿ ಊರಮುಂದೆ ಕುಳಿತ ವ್ಯರ್ಥ ಸಮಯ ಸವೆಸುವದು ಕಂಡ ಈ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ನೊಂದ ಧರ್ಮಪ್ಪ, “ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲಾ ಅನಾಹುತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ” ಎಂದು ನಂಬಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ದನಕಾಯಲು ಮತ್ತು ರಾಧಾಳನ್ನು ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಶಾಲೆಗೆ ಕಳಿಸದ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಓದಿದ ನೌಕರಿದಾರ ವರನನ್ನು ತಂದು ಮದುವೆ ಮಾಡುವ ಆಸೆ ಪಡುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಅವಳ ಅನಕ್ಷರತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ.ರವಿಯ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಉತ್ತರಗಳುರಜೆಯ ಮೇಲೆ ಊರಿಗೆ ಬಂದ ಅದೆ ಗ್ರಾಮದ ಶಿಕ್ಷಿತ ಯುವಕ ರವಿ, ಧರ್ಮಪ್ಪನವರ ಭೇಟಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಗೌಡರ ಈ ಮೌಡ್ಯಯುತ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿದೆ. “ಶಾಲೆ ಕಲಿತರೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ದಾರಿ ತಪ್ಪುತ್ತಾರೆ” ಎಂಬ ಧರ್ಮಪ್ಪನವರ ಮಾತಿಗೆ ರವಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕಣ್ಣು ತೆರಿಸುವಂತಿವೆ:

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಪ್ರಮೋದ ಜೋಶಿ “ನಾ…ನೀ” ಕಾಣದ ದೈವವ ನಂಬುತ ನಾನಿನ್ನೇ ಮುಚ್ಚಿದೆ ಹೊದಿಕೆ ಹೊದಿಸಿನಿನ್ನ ತತ್ವ ದೈವತ್ವ ಅರಿಯದೆಮೆರೆದೆ ನನಗೆ ನಾನೆ ಜಗದಿ ನೀ ನನ್ನೊಳಗಿನ ನಾ ನೀನುಇರುವೆ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವಗಂಟಧೇಯಧ್ಹಾದಿಯ ಮಾರ್ಗಕೆದೀಪವಾಗುವೆ ದಾರಿಗುಂಟ ನಾ ಎಂದರೆ ನೀ ಬೈಯುವೆನೈಜ ತತ್ವವ ಅರಿಸುವೆಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ನಡೆದರೂ ನಾ ಮುಂದೆತಪ್ಪಿನ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಕಾಯುವೆ ಅರಿಸಿ ಕಲಿಸಿ ನಡೆಸಿ ಮೆರೆಸಿನನ್ನ ತನವ ಉಳಿಸುವೆಮಾನಾಪಮಾನ ಸುಖಃ ದುಃಖದೊಳಗೂಕಾಯುತ ಸದಾ ಹಿಂದಿರುವೆ ನೀನಿದ್ದರೆ ನಾ ನಾನಿದ್ದರೆ ನೀಈ ಜಡದ ದೇಹಕೆ ಚಾಲಕಅರಿಯಬೇಕು ಇದನು ಮೊದಲುಇದುವೇ ಜಗದ ತಾರ್ಕಿಕ ಸತ್ಯವೆಂದೂ ಸಾಯುವದಿಲ್ಲಾ ಸತ್ತರೂ ನಾಉಳಿಸಿಬಿಡುವೆ ನೀ ಇರದಿದ್ದರೂ ನಾನೀ ಸತ್ಯ ನಾ ಮಿಥ್ಯ ಇದೊಂದೆ ಸತ್ಯಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಿಸುವದಂತೂ ನಿತ್ಯ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ನೀ ಇದ್ದರೆ ನಾನಿಲ್ಲಾ ನಾ ಇದ್ದರೆ ನೀನಿಲ್ಲಾತತ್ವ ಸಾರಿದವರೆಷ್ಟೊಮರತೇ ಬಾಳುತಿಹೆವು ಜಗದಿಬಯಸಿ ಬಯಸಿ ಅಷ್ಟೂ ಪ್ರಮೋದ ಜೋಶಿ

ಶ್ರೀದೇವಿ ಮ.ಗುಮ್ಮಗೋಳ “ಸೋತು ಗೆದ್ದ ರೈತ” “ಎನ್ ಸವಕಾರ ಕರಿದರಂತಲ್ಲ ಎದಕ” ಎಂದು ಕೆಳಗಿನಮನಿ ರಾಮಪ್ಪ ಬಸನ ಗೌಡರ ಮುಂದೆ ಕೈ ಕಟ್ಟಿ ನಿಂತು ಕೇಳಿದ. “ನೋಡ ರಾಮ್ಯಾ ಈ ಸರಿ ನಾನು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಎಲಕ್ಷನ್ ನಿಲ್ಲಾಕ್ಕತ್ತೇನಿ. ಊರಾಗಿನ ರೈತರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿ ನೀನ ಓಟ ಹಾಕಸ್ಬೇಕು. ನಿನ್ನ ರೈತ ಸಂಘದ ಮುಖಂಡ ಮಾಡ್ತೇನಿ. ಎದಕ ಹೊಲ ಮನಿ ಅಂತ ಕತ್ತಿ ದುಡದಂಗ ದುಡಿತಿ.  ನಿನ್ನ ಕೈಯಾಗಿ ನಾಕ ರೊಕ್ಕಾಡ್ತಾವು” ರಾಮಪ್ಪನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ ಹೊಲ ಇತ್ತು. ಮಳಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರ ಬೆಳಿ ಇಲ್ಲ. ಇನ್ನ ಮಳಿ ಬಂದರ ಬೆಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಒಟ್ಟನಲ್ಲಿ ಇಡಿ ನಾಡಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ರೈತ ಒಂದಪ್ಪತ್ತಿನ ಕೂಳಿಗೂ ಪರದಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿ. ರಾಮಪ್ಪನು ಯೊಚಿಸಿದ “ಭೂಮಿ ತಾಯವ್ವನ ನೆಚ್ಚಕೊಂಡು ಎಷ್ಟ ವರಷಾತು ದುಡಿಯಾಕ್ಕತು ಇನ್ನು ಎಲ್ಲ ಅದೇನಿ ಅಲ್ಲೆ ಅದೇನಿ. ಅದ ಮುರಕಲು ಮನಿ.. ಅದೇ ಹಳೆ ಜೋಡತ್ತುಗಳು…. ನೋಡ.. ಗೌಡರು ಪಂಚಾಯತ್ ಎಲಕ್ಷನ್ ಗೆದ್ದು ಹೋದ ಸಾರಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ತುಗೊಂಡ್ರು ಹೊಸ ಮನಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ರು…. ಬರಿ ಹೊಲ ಅಷ್ಟಲ್ಲದ… ಹಿಂಗ ಬ್ಯಾರೆ ಕೆಲಸ ಹಿಡದಾರಂತ…. ಜೀವನದಾಗ ಮುಂದ ಬಂದಾರು. ತಾನು ಇವರ ಹೇಳದಂಗ ಇವರ ಹಿಂದ ಇವರ ದಾರಿಯೊಳಗ ಹೋದರ… ಮುಂದೊಂದು ದಿನಾ ನಾನು ರೈತ ಮುಖಂಡಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಷನ ನಿಂತು ಗೆದ್ದ ಬಂದರ… ನನ್ನ ಬದುಕು ಬಂಗಾರ ಆಗ್ತೇತಿ” ಎಂದುಕೊಂಡ. ಗೌಡ ಹೋದ ಸಾರಿ ಪಂಚಾಯತ ಚೇರಮನ್ ಆಗಿ ಸರಕಾರದಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ವಿವಿಧ ಫಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ದುಡ್ಡು ಹೊಡೆದಿದ್ದ. ಮುಂದ ಇನ್ನೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ ಚುನಾವಣೆ ಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಮುಂದ ವಿಧಾನ ಸೌಧದಾಗ ಕುಳಿತುಕೊ ಮಹಾನ್ ಆಸೆ ಇಟ್ಟಕೊಂಡಿದ್ದ. ತನ್ನ ಈ ಆಸೆ ಇಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಮಪ್ಪನನ್ನ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ.  ರಾಮಪ್ಪ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಳ್ಳೆ ಸಂಬಂಧ ಇತ್ತು. ಬಹಳ ಸಂಬಾವಿತ ಮತ್ತು ಮುಗ್ದನಾಗಿದ್ದ.  ಯಾರ ಜೊತೆಗೂ ಜಗಳ ಆಡದ ಊರ ಜನರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದ. ಎಪ್ಪತ್ತು ದಾಟಿದ ರಾಮಪ್ಪನಿಗೆ ಇದ್ದದ್ದು ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಅವರನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಬಂದಾಗ ರಾಮಪ್ಪ ಯಾರಿಗೂ ನೊವಾಗದ ಹಾಗೆ ಬಗೆಹರಿಸಿದ್ದ.   ರಾಮಪ್ಪ ಗೌಡನ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಅವನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತ‌.  ಊರೊಳಗ ಎಲ್ಲ ಮನಿ ಮನಿಗೂ ತೆರಳಿ “ನೋಡಪಾ ಗೌಡರಿಗೆ ಓಟ ಹಾಕ್ಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಗೌಡರು ರೈತರಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಅನುಕೂಲ ಆಗಾಕ ಸರಕಾರಕ್ಕ ಕೇಳಕೊತಾರು.” ಅಂದ ಗೌಡ ” ನೊಡ್ರಪ್ಪಾ ಇನ್ನ ಮುಂದ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ನೇಣ ಹಾಕೊ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಆಗುಂಗ ಮಾಡ್ತೇನಿ. ಬೆಳೆಗೆ ಚುಲೊ ರೊಕ್ಕ ಬರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಮಾಡ್ತೇನಿ. ಇನ್ನ ಮುಂದ ರೈತರ ಕಷ್ಟ ತೀರತು ಅಂತ ತೀಳಕೊರಿ” ಅಂದ ಬಸನಗೌಡನಿಗೆ ರಾಮಪ್ಪ ಜೊತೆ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಜನ ಗೌಡನಿಗೆ ಓಟ ಹಾಕಿದರು. ಗೌಡ ಗೆದ್ದು ಬಂದ. ಬಸನ ಗೌಡ  ಓಡಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ರಾಮಪ್ಪನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ದುಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟ. ಅಷ್ಟು ದುಡ್ಡನ್ನು ರಾಮಪ್ಪ ತನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲೆ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿನ ದುಡ್ಡಿನಿಂದ ತಾನು ಮಾಡಿದ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸಿದ.  ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಾಮಪ್ಪ ತನ್ನನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜನರನ್ನ ಓಟಿಗೆ ಮಾರಿದೆ ಎನ್ನುವ ಆಲೊಚನೆಯಾಗಲಿ ಬರಲೆ ಇಲ್ಲಾ.  ರೈತ ದೇಶದ ಬೆನ್ನಲಬು ಅಂತಾರೆ. ಆದರೆ ಬಸನಗೌಡಾ ಅದೇ ಬೆನ್ನಲಬನ್ನು ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಆ ಮೀಟಿಂಗ ಈ ಮೀಟಿಂಗು ಎನ್ನುತ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗತೊಡಗಿದವನು ಬರಬರುತ್ತ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೆ ಇರತೊಡಗಿದ. ಸಚಿವನಾಗಬೇಕೆನ್ನುವದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಪ್ಲಾನ್ ಹಾಕ ತೊಡಗಿದ. ರಾಮಪ್ಪನನ್ನು, ಓಟ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಊರಿನ ಜನರನ್ನು ಮರತೆ ಬಿಟ್ಟ. ರಾಮಪ್ಪ ತಾನು ರೈತ ಮುಖಂಡನಾಗ್ತೇನಿ ಮುಂದ ಪಂಚಾಯತ್ ಚೇರಮನ್ ಆಗ್ತೇನಿ ಅಂತ ಕನಸು ಕಂಡು ಗೌಡನ ಹಿಂದೆ ಸುತ್ತಿದವನಿಗೆ ಬರಬರುತ್ತ ವಾಸ್ತವ ಅರ್ಥವಾಗತೊಡಗಿತು. ಹೆಂಡತಿ “ಎದಕ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು  ನಿಮಗ ಆ ಗೌಡನ ಹಿಂದ ಸುತ್ತದು…. ಒಂದಿಷ್ಟ ದುಡ್ಡ ಕೊಟ್ಟು ಕೈತೊಳಕೊಂಡ…. ಸಾಲಾ ಏನೊ.. ಹರದರಿ ಆದರ…. ಹೊಲದಾಗ ನೀವಲ್ಲದ ಬಿತ್ತಿಗಿ ಕೂರಗಿ ಒಂದು ಇಲ್ಲದ ಹೊಲಾ ಪಾಳ ಬಿದ್ದೈತಿ. ನಾನಾದರೂ ಹೊಲದಾಗ ಏನಾದರೂ ಬಿತ್ತತೇನಿ ಅಂದರ… ಎದಕ ಬೇಕಿನ್ನ ಹೊಲ… ಗೌಡರು ಮುಂದ ಬಾಳು ಬಂಗಾರಕ್ತೈತಿ ಅಂದಾರು ಅಂತ ಹೇಳದಿ….. ಎಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರ…. ಬರಿ ಅಂಗಾರ ತಿನ್ನುದಾತು….” ಎಂದು ಗಂಡನನ್ನ ಬೈದಳು. ಹೌದು ಪಾಪ ಮುಗ್ದನಾದ ರಾಮಪ್ಪ ಗೌಡನನ್ನ ನಂಬಿ ಹಾಳಾದ. ಬೆಳಿ ಇಲ್ಲದ ಭೂಮಿ ಹಾಳಾತು. ರಾಮಪ್ಪ ನೊಂದಕೊಂಡು ಅಂದು ಹೊಲಕ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರ ಬೂಮಿಯೊಳಗ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಕಸಾ ಬೆಳದಿತ್ತು. ಎತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮೇವು ಇಲ್ಲದ ಸಣಕಲಾಗಿದ್ದವು. ನೋಡಿ ಮರಾಮರಾ ಅಂತ ಮರಗಿದ. ತಾನು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟ. ರಾಮಪ್ಪ ತನ್ನ ತೆಲೆಯೊಳಗ ಗೌಡ ಬೆಳೆದ ಕಸಾ ಕಿತ್ತೊಗದ‌. ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಗಾ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲನ್ನು ಸೇರಿದಾಗ ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳುವಂತೆ ಅಂದು ಭೂತಾಯಿಯ ಮಣ್ಣನ್ನ ತನ್ನ ಕೈ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅತ್ತಾ. ಮನಸಿಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ನೇಣುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆನಿಸಿತು.  ಆಕಾಶದ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದಾಗ. ಬದುಕು ವಿಶಾಲವಾಗೈತಿ. ಬದುಕು ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮುಗದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತನ್ನಲ್ಲೆ ಸಮಾದಾನ ಪಟ್ಟುಕೊಂಡ. ಒಂದು ದೃಡ ನಿರ್ದಾರಕ್ಕೆ ಬಂದವನಂತೆ ಎದ್ದುನಿಂತ ಮುಂದೆಂದು ಎಡವದ ಹಾಗೆ ಎದ್ದುನಿಂತ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕುಡುಗೋಲು ಹಿಡಿದು ಕಸ ಕೀಳತೊಡಗಿದ. ‘ಉಪ್ಪಿಗಿಂತ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ ತಾಯಿಗಿಂತ ಬಂದುವಿಲ್ಲ’ ಎನ್ನುವಂತೆ ತನ್ನ ಭೂತಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅಗಲದಂತೆ ಮೈಮುರಿದು ದುಡಿಯತೊಡಗಿದ.  ಒಣಗಿದ್ದ ನೆಲವನ್ನು ತನ್ನ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹಸುರಾಗಿಸಿದ.  ಹಟಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವನಂತೆ ತನಗೀರುವ ನಾಲ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆಯ ಬರಾಡಾದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಬೆಳೆ ತೆಗೆದ. ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನ ಇದ್ದರೆ ರಾಮಪ್ಪನಂತ ರೈತ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡ ತೋಡಗಿದರು. ತನ್ನ ಸಾಧನೆಯಿಂದ  ಉತ್ತಮ ರೈತ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ.    ಶ್ರೀದೇವಿ. ಮ. ಗುಮ್ಮಗೋಳ