ಕನ್ನಡ ಸಂಗಾತಿ ಟಿ.ಬಿ.ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವ ಶಿಕ್ಷಕರು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ? “ನಾನು ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಲ್ಲ; ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಓದಿಸಿದ್ದೇನೆ” — ಈ ಮಾತು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಾತಲ್ಲ, ಅದು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು, ಬೆಳೆಸಬೇಕು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅನೇಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವವರೇ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಶಿಕ್ಷಕರೇ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯೇ ನನಗೆ ಮಾದರಿ ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟವರು ನನ್ನ ತಂದೆ. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರು. ಒಂದನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಓದಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರೆ ನನ್ನನ್ನೂ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದೆ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೇ ಅನುಸರಿಸಿದರು. ನಮ್ಮ ತಂದೆಯವರು ತಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತು ಇಂದಿಗೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿದೆ: “ನಾನು ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಲ್ಲ; ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಒಂದನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಓದಿಸಿದ್ದೇನೆ.” ಈ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ! ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿದೆ! ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ತಾನು ಬೋಧಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೂ ಅದೇ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯವರು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆ, ಸರಳತೆ, ಆತ್ಮಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಲಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಕೀಳರಿಮೆಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಅದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತಮ್ಮ ನಡೆನುಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬದಲಾಗಬೇಕೇ? ಇಂದು ಅನೇಕ ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಪ್ಪೆಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪೋಷಕರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕೆಲವು ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಅನುಭವಿಗಳು, ಉಚಿತ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶಗಳಿರಬಹುದು. ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಲಭ್ಯತೆ, ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸುಧಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಗತಿ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯೆಂದರೆ ಗುಣಮಟ್ಟವಿಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯೆಂದರೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಎಂಬ ಸರಳ ನಿರ್ಧಾರ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಶಾಲೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರ ಬದ್ಧತೆ, ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಕಲಿಕಾ ವಾತಾವರಣ, ಪೋಷಕರ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಏನು? ಶಿಕ್ಷಕ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ; ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ. ಶಿಕ್ಷಕರು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವುದಾದರೆ, ತಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ಬೋಧನೆ, ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಮಗುವಿನ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಬೇಕು. ತಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸುವುದು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ಆತಂಕಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಉಳಿಸುವುದು ಯಾರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ? ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯ—ಎಲ್ಲರ ಸಹಕಾರವೂ ಅಗತ್ಯ. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸಮರ್ಪಕ ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಲಿಕಾ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಪೋಷಕರು ಕೂಡ ಶಾಲೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆಗೆ ಸಹಕರಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡವೊಂದು ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಊರಿನ ಅನೇಕ ಬಡ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜದ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಹೌದು. ಕೊನೆಯ ಮಾತು ನನ್ನ ತಂದೆಯವರು ನನ್ನನ್ನು ಒಂದನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿಸಿದ ಸಂಗತಿ ನನಗೆ ಸದಾ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ. ಅವರು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳಿಗಿಂತ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನನಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠವಾಗಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಸುಲಭ; ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು; ಆ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ. ಶಿಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಯಾವ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೊಂದೇ ಅವರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾನದಂಡವಾಗಬಾರದು. ಆದರೆ ಅವರು ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊಡುಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಗೌರವ ಅದರ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ಮಕ್ಕಳ ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಬೋಧಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕರ ಬದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವು ಆ ಶಾಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡುವ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯವರಂತೆ, ತಾವು ನಂಬಿದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಗಳು ಸಾಲದು; ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಸಮಾನತೆಯ, ಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸಮಾಜದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ.

ಕನ್ನಡ ಸಂಗಾತಿ ವನಜ ಮಹಾಲಿಂಗಯ್ಯ “ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತುಕನ್ನಡ” 1. ಸರ್ಕಾರಿ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆ ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಲ್ಲ , ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ.ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು:ಒಬ್ಬರೇ ಮಾಸ್ತರು 5 ಕ್ಲಾಸು ನಡೆಸಿದರೆ ಹೇಗೆ? ಪ್ರತಿ ಶಾಲೆಗೆ ವಿಷಯವಾರು ಶಿಕ್ಷಕರು ಬೇಕು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಯ ಹೋಗಿಸಬೇಕು:ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡ ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆ ಬೇಡ. 1ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದಲೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಲಿಸಿದರೆ, ಪೋಷಕರು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲ್ಲ.ಶಾಲೆ ಶಾಲೆಯಂತೆ ಇರಬೇಕು:ಚೆನ್ನಾಗಿ ಟಾಯ್ಲೆಟ್, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಆಟದ ಮೈದಾನ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್. ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಏನಿದೆಯೋ ಅದೆಲ್ಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲೂ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು. 2. ಶೇ. 90 ರಷ್ಟು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕರೇ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗೆ ಏಕೆ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ಇದು ಕಹಿ ಸತ್ಯ, ಆದರೆ ನಿಜ.ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ – ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸರಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು. ಒಬ್ಬ ಟೀಚರ್ ರಜೆ ಹಾಕಿದರೆ ಆ ದಿನ ಪೂರ್ತಿ ಕ್ಲಾಸು ಖಾಲಿ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ – ಜನಗಣತಿ, ಚುನಾವಣೆ ಡ್ಯೂಟಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಯೂಟದ ಲೆಕ್ಕ – ಇದೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠವೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಮಗು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡಬೇಕು, ದೊಡ್ಡ ಶಾಲೆಯ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ತಂದೆ ತಾಯಿಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಮನುಷ್ಯರೇ ತಾನೇ? ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸರಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದ ಮೇಲೆ, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ? ಇದು ಶಿಕ್ಷಕರ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಪ್ಪು. 3. ಕನ್ನಡ ಉಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಕನ್ನಡ ಉಳಿಯುವುದು ಭಾಷಣದಿಂದಲ್ಲ, ಕೆಲಸದಿಂದ.ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು:ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಓದಿದವರಿಗೆ ನೌಕರಿಯಲ್ಲಿ 5% ಮೀಸಲಾತಿ ಕೊಡಲಿ. ಆಗ ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಬರೀ ನಾಮಫಲಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಸಿದರೆ ಸಾಲದು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು:ಪರಿಷತ್ತು ಅಂದರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮಾಡಿ ಬಿರಿಯಾನಿ ತಿಂದು ಹೋಗುವ ಜಾಗ ಆಗಬಾರದು. ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಕನ್ನಡದ ನಾಟಕ, ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮನೆಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಉಳಿಸಬೇಕು, ವೇದಿಕೆಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಮಾತು,ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರ ಎರಡೂ ಒಂದೇ. ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೆ ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಮತಿ ವನಜಾ ಮಹಾಲಿಂಗಯ್ಯ                   

ಕಾವ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ಸಂಗಮೇಶ ಎನ್. ಜವಾದಿ “ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ದೈವತ್ವದ ಘನತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರು” ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಕೇವಲ ಸಂವಹನದ ಮಾಧ್ಯಮವಲ್ಲ; ಅದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಬದುಕಿನ ಉಸಿರು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವನಾಡಿ, ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ, ಹೊಸ ಆಯಾಮ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಮಹನೀಯರಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹಾಗೂ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ಕೊಡುಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಅರಮನೆಗಳ, ಪಂಡಿತರ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗಗಳ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಉಳಿಸದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅನುಭವ, ನೋವು, ನಲಿವು, ಬದುಕು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಶರಣ ಚಳವಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ದೈವತ್ವದ ಘನತೆ ದೊರಕಿತು ಎನ್ನುವುದರ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವು ಜಾತಿ, ವರ್ಗ, ಲಿಂಗಭೇದ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ಸಂಕೋಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತು ಕೆಲವೇ ವರ್ಗಗಳ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕದ ಘನತೆ, ದಾಸೋಹದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ಮಹತ್ತರ ಚಳವಳಿಗೆ ನಾಯಕತ್ವ ನೀಡಿದರು. ಈ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದುದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ. ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಬದಲು, ಜನರ ನಿತ್ಯಜೀವನದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆಳವಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಮಾನವೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಜನಮನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಅವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಸತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆ, ದಯೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಅನುರಣಿಸುತ್ತವೆ. “ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ” ಎಂಬ ಮಹೋನ್ನತ ತತ್ವವು ದುಡಿಮೆಯೇ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪರಿಶ್ರಮವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆ ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಈ ತತ್ವವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಹೃದಯವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಬದುಕಿನ ದರ್ಶನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನವಾದ “ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯ ಮಾಡುವರು, ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ ಬಡವನಯ್ಯ” ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಡವರ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ದೇವರನ್ನು ಕೇವಲ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕದೆ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೇ ದೇಗುಲವನ್ನಾಗಿ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನೇ ಭಕ್ತಿಯ ನೆಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅವರು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಇಂತಹ ಗಹನವಾದ ತತ್ವವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಶಾಲಗೊಳಿಸಿದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ, ಸಿದ್ಧರಾಮ, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವ, ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ, ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಲಕ್ಕಮ್ಮ, ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಶರಣರು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಶರಣರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅನುಭವ, ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದರ್ಶನವನ್ನು ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಧ್ವನಿ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆಶಯ, ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ವಚನಗಳು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗದ ಅನುಭವಗಳ ಆಳವನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟರೆ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯವರ ವಚನಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಆತ್ಮಗೌರವ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಂತನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರು ತಮ್ಮ ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆಯ ಮೂಲಕ ಶರಣ ತತ್ವವನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯನವರು ಸಮಾಜದ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಕಪಟವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿ, ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಶರಣರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡವು ಜನಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಅನುಭವ ಮಂಟಪವು ಶರಣರ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು. ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿತು. ಶರಣರ ವಚನಗಳು ಜನರ ಬದುಕಿನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ; ಅನುಭವದ ಸತ್ಯವಿತ್ತು. ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿದ ಕಾರಣ ವಚನಗಳು ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರವೂ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ದೈವತ್ವದ ಘನತೆ ದೊರಕಿತು ಎನ್ನುವುದು ಕನ್ನಡವೇ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಜನರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ದೇವರು, ಧರ್ಮ, ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಸವಾದಿ ಶರಣರು ತಮ್ಮ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ದೇವರನ್ನು ಅರಿಯಲು ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆ ಇರಬಾರದು; ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆಶಯವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶರಣರ ಕೊಡುಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾಗಿದೆ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜದ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೂ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಶರಣರು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ; ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ; ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಸಂಕುಚಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆಯಿಲ್ಲ. ಮಾನವೀಯತೆಯೇ ಧರ್ಮ, ದಯೆಯೇ ಅದರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕಾಯಕವೇ ಬದುಕಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವೇ ಶರಣರ ಚಿಂತನೆಯ ಸಾರವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ಭಾಷಾ ಪ್ರಜ್ಞೆ ನಮಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭಾವದ ನಡುವೆ ಕನ್ನಡದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕೇವಲ ಹಬ್ಬ, ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಘೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಡಳಿತ, ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಯುವಜನತೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕು. ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣರ ಜೀವನ, ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಮತ್ತು ಬಸವಾದಿ ಶರಣರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಜನರ ಬದುಕಿನ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ, ಸಮಾನತೆಯ ಸಂದೇಶದ ವಾಹಕವನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಅವರ ವಚನಗಳು ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ದೈವತ್ವದ ಘನತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಗಳೆಂದು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹಾಗೂ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅದರ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರೀತಿಸುವುದಲ್ಲ; ಅದರೊಳಗಿನ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ದಯೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸುವುದೇ ಶರಣರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಉಳಿಯಬೇಕು, ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಜ್ಞಾನಭಾಷೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನೂ ಶರಣರ ವಿಚಾರಧಾರೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಕನ್ನಡದ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಬೇಕು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳ ಬೆಳಕು ಕನ್ನಡದ ಮೂಲಕ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಲಿ ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆಶಯವಾಗಬೇಕು. ಸಂಗಮೇಶ ಎನ್. ಜವಾದಿ.

ಕನ್ನಡ ಸಂಗಾತಿ ಕಮಲಾಕ್ಷಿ ಸಿ ಆರ್ “ಕನ್ನಡ ನಿತ್ಯೋತ್ಸವವಾಗುವುದೆಂದು?” ಕನ್ನಡ ನಿತ್ಯೋತ್ಸವವಾಗುವುದೆಂದು?‘ಜೈನರ ಕಾವ್ಯದ ಶರಣರ ವಚನದದಾಸರ ಹಾಡಿನದೀ ನಾಡು…’ ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವರಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಕರುನಾಡು ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಹಾಡಿನಂತೆ ಇದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ೧೯೫೬ರ ನವೆಂಬರ್ ೧ರಂದು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ್ದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಿನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಾವು ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಕನ್ನಡ ಎಂಬುದು ಭಾಷೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಪುರಾಣದಿಂದ ಇತಿಹಾಸದವರೆಗೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯದವರೆಗೆ, ಜನಪದದಿಂದ ರಾಜವಂಶಗಳವರೆಗೆ, ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳವರೆಗೆ ಅನನ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಸರಳ, ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಎನ್ನುವುದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೆಮ್ಮೆ. ಕನ್ನಡದ ಎಂಟು ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡದ ಇಬ್ಬರು ಮೇರು ನಟರಿಗೆ ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿರುವುದು ಕನ್ನಡದ ಗರಿಮೆ. ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಿದರೆ ಸಾಲದು. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಭಾಷಾ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಚಿಗುರಿಸಿ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ನುಡಿಯುವವರ, ಸಾಹಿತಿಗಳ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ, ಸರ್ಕಾರದ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಜನರೊಡನೆ ಬಹುಭಾಷಾ ಜನರ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ. ಇದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಗರ ಔದಾರ್ಯವೇ ಕಾರಣ. ಪರಭಾಷಾ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವವರ, ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನೇ ದಿನೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಳವಳಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ‘ಪರರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸು, ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸು’ ಎಂದಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ, ಭಾವನೆ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ನಮ್ಮ ಬೇರು. ಬೇರು ಸದೃಢವಾಗಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಮರಕ್ಕೆ ಭದ್ರತೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ನೆಪಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಾಡ ಭಾಷೆಯಾಗದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ನಾಡಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಉಳಿಯುವುದು ಹಾಗೂ ಬೆಳೆಯುವುದು. _ಪರಿಹಾರದ ಹಾದಿ:_ ಕನ್ನಡ ಉಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಜನಮನದ ಭಾಷೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖವಾಗಬೇಕು. ‘ಬೆಳೆಯುವ ಸಿರಿ ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿ’ ಎನ್ನುವಂತೆ, ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಕಲಿಸುವ, ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಿರಿಮೆ ಸಾರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಕಲಿಕೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಕಲಿಕೆಯ ನಂತರವಾದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನುಡಿದಂತೆ ಬರೆಯುವ, ಬರೆದಂತೆ ನುಡಿಯುವ ಸುಂದರ ಭಾಷೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೆ ಕನ್ನಡ ಸುಲಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸಕ್ತಿ ಮೊಳೆಯದೆ ಕಲಿಕೆ ಕ್ಲಿಷ್ಟ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು, ಸಾಧಕರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮೊದಲಾಗಬೇಕು. ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹಿರಿಯರನ್ನಷ್ಟೇ ಸೇರಿಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ನಾಡು-ನುಡಿಯ ಕುರಿತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಭಿಮಾನ ಬೆಳೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವುದು ಕೀಳರಿಮೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಮೂಡಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಭದ್ರತಾ ಭಾವ ಮೂಡಿ, ಅವರು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಷತ್ತು ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಮಾದರಿ ಶಾಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು. ಕನ್ನಡ ನಾಡು-ನುಡಿಯ ಕುರಿತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ, ಪ್ರತಿಭಾ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳು ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರೆ ಕನ್ನಡ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ನೋಡಿದರೆ ಕನ್ನಡ ಬಳಕೆಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ. ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ನಗರಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಗ್ರಾಮಗಳಂತಾಗಿವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕನ್ನಡೇತರರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪರಭಾಷಾ ನೌಕರರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದೆಷ್ಟೋ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಆಹ್ವಾನಿಸದಿರುವುದು ಖೇದಕರ. ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಉಗ್ರ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಿ, ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವಂತಾಗಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಔದ್ಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮೀಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕರಿಗೆ ಭದ್ರತೆ ದೊರಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಕನ್ನಡ ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಕನ್ನಡವೇ ಸಾರ್ವಭೌಮ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೇ ನಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳು ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತವೆ. ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆದರೆ ಸಾಲದು, ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಂಡಾರವನ್ನು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಪರಿಚಯಿಸುವಂತಾದರೆ ಕನ್ನಡ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಣ್ಯ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಉಳಿಯುವುದು, ಬೆಳೆಯುವುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಪರಿಷತ್ತು ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇರಲೆಂಬುದೇ ನನ್ನ ಆಶಯ. ಕನ್ನಡ ನಮ್ಮ ಬಾಯಿಯ ಭಾಷೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬದುಕಿನ ಭಾಷೆಯಾಗಬೇಕು. ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಹಂಚಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ್ದು ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟದಿಂದ. ಸುಲಭವಾಗಿ ದಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರೂ ಪ್ರಯಾಸ ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಏಕೀಕರಣ ಹಾಗೆಯೇ ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಯತ್ನ ಮೊದಲಾಗಬೇಕು. ಕನ್ನಡದ ಮೇರು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಓದಿಸುವ, ಆ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು, ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ತೆರೆದು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇತಿಹಾಸ ಮರೆತವರು ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾರರು, ಅಂತೆಯೇ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಪಾರಂಪರಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಶ್ರೀಮಂತ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಇತರ ಭಾಷಿಗರಿಗೂ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸುವ ಜನಮನದ ಭಾಷೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಲಾಗದು. ಕನ್ನಡಿಗರೆಲ್ಲರ ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಕನ್ನಡಿಗರು ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವು ಒಂದು ದಿನದ ಆಚರಣೆಯಾಗದೆ, ನಿತ್ಯೋತ್ಸವವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಮಲಾಕ್ಷಿ ಸಿ ಆರ್

ಕನ್ನಡ ಸಂಗಾತಿ ರುದ್ರಮ್ಮ ಸಂ ಗಿಡ್ಡಪ್ಪಗೋಳ ಕೊಲ್ಹಾರ “ಕನ್ನಡ ಉಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?”  ಕನ್ನಡ ಉಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಕನ್ನಡ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯ ದೇಶಭಕ್ತಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಮಂಜೇಶ್ವರ  ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಅವರು, ತನು ಕನ್ನಡ ಮನ ಕನ್ನಡ ನುಡಿ ಕನ್ನಡ ಎಂದು ಸಾರುವ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡಿಗರು ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ  ಕನ್ನಡತನವನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ… *ತಾಯೆ ಬಾರ* *ಮೊಗವ ತೋರ* *ಕನ್ನಡಿಗರ ಮಾತೆ* ” ಎಂಬ  ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈ  ಕವಿತೆಯಂತೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಇಂದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಗಂಭೀರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣ, ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಬಹುಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಲೆ ಹಾಗೂ ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಕನ್ನಡವು ತನ್ನದೇ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆಡಳಿತ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು (ಕಸಾಪ) ಕೇವಲ ಉತ್ಸವಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತ, ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. *. ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು*…. ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದೃಢತೆಸರ್ಕಾರವು ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಭಾಷೆಯೊಂದರ ಉಳಿವಿಗೆ ಬಲವಾದ ಭದ್ರತೆ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸಗಳೆಂದರೆ…. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಕನ್ನಡ ನೀತಿ ಜಾರಿಯಾಗಬೇಕು  *”ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸು ಹಸಿಮಣ್ಣಿನ ಮುದ್ದೆ ಇದ್ದಂತೆ,  ಅಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರ ತಾಯ್ನುಡಿಯದ್ದಾಗಿರಬೇಕು.”*  ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಗಳ (CBSE, ICSE, IB ಸೇರಿದಂತೆ) ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹತ್ತನೆಯ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಒಂದು ಕಡ್ಡಾಯ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು.  ಕನ್ನಡ ಕಲಿಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ದಂಡನೆ ಹಾಗೂ ಮಾನ್ಯತೆ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಬೇಕು. ಆಡಳಿತದ ಉಚ್ಚ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ನಡೆಯಬೇಕು. ‘ಆಡಳಿತ ಕನ್ನಡ’ ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಘೋಷಣೆಯಾಗದೆ, ಕಾಟಾಚಾರಕ್ಕಾಗದೆ ,ಆಚರಣೆಗೆ ಬರುವಂತೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ದಂಡನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು.  ಕರ್ನಾಟಕ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಪುಗಳು ಬರುವಂತಾಗಲು ಬೇಕಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಉದ್ಯೋಗ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿ  *( ‌ ಡಾ. ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕುರಿತಾಗಿ 1983ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿ 1984ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವರದಿಯಾಗಿದೆ)* ಯನ್ನು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ರೈಲ್ವೆ, ಅಂಚೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಸಿಗುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರಬೇಕು. . *ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪಾತ್ರ*   ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಅಖಾಡ ಆಗಿ  ಉಳಿಯಬಾರದು. ಬದಲಿಗೆ ಅದು ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗೂ ತಲುಪುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೇನಾಪಡೆಯಾಗಬೇಕು.ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಓದುವ ಅಭಿಯಾನ ಆಗಬೇಕು.  *”ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಅತ್ಯಂತ ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಜೀವಸೆಲೆಗಳು.”*  ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಕನ್ನಡ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಓದುವ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.  ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಖರ್ಚನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಆ ಹಣವನ್ನು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಸಾರ, ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು. ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಯಂತ್ರ ಅನುವಾದ (Machine Translation) ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ವಿನೂತನ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕು.  ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ, ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನಗಳು ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಟೆಂಟ್ ರಚಿಸಲು ಯುವ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು.ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಕನ್ನಡದ ಮೇರುಕೃತಿಗಳ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.  ಪಂಪ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ, ಕುವೆಂಪು, ಬೇಂದ್ರೆ, ಕಾರಂತ ಮುಂತಾದವರ ಮೇರುಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ  ಸರಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ  ರೂಪಿಸಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿಸಬೇಕು. . ಸರ್ಕಾರದ ಜೊತೆ ಕಸಾಪದ ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಕೂಡ ಚೆನ್ನಾಗಿರಬೇಕು.ಕನ್ನಡದ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ  ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವುದು.  ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಆಯೋಗದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಬೇಕು .ಭಾಷೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ನಾಮಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮದ ಪಾಲನೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾದ ‘ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಆಯೋಗ’ವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕಸಾಪ ಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಬೇಕು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳ ನಾಮಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಶೇಕಡಾ ೮೦ ರಷ್ಟು ಮುಂಚೂಣಿ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಕಸಾಪ ಸದಸ್ಯರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಪಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಬೇಕು.  ” *ಕನ್ನಡ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುಂಪಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಅಸ್ಮಿತೆ, ನಮ್ಮತನ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕ.”* ಕನ್ನಡ ಉಳಿಯುವುದು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಭೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ , ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಬೇಕು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಓದಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಿ, ಕಸಾಪ ತನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲಿ. ಇವೆರಡರ ಸಮಾಗಮದಿಂದ ಮಾತ್ರ “ಶಿರಬಾಗು ನೀ ಎಲ್ಲರ ತಾಯ್ನೆಲಕೆ, ಮುಗಿಲಂಚಿನಲಿ ನಗುವ ಕನ್ನಡದ ನೆಲಕೆ” ಎಂಬ ಕನಸು ನೈಜ ರೂಪ ತಾಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು. *ಕನ್ನಡವೇ ಸತ್ಯ ಕನ್ನಡವೇ ನಿತ್ಯ*! *ಸಿರಿಗನ್ನಡಂ ಗೆಲ್ಗೆ!* ರುದ್ರಮ್ಮ ಸಂ ಗಿಡ್ಡಪ್ಪಗೋಳ ಕೊಲ್ಹಾರ

ಚಾರಣ ಸಂಗಾತಿ ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು “ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಿಸಿಲೆ ಘಾಟ್ ರಮ್ಯ ನೋಟ” ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಿಸಿಲೆ ಘಾಟ್ ರಮ್ಯ ನೋಟ ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು, ಹಾಸನ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆರೂವರೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಿಸಿಲೆಘಾಟ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ದೃಶ್ಯ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯುವ ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಹೇಳಿದ್ದ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ ಛಾಯಗ್ರಾಹಕರು ಬಿ.ಎಸ್. ದೇಸಾಯಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹಾಸನದ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಹತ್ತಿರ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆಯೇ ಆರೂವರೆ ಆಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯಣದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪಾರ್ವತಮ್ಮನ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿ ಇಳಿದು ದಣಿವಾಗಿ ತಿಂಡಿಗೆ ಮಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಮಯ ಹತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಟ್ಟೆ ಇಡ್ಲಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿದ್ದು ಪೂರಿ ಚಿತ್ರನ್ನ. ಮತ್ತೊಂದು ಬೇಕರಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೂ ಕಾಫಿ ಕುಡಿದು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಕೊಂಡು ಬಿಸಲೆಘಾಟ್ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟೆವು. ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಪಿ.ಎಸ್. ಕಡೇಮನಿ ಮತ್ತು ವಿಧ್ಯಾದರ ಎಸ್. ಸಾಲಿ ಇದ್ದರು. ಹರಿಹಳ್ಳಿ ಐಗೂರು ಹೆತ್ತೂರು ಮಾರ್ಗ ಬಿಸಿಲೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾ ಘಾಟ್ ಇನ್ನೂ ೬ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಇರುವಾಗಲೇ ಮಂಕನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿ ಕಾರು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ನಿಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ತೋರಿಸುವೆ ಇಳಿಯಿರಿ ಎಂದರು ದೇಸಾಯಿ. ವನಗೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮಂಕನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲಘಟ್ಟ ೧೮೦೨ರಲ್ಲಿ ಕೋಲಿನ್ ಮರೆಂಜಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ಗುರುತನ್ನು ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಡಿದ್ದು ಅದುವೆ ರಿಡ್ಜ್. ಎದುರಿನ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿಂದ ಬೀಳುವ ಮಳೆ ನೀರು ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಡೆ ಡಿವೈಡ್ ಆಗಿ ಹರಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆ. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಮಳೆ ನೀರು ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಅರೆಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಹೇಮಾವತಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿ ರಿಡ್ಜ್ ಕಲ್ಲನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜಲವಿಭಾಜಕ ರೇಖೆಯಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಕೆರೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಕೆರೆಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಇದ್ದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷಿö್ಮà ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟಿದ್ದು ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿತ್ತು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಮರ ಮದ್ಯೆ ಎರಡು ಪಾಲಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮನುಷ್ಯ ಮನೆ ಆಸ್ತಿ ಪಾಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡAತೆ ಈ ಮರವು ಪಾಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೇಸಾಯಿ ಎರಡು ಮರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತು ಪೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಡ್ಡಾಡಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ತಿಂದು ಒಣಗಿದ ಗಂಟಲನ್ನು ತಂಪು ಮಾಡಿದೆವು. ಮುಂದೆ ಬಿಸಲೆ ಗ್ರಾಮ ದಾಟಿ ಬಿಸಿಲೆಘಾಟ್À ವೀಕ್ಷಣ ತಾಣ ತಲುಪಿದೆವು. ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮೇಲೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಟಿಕೇಟ್ ಕೌಂಟರ್ ಇದ್ದು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ೩೦ ರೂ. ಟಿಕೇಟ್ ದರ ನಿಗದಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಟಿಕೇಟ್ ಖರೀದಿUಸಲು ಹೋದ ಸಾಲಿ ೦೬ ವರ್ಷ ಮೇಲಿನವರಿಗೆ ಫುಲ್ ಚಾರ್ಜ್ ಎಂಬ ಬೋರ್ಡ್ನ್ನು ರಿವರ್ಸ್ ಓದಿ ನಾವು ೬೦ರ ಮೇಲಿದ್ದೇವೆ ನಮಗೆ ಪ್ರೀ ತಾನೇ ಎಂದು ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿದರು. ಕಾರು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಫಲಕವಿತ್ತು. ಆ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಬಿಸಿಲೆ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊAಡಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಕಲೇಶಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ. ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಇರುವ ಈ ಸ್ಥಳ ತನ್ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಾಗನೇರಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗಿಮಲೈ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ, ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅರಣ್ಯ ವಲಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನ ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಬಿಸಿಲೆ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಅದರ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಬಿಸಿಲೆ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಬಿಸಿಲೆ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶವು ಬಿಸಿಲೆ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಸುಮಾರು ಐದು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಕೊಡಗು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳÀ ಸಂಗಮ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬಿಸಿಲೆಘಾಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಮಾರಪರ್ವತ ೧೩೧೯ ಮೀ. ಕೊಡಗು ಜಿಲೆಯ ದೊಡ್ಡಬೆಟ್ಟ ೧೧೧೯ ಮೀ. ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ೧೭೧೨ಮೀ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟ ೧೧೧೨ ಮೀ ಹಾಗೂ ಎಣ್ಣೆಕಲ್ಲು ೯೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಗಿರಿ ನದಿಯ ಜುಳುಜುಳು ಸದ್ದನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ಬಿಸಿಲೆ ಹಾಗೂ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿವಿಧ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಉತ್ತಮ ಬಗೆಯ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಯಸಳೂರು ಅರಣ್ಯ ವಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಬಿಸಿಲೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಹಾಗೂ ಅರೆ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗೆ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಲಾ ಅರಣ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬAದು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಸಹ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಬಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ಅಲ್ಲಿ ತೂಗುಹಾಕಿದ್ದ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ವಾಚ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡಲು ಸೂಕ್ತ ರಕ್ಷಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅಡ್ಡಕಂಬದ ರಕ್ಷಣಾ ತುದಿ ತನಕ ಹೋಗಿ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಒರಗಿ ನಿಂತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತು ಕಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ದಣಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡೆವು. ನಂತರ ನಾವು ಅದೇ ಕಂಬಗಳ ಬಳಿ ಸಾಗಿ ಒರಗಿ ನಿಂತು ಪೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡೆವು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ವೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಹಸಿರು ದೃಶ್ಯ ವರ್ಣಿಸುವುದೆಂತು. ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ಕಾಳಿದಾಸನಂತೆ ಕಾವ್ಯ ಬರೆಯಲು ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಎತ್ತರೆತ್ತರದ ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲು, ಕೆಳಗೆ ಕಣ್ಣಾಯಿಸಿದರೆ ಬಹಳ ಆಳಕ್ಕೆ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲು, ಮಧ್ಯೆ ಗೆರೆ ಬರೆದಂತೆ ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಝರಿ ನೋಡಲು ಸುಂದರ ಬಲುಸುಂದರ. ಬೆಳಗಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿನ ದೃಶ್ಯ ಇನ್ನೂ ನೋಡಲು ಚೆಂದ ಎಂದರು ದೇಸಾಯಿ. ಕಾಲಮೀರಿ ನಾವು ಮದ್ಯಾಹ್ನ ಲಂಚ್ ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದವು. ನೆತ್ತಿ ಮೇಲಿನ ಬಿಸಿಲು ಬಿಸಿಲೆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬಟಾಬಯಲುಗೊಳಿಸಿ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿತು. ಬಿಸಿಲೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೇಗ, ಬೀಟೆ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ, ಲಾಅರೆಲ್, ಭಾರತೀಯ ಧೂಪದ ಮರ, ಟ್ಯೂಲಿಪ್, ಮಲಬಾರ್ ಕಿನೋ ಇನ್ನಿತರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಜಾತಿಯ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಮರಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಅಂತೆಯೇ ಆನೆಗಳು, ಕಾಡುಕೋಣಗಳು, ಜಿಂಕೆ ಕಡವೆ, ಕಾಡುಹಂದಿ ಇನ್ನಿತರೆ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಯಾವುದೂ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೮೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪುಷ್ಟಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟವು ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದುಸೋಮವಾರಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಕೊಡಗಿನ ೨ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮವಾರಪೇಟೆಯಿಂದ ೨೬ ಕಿ.ಮೀ. ಕುಮಾರಳ್ಳಿಯಿಂದ ಒಂದೂವರೆ ಕಿ.ಮೀ.ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಇದ್ದು ಚಾರಣಿಗರು ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವನ್ನು ಬೀಡೇಹಳ್ಳಿ ಹೆಗ್ಗಡೆಮನೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದಿಂದ ಗಿರಿಗದ್ದೆ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ತ್ಯಾಗರಾಜ್ ಮುಟ್ಟನಹಳ್ಳಿ ಅವರು ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ಕುಮಾರಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಮಾಡಿದ ಸಾಹಸ ಕಥೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಾರಣದ ಸರಣಿಗಳು ಕಿರುಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಗೆ ನಾನು ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದು ಓದುವಾಗ ಈ ಪ್ರದೇಶ ನೋಡುವ ಕುತೂಹಲ ಇತ್ತು. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ಎಣ್ಣೆಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಬಾಗವು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ಬದಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಸಿರು ಹಲ್ಲುಗಾವಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸಾಹಸಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಜೀಪ್ ಆಫ್ ರೋಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ೨ ಕಿ.ಮೀ. ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಜೀಪ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು ಎಂದರು ದೇಸಾಯಿ. ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಧಾರ ನದಿಯು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿಧಾಮದ ಸುವiರು ೧೬೦೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಗಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ೮೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಹರಿದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಈ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಪಾತವು ೨೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುವುದು. ದೇಸಾಯಿ ನಾವು ಮೂವರು ಕಂಬಿ ಒರಗಿ ನಿಲ್ಲಲು ಹೇಳಿ ಎಡ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನಿAದ ಹೋಗಿ ಬಲ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೊಂದು ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ತಿಳಿಸಿ ಒಂದೇ ಪೋಟೋದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎರಡು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತೆ ಪೋಟೋ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿದರು. ನಾವು ವಾಪಸ್ಸು ಬರುತ್ತಾ ಮೂಕನಮನೆ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ೩೦-೪೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ನೀರು ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮತ್ತು ಬಿಸಲೆ ಕವಲು ಕಾಡುಗಳ ತೊರೆಗಳಿಂದ ಈ ಜಲಪಾತ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕುಮಾರಧಾರ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳು ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವೆ ಈ ಜಲಪಾತವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಆದರೆ ನೀರಿನ ಝರಿ ಇಲ್ಲಾ ಅಂದ್ರೇ ನೀವ್ಯಾರೂ ಜರಿಬರ‍್ದು ಎಂದರು ದೇಸಾಯಿ. ಆದರೆ ಊಟದ ವೇಳೆ ಮೀರಿದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗದೆ ದಾರಿ ಮದ್ಯೆ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿ ಹಾಸನಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸಾದೆವು. ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಮೊ: ೯೪೪೯೪೬೨೮೭೯. ವಿಳಾಸ: ಹುಣಸಿನಕೆರೆ ಬಡಾವಣಿ, ೨೯ನೇ ವರ‍್ಡ್, ೩ ನೇ ಕ್ರಾಸ್, ಹಾಸನ

ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂಗಾತಿ ಡಿ ಪಿ ಯಮನೂರಸಾಬ್ “ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೊಬಗು ಸೀಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ”‌ ಭೂತಾಯಿಗೆ ಪೂಜೆ, ಸಕ್ಕರೆ ಆರತಿಯ ಸಂಭ್ರಮ: ಹೂಗಲೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆ ಹೂವಿನ ಹಡಗಲಿ: ನಮ್ಮದು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಾಡು, ಕೃಷಿಯೇ ಜೀವಾಳವಾಗಿರುವ ರೈತಾಪಿ ಸಮಾಜ. ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸೀಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ರೈತರು ಭೂತಾಯಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಳೆ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಹೂವಿನ ಹಡಗಲಿ ತಾಲೂಕಿನ ಹೂಗಲೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಭೂತಾಯಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿದ ರೈತರು ಸೀಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಬ್ಬದ ಅಂಗವಾಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿಗೆ, ಕರಿಗಡುಬು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ರೈತರು ಮನೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ತಂದ ನೈವೇದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಐದು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಂಡವರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ವಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ ಪೂಜಿಸುವುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಟ್ಟು ಅದನ್ನು ‘ಕಳ್ಳ’ ಎಂದು ಕರೆದು ಅದಕ್ಕೂ ವಿಭೂತಿ, ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಹೋಳಿಗೆ, ಕರಿಗಡುಬು ಸೇರಿದಂತೆ ಮನೆಯಿಂದ ತಂದ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಭೂತಾಯಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಭೂತಾಯಿ ನಮಗೆ ಉತ್ತಮ ಬೆಳೆ ನೀಡಲಿ, ಮಳೆ-ಬೆಳೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸದಾ ಕಾಪಾಡಲಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ರೈತರು, ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ರೈತರು ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಗೌರವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಆರತಿಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮಿಂದೆದ್ದ ಗ್ರಾಮ ಸೀಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಬ್ಬದ ಮರುದಿನ ಸಂಜೆ ನಡೆಯುವ ಸಕ್ಕರೆ ಆರತಿಯ ಆಚರಣೆಯು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಮುತ್ತೈದೆಯರವರೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶೃಂಗಾರಗೊಂಡು ಸಕ್ಕರೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆರತಿಯ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಲುಸಾಲಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದತ್ತ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಹೂವಿನ ಹಡಗಲಿ ತಾಲೂಕಿನ ಹೂಗಲೂರು ಗ್ರಾಮದ ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ದೇವತೆಯ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಆರತಿ ಹಾಗೂ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸುವ ದೃಶ್ಯ ನೋಡುಗರ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸೊಬಗನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ನೆರೆದಿರುವುದು ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರಗು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು ಸೀರೆ ಉಟ್ಟು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಶೃಂಗಾರಗೊಂಡು ಸಕ್ಕರೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗುವ ದೃಶ್ಯ ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಮುದ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿರಿಯರು ಸಂತಸದಿಂದ ಹರಸುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ನಗು, ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಭ್ರಮ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಆರತಿಯ ಬೆಳಕು ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮಿಂದೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕ, ರೈತನ ಹೊಸ ಭರವಸೆ ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸೀಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಅದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಕೃಷಿಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ, ಕುಟುಂಬದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರಿಂದ ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಹೂಗಲೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸೀಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಆಚರಣೆಯು ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೊಬಗನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಭೂತಾಯಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ರೈತರ ಭಕ್ತಿ, ಸಕ್ಕರೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಭ್ರಮ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ಸಾಹವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣನ್ನು ನಂಬಿ ಬದುಕುವ ರೈತನಿಗೆ ಭೂಮಿಯೇ ತಾಯಿ; ಆ ತಾಯಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪೂಜೆಯೇ ಸೀಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ರೈತನ ಹೊಸ ಭರವಸೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಡಿ ಪಿ ಯಮನೂರಸಾಬ್

ವೈಚಾರಿಕ ಸಂಗಾತಿ “ಒಂದೇ ರಾಮಾಯಣವೇ”? ಡಾ.ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಕೆ. *ಒಂದೇ ರಾಮಾಯಣವೇ?*ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮೂಲತಃ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಆದರೆ ತಾಮಸಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಬೇಟೆಗಾರನ ಬಾಣ ಕೊಂದಾಗ, ಉಳಿದ ಪಕ್ಷಿಯ ವೇದನೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಬಡಿದಿತು. ಆ ಶೋಕದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪದ್ಯವೇ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ‘ಆದಿಕವಿ’ಯಾದರು. *ಬೇಟೆಗಾರನಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಗೆ*ಬೇಟೆಯಾಡುವಾಗ ಜೀವವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸಹಜ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜೋಡಿ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ದೃಶ್ಯ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿತು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಕುಚಿತ ಮನೋಭಾವ ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡು, ಕರುಣೆ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿ ಮೂಡಿತು.ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲ; ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಿಂದ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಕಡೆಗಿನ ಪಯಣ. ಬೇಟೆಗಾರನ ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮನಸ್ಸು, ಆತ್ಮವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.ಶೋಕದಿಂದ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ“ಮಾ ನಿಷಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ತ್ವಮಗಮಃ ಶಾಶ್ವತೀಃ ಸಮಾಃ” ಎಂಬ ವಾಕ್ಯ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯವರ ಕೋಪ ಮತ್ತು ದುಃಖದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಶಾಪವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಕಾವ್ಯದ ಜನ್ಮವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದುಃಖ, ಅಂದರೆ ಶೋಕ, ಕಾವ್ಯರೂಪವಾದ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಭಾರತೀಯ ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಮನಸ್ಸು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುಃಖದಿಂದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಾನವೀಯ ಅನುಭವದ ಕಡೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಪ್ರೀತಿಯ ವಿಯೋಗ, ಅನ್ಯಾಯದ ವೇದನೆ ಮತ್ತು ಜೀವಕಾರುಣೆ—ಇವು ರಾಮಾಯಣದ ಆಂತರಿಕ ಚೈತನ್ಯವಾದವು.ರಾಮಾಯಣ: *ಭಾರತೀಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆವಾಲ್ಮೀಕಿ* ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಕೇವಲ ರಾಮನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಧರ್ಮ, ಕರ್ತವ್ಯ, ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ, ನ್ಯಾಯ, ವಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಜೀವನದರ್ಶನವನ್ನು ಸಾರಲು. ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಮ, ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಹನುಮಂತ, ರಾವಣ, ವಾಲಿ, ಸುಗ್ರೀವ—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿವಿಧ ಮುಖಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಮಾಯಣ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಜನಾಂಗ, ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಸೀಮಿತ ಗ್ರಂಥವಲ್ಲ. ಅದು ಭಾರತೀಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಶಿಲ್ಪ, ನೃತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳವರೆಗೆ ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಭಾವ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. *ಒಂದೇ ರಾಮಾಯಣವೇ?*ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣದ ಅನೇಕ ಪಾಠಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರೂಪಣೆಗಳಿವೆ. ಆದರೂ ಅವೆಲ್ಲದರ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ: ಮಾನವ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಾಳಬೇಕು? ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದು, ವಾಯವ್ಯ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಾಠಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ.ಆದ್ದರಿಂದ “ಒಂದೇ ರಾಮಾಯಣವೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹೀಗಿದೆ: ಪಾಠ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಮಾಯಣಗಳಿವೆ; ಆದರೆ ಮಾನವೀಯತೆ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಬೋಧೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದೇ ರಾಮಾಯಣ. *ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಸಂದೇಶ*ವಾಲ್ಮೀಕಿಯವರ ಜೀವನವು ನಮಗೆ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಅವನ ಹುಟ್ಟು, ವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬಾರದು; ಅದು ಅವನ ಆತ್ಮಪರಿವರ್ತನೆ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕು. ಬೇಟೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆದಿಕವಿಯಾಗಿ, ಮಹರ್ಷಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪ್ರಸಂಗ ಇದಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಕ್ಷಿ.ಮನೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣವಿದೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಭಾರತೀಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಮೌಲ್ಯಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಭಾರತೀಯ ಜೀವನದ ಶಾಶ್ವತ ದರ್ಪಣ.           ಡಾ.ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಕೆ.

ನೆನಪಿನ ಸಂಗಾತಿ “ದಾಂಪತ್ಯ ಗೀತೆ” ಆದಪ್ಪ ಹೆಂಬಾ ನನಗಿನ್ನೂ ನೆನಪಿದೆ. ನನ್ನವಳನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲು ನೋಡಿದ್ದು  ಸಾವಿರದೊಂಬೈನೂರಾ ತೊಂಬತ್ತೆಂಟರ ಆಷಾಢ ಏಕಾದಶಿ ದಿನದಂದು.  ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ, ಅಂದ್ರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿಯೇ ನೋಡಿದ್ದು. ಆವಾಗ ನಾವೆಷ್ಟೇ ಮುಂದುವರಿದವರಾಗಿದ್ದರೂ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ ತೋರಿಸುವ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕು,   ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಬೇಕು.  ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನಮ್ಮಪ್ಪ ನಮಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು, ಅನ್ನೋದಷ್ಟೆ ಖುಷಿಯ ವಿಚಾರ. ಇದೇ ಮನಸ್ಥಿತೀಲಿ ಆ ಏಕಾದಶಿ ದಿನ ಗದುಗಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೆಟಗೇರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನವರು ಒಂದು ಕನ್ಯೆ ತೋರಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದರು. ಹಳ್ಳಿಗರಾದ ನಮಗೆ ಗದಗು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಚೆಂದದ ಪಟ್ಟಣದಂತೆ ಕಂಡಿತ್ತು. ನಾ ಮೊದಲು ಬಿದ್ದದ್ದು ಅಲ್ಲೆ…………. ಪಟ್ಟಣದ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಕಣ್ರೀ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಬೆಟಗೇರಿಯ ನನ್ನವಳ ತವರು ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದರು ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನವರು. ಹಳೆಯದಾದರೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಮನೆ. ನಮ್ಮ ಅತ್ತೆ ಮಾವನವರಿಂದ ಸ್ವಾಗತ ದೊರೆಯಿತು. ನನ್ನ ಕಣ್ಣು ಏನನ್ನೋ ಹುಡುಕುತ್ತಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನವರು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಕೊಡಬೇಕಿರುವ ಮಾವನವರು ಮೊದಲೇ ಪರಿಚಿತರಿದ್ದರಲ್ಲವೇ ಉಭಯ ಕುಶಲೋಪರಿ, ಅದೂ….ಇದೂ ಮಾತಾಡ್ತಾ ಕುಳಿತರು. ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆನ್ನುವ ಕುತೂಹಲ ನನ್ನೊಳಗೆ ತವ ತವಕಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅತ್ತ ಅವರ ಮಾತು ಮುಗಿಯಲೊಲ್ಲದು ಇತ್ತ ನನ್ನ ಚಿತ್ತದ ಚಡಪಡಿಕೆ….. ಹೇಗಾಗಿರಬೇಡ. ಕೊನೆಗೂ ನನ್ನ ತವಕ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಯಿತೋ ಅಥವಾ ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಮುಗಿದವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನವಳ ನೋಡುವ ಮೊದಲ ಅವಕಾಶ ಬಂದೇ ಬಿಡ್ತು! ಅವರ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಒಳಗಿನಿಂದಹಳದಿ ಮತ್ತು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಸುಂದರ ಸಮತೋಲಿತ ಮಿಶ್ರಣ ಹೊಂದಿದ ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆಯಲ್ಲೊಂದು ನೀಳ್ಜಡೆಯ ಚೆಂದದ ಹುಡುಗಿಯೊಂದು ಬಂತು. ನಾನು ಮೊದಲು ನೋಡಿದ್ದು ಅವಳ ರೇಷ್ಮೆಯಂದದ ನೀಳ್ಜಡೆಯನ್ನು, ಹೊಳೆವ ಕಂಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ನಗುವಿನ ಹಿಂದಿನ ದಾಳಿಂಬೆ ಸಾಲುಗಳನ್ನು. ಮೊದಲ ನೋಟದಲ್ಲೇ ನಾನು ಬಿದ್ದೋದೆ. ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದರು.“ಏನವಾ….. ತಂಗಿ ನಿನ್ ಹೆಸರೇನು?”“ಭಾರತೀ……”“ಹೆಸರೇಳಂದ್ರ ಹಿಂಗೇಳ್ಬಾರ್ದಮ ಹೆಸರು ತಂದೆ ಹೆಸರು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು ಹೇಳಬೇಕಮ್ಮಾ”“ಭಾರತಿ ಬಸವರಾಜ ಗಿಡ್ನಂದಿ”……. ಹೀಗಂದ ಅವಳ ಇನಿದನಿ ನನ್ನ ಕರ್ಣಪಟಲದ ತುಂಬಾ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿತು….. ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮತ್ತೇನು ಕೇಳಿದರೋ……. ಅವಳೇನು ಹೇಳಿದಳೋ ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕು ಅವಳ ಇನಿದನಿ ನನ್ನ ಕಿವಿಯೊಳಗೆ ಗುಂಯ್ ಗುಡುತ್ತಿದೆ ಅಷ್ಟು ಸಾಕು. ಮದುವೆ ಅಂತಾದರೆ ಇವಳನ್ನೇ, ಅಂತ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು ನನ್ನ ಮನ. ಹೌದಪ್ಪಾ….. ಅವರು ನಿನಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲಾಂದ್ರೆ? ಏನ್ಮಾಡ್ತಿ?ಛಾನ್ಸೇ ಇಲ್ಲ ನನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಯಾರೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾರರು ಎಂಬ ಧೃಡತೆ, ಇದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ನನಗೆ ಸರಕಾರಿ ನೌಕರಿ ಇತ್ತು! ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಆ ಹುಡುಗಿಯ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ತಗೋಳದನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಒಳಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಖರೆನೆ ಅವರ ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಕರೆಂಟ್ ಹೋದಂತಾಯ್ತು. ಮತ್ತೆ ಆ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮೌನದ ಸುತ್ತ ಅವರ ಮಾತುಗಳು. ಹೋಗಿದ್ದ ಕರೆಂಟ್ ಮತ್ತೆ ಬಂತು. ಅದೇ ಹುಡುಗಿ ಒಂದು ಟ್ರೇ ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಂಡಿ ತಂದಿದ್ದಳು. ಸೊಗಸಾದ ಅವಲಕ್ಕಿ ವಗ್ಗರಣೆ! ವಾಹ್….. ಅದರ ರುಚಿ! ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೊಡುತ್ತಾ ಆ ಹುಡುಗಿ ನನಗೆ ಕೊಡುವಾಗ ಸ್ಬಲ್ಪ ಬಾಗಿದ್ದಳು ಅವಳ ನುಣುಪು ನೀಳ್ಜಡೆ ಸರಕ್ಕನೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ನಾಟ್ಯ ಮಾಡಲು ಶುರುಮಾಡಿತು. ಆ ಕೇಶ ನೃತ್ಯದ ಜೊತೆ ಅವಳ ಸೊಗಸಾದ ನಗುವಿನ ನೋಟದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತ ದುಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ ಘಮ!  ನಾನು ಕಳೆದು ಹೋಗಲು ಇನ್ನೇನು ಬೇಕು? ನನ್ನೆದೆ ಢವ ಢವ ಅನ್ನೋದನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ಇವಳೇ ಫಿಕ್ಸು…. ಇವಳೇ ಫಿಕ್ಸು ….. ಅನ್ನತೊಡಗಿತ್ತು. ಹುಡುಗಿ ಅವಲಕ್ಕಿ ಕೊಟ್ಟು ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಸೇರಿತು. ಮತ್ತೆ ಕರೆಂಟ್ ಹೋಯಿತು. ಛೇ…. ಅವಲಕ್ಕಿ ರುಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೆಂಗೂ ಚಹ ಕೊಡಲು ಬರಬೇಕಲ್ಲ….? ಅದೇ ಆಸೆಯಿಂದ  ಅವಲಕ್ಕಿ ಯನ್ನು ಗಬಗಬನೆ ತಿಂದೆ. ನಮ್ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ,“ಎಷ್ಟು ಜಲ್ದೀ ಅವಲಕ್ಕಿನ ತಿಂದ್ಯೋ….” ಅಂದ್ರು. ನನ್ನ ಅವಸರ ಅವರಿಗೇನು ಗೊತ್ತು. ಸುಮ್ನೆ ನಾನು, “ಹಿ…ಹಿ…ಹಿ” ಅಂತ ಹಲ್ಲು ಕಿಸಿದೆ. ನನಗೆ ಚಹ ತರುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕರೆಂಟ್ ಬರಬೇಕಿತ್ತು, ಆದ್ರೆ ಈ ಬಾರಿ ಪವರ್ ಕಟ್….. ಕರೆಂಟ್ ಬರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮತ್ತೆ ಚಹಾ ತಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ್ರು. ಸಿಹಿ ಚಹಾ ಸಪ್ಪೆ ಸಪ್ಪೆ. ನನ್ನ ಮುಖವೂ…..ಮುಂದೇನಾಯಿತು ಸಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಹೇಳುವೆ. ಆದಪ್ಪ ಹೆಂಬಾ

ಸತ್ಯ ಸಂಗಾತಿ ವನಜಾ ಮಹಾಲಿಂಗಯ್ಯ “ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ ಸೇರಲು ಕಾರಣವೇನು? – ಒಂದು ಸತ್ಯದ ವರದಿ.” “ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನೇ ಸವೆಸುತ್ತಾರೆ, ಕೊನೆಗೆ ಅದೇ ಮಕ್ಕಳು ಅವರಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲೆಯನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.” ಇದು ಒಂದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿವೆ.  ಬದಲಾದ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಹಿಂದೆ ಜಂಟಿ ಕುಟುಂಬ ಇತ್ತು. ಅಜ್ಜ, ಅಜ್ಜಿ ಮನೆಯ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭವಾಗಿದ್ದರು. ಈಗ ಅಣು ಕುಟುಂಬ (Husband, Wife, One Child). ಇಬ್ಬರೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. “ನಮಗೆ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಸ್ತಿ – ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿ ಸತ್ಯ. ತಂದೆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಂಚಿದ ಕೂಡಲೇ ತಂದೆಯ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. “ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಪಾಲು ಕೊಟ್ಟಾಯಿತು, ಈಗ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಸ್ತಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಬೇಕು.  ಸೊಸೆ – ಅತ್ತೆ ಜಗಳವಲ್ಲ, ಮಗನ ಮೌನವೇ ಕಾರಣ. ಎಲ್ಲರೂ ಸೊಸೆಯನ್ನು ದೂರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ ಮಗ. ಮಗ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಹೆಂಡತಿಯ ಕಡೆಯೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲು ಹೋಗದೆ ಸುಲಭದ ದಾರಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ – ತಾಯಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದು. ಹೆಂಡತಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟು, ತಾಯಿಯ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾನೆ. ವಿದೇಶ ಮತ್ತು ನಗರದ ಆಸೆ.ಮಕ್ಕಳು ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಮೇರಿಕಾ, ದುಬೈಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಮನೆ, ದುಬಾರಿ ಜೀವನ. “ಅಮ್ಮ-ಅಪ್ಪ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಂದರೆ ನಮ್ಮ Modern Life ಗೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ. ತಿಂಗಳು ತಿಂಗಳು ದುಡ್ಡು ಕಳಿಸಿದರೆ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದುಡ್ಡು ಪ್ರೀತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೇ?. ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಲ್ಲೂ ತಪ್ಪು ಇರುತ್ತದೆ – ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳೋಣ.ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಕೂಡ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಮೂಗು ತೂರಿಸುತ್ತಾರೆ. “ನನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಡ, ಹೀಗೆಯೇ ಮಾಡು” ಎಂದು ಸೊಸೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಬೈಯ್ಯುವುದು. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಈಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಹೇರುವುದು. ಇದರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಜಗಳ.  ನಮಗೆ ತಾಳ್ಮೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.ಹಿಂದೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಗದರಿದರೂ ಮಕ್ಕಳು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ವಯಸ್ಸಾದವರು ಮಕ್ಕಳಂತೆ – ಅವರಿಗೆ ಸಿಟ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ, ಮಾತು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಹಠ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ “ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ದೂರ ತಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. “ಕೊನೆಯ ಮಾತು “ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ 90% ತಂದೆ-ತಾಯಂದಿರು ದುಡ್ಡಿಗಾಗಿ ಅಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅಳುವುದು – “ನನ್ನ ಮಗ ನನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಮಾತು ಕೇಳಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ” ಎಂದು. ಪರಿಹಾರ ಒಂದೇ – ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ದೇವರಂತೆ ನೋಡಬೇಕಿಲ್ಲ, ಕನಿಷ್ಠ ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ನೋಡಿದರೆ ಸಾಕು. ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ಬಂಗಲೆ ಅಲ್ಲ, ದಿನಕ್ಕೆ 10 ನಿಮಿಷ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತು.  ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಲು ಕಲಿಸಿದರು, ನಾವು ಅವರನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸಬೇಕಾದ ವಯಸ್ಸು ಇದು. ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಿದ್ದಾರೆಯೇ ? ಅವರಿಗೆ ದಿನಾ ಒಂದು ಕರೆ ಮಾಡಿ ಮಾತನಾಡಿಸಿ. ಅದೇ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾನವಮಿ ಹಬ್ಬ. ವನಜಾ ಮಹಾಲಿಂಗಯ್ಯ.